ΔΙΕΘΝΗ

Ντόναλντ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν: Κοινό όραμα για την παγκόσμια ισχύ χωρίς θέση για την Ευρώπη, σύμφωνα με δημοσίευμα

Η προγραμματισμένη συνάντηση στη Σεντζέν ενισχύει τη διεθνή εικόνα του Πούτιν, ενώ στην Ευρώπη εντείνονται οι ανησυχίες για την Ουκρανία και τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας

Η προγραμματισμένη για την Πέμπτη (19/11) ιστορική τριμερής συνάντηση στην Κίνα ανάμεσα στους Ντόναλντ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν αναζωπυρώνει έναν από τους μεγαλύτερους φόβους της Ευρώπης: μήπως οι ισχυρότεροι ηγέτες του κόσμου χαράξουν μια νέα παγκόσμια τάξη, όπου οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες δεν θα έχουν ουσιαστική συμμετοχή στις αποφάσεις που καθορίζουν άμεσα το μέλλον τους.

Σε άρθρο του στον Guardian, ο πολιτικός αρθρογράφος Ράφαελ Μπερ εκτιμά ότι η γεωπολιτική βαρύτητα της συνάντησης στη Σεντζέν μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ τη σημασία οποιασδήποτε συγκεκριμένης συμφωνίας προκύψει.

Η συμμετοχή του Βλαντίμιρ Πούτιν σε κοινό τραπέζι με τους ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας αποτελεί από μόνη της σημαντικό διπλωματικό κέρδος για τον Ρώσο πρόεδρο. Ο Σι Τζινπίνγκ, από την πλευρά του, μπορεί να προβάλει την Κίνα ως δύναμη-κλειδί στη διαμόρφωση της νέας διεθνούς τάξης.

Η ίδια εικόνα γεννά στην Ευρώπη διαφορετικές αντιδράσεις: φόβο για την πορεία της Ουκρανίας, αβεβαιότητα ως προς την αξιοπιστία των αμερικανικών εγγυήσεων ασφαλείας και την ανησυχία ότι η οικονομική της ισχύς ίσως να μην αρκεί για να διατηρήσει την πολιτική επιρροή της.

Ο Πούτιν απαντά στον χαρακτηρισμό του Ομπάμα

Στην αρχή της ανάλυσής του, ο Ράφαελ Μπερ ανατρέχει σε δήλωση του Μπαράκ Ομπάμα το 2014, η οποία είχε προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια στη Μόσχα.

Ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ είχε αποκαλέσει τη Ρωσία «περιφερειακή δύναμη», μειώνοντας ουσιαστικά τη θέση της στην παγκόσμια ιεραρχία.

Ο συγκεκριμένος χαρακτηρισμός, γράφει ο αρθρογράφος, τραυμάτισε την αντίληψη του Πούτιν για τη χώρα του και για τον ιστορικό της ρόλο.

Κατά τον Μπερ, ο Ρώσος πρόεδρος βλέπει τη μεταψυχροπολεμική εποχή μέσα από το αίσθημα ταπείνωσης που, όπως θεωρεί, βίωσε η Μόσχα μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Ερμηνεύει, παράλληλα, τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ ως τμήμα μιας συνεχούς προσπάθειας να περιοριστεί η ρωσική επιρροή.

Η συμμετοχή του στη συνάντηση της Σεντζέν στο πλευρό των προέδρων των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας δημιουργεί έτσι την εικόνα ότι βρίσκεται σε ισότιμη θέση με τις δύο μεγαλύτερες οικονομικές και γεωπολιτικές δυνάμεις.

Ο Μπερ θεωρεί ότι ο Ντόναλντ Τραμπ συμβάλλει στην προώθηση αυτού του στόχου, αφού δίνει βάρος στην προσωπική δύναμη των ηγετών και θαυμάζει την εξουσία όταν ασκείται χωρίς εμπόδια.

Ακόμη κι αν δεν υπάρξει ουσιαστική συμφωνία στη συνάντηση, ο Πούτιν θα έχει ήδη κατακτήσει έναν σημαντικό στόχο: να παρουσιαστεί και πάλι ως ισότιμος συνομιλητής των δύο πραγματικών υπερδυνάμεων.

Η Γιάλτα και ο ιστορικός φόβος της Ευρώπης για αποκλεισμό

Η συνάντηση των Τραμπ, Σι και Πούτιν έχει οδηγήσει σε παραλληλισμούς με τη Διάσκεψη της Γιάλτας, τον Φεβρουάριο του 1945. Τότε, ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο Ιωσήφ Στάλιν και ο Ουίνστον Τσόρτσιλ συζήτησαν πώς θα οργανωνόταν η Ευρώπη μετά τον πόλεμο.

Ο πολιτικός αρθρογράφος του Guardian τονίζει, πάντως, ότι η σύγκριση με τη Γιάλτα έχει σαφή όρια.

Στη διάσκεψη εκείνη, οι τρεις ηγέτες εκπροσωπούσαν συμμαχικές χώρες, οι οποίες βρίσκονταν στο τέλος ενός παγκόσμιου πολέμου και διαπραγματεύονταν για την τύχη της ναζιστικής Γερμανίας που είχε ηττηθεί.

Στη Σεντζέν, αντίθετα, θα βρεθούν ηγέτες κρατών με διαφορετικά συμφέροντα και σοβαρές μεταξύ τους αντιπαραθέσεις.

Παρόλα αυτά, η επίκληση της Γιάλτας αντανακλά έναν βαθύτερο φόβο στην Ευρώπη.

Για τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης, η διάσκεψη έχει συνδεθεί με τον μεταπολεμικό διαμελισμό της ηπείρου και τις δεκαετίες σοβιετικής κυριαρχίας.

Η σημερινή ανησυχία είναι ότι οι μεγάλες δυνάμεις ενδέχεται και πάλι να διαπραγματευτούν θέματα ευρωπαϊκής ασφάλειας, αφήνοντας τους ίδιους τους Ευρωπαίους χωρίς ουσιαστική συμμετοχή.

Ουκρανία: Ο φόβος του Κιέβου για συμφωνία χωρίς τη συμμετοχή της

Το ζήτημα της Ουκρανίας αναμένεται να συμπεριληφθεί στην ατζέντα της τριμερούς, όπως και οι εμπορικές σχέσεις, ο πυρηνικός αφοπλισμός και το Ιράν.

Μάλιστα, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία ένα από τα θέματα για τα οποία προτιμά να συζητά.

Όπως αναφέρει ο Guardian, στο Κίεβο υπάρχει φόβος ότι ο Πούτιν θα εκμεταλλευτεί την απευθείας πρόσβαση στον Αμερικανό πρόεδρο, ώστε να προβάλει τη ρωσική αφήγηση για τα αίτια του πολέμου και τους όρους με τους οποίους θα μπορούσε να τελειώσει.

Η Μόσχα προσπαθεί να αναδείξει την επέκταση του ΝΑΤΟ ως κύρια αιτία της σύγκρουσης, ενώ επιδιώκει να πείσει την Ουάσιγκτον ότι η διατήρηση της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία δεν πρόκειται να αλλάξει τους συσχετισμούς στο πεδίο.

Οι κυβερνήσεις της Ευρώπης επιμένουν ότι κάθε ειρηνευτική συμφωνία οφείλει να συνυπολογίζει την Ουκρανία, αλλά και την ασφάλεια ολόκληρης της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Ο Μπερ, ωστόσο, επισημαίνει ένα σοβαρό εμπόδιο: παρότι οι Ευρωπαίοι διακηρύσσουν τις προθέσεις τους, δεν έχουν κατορθώσει να αποκτήσουν κοινή και αποτελεσματική διπλωματική εκπροσώπηση.

Στις ειρηνευτικές συνομιλίες που έγιναν την περασμένη εβδομάδα στο Άμπου Ντάμπι, ο απεσταλμένος του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, τόνισε πως συμφωνία δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ευρωπαϊκή συμμετοχή.

Τη σημασία της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας, αντίθετα, περιόρισε ο επικεφαλής της ρωσικής διαπραγματευτικής ομάδας, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι. Αποκάλεσε τους εκπροσώπους της «τουρίστες» και είπε πως θα μπορούσαν απλώς να συζητούν σε μπαρ ξενοδοχείου.

Κατά την εκτίμηση του Guardian, η τοποθέτηση ακολουθεί την πάγια τακτική του Κρεμλίνου να υποβαθμίζει τους Ευρωπαίους. Παράλληλα, φανερώνει πόσο δύσκολο είναι για την ήπειρο να μετατρέψει το πολιτικό και οικονομικό της βάρος σε κοινή διπλωματική επιρροή.

Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Σι Τζινπίνγκ περπατούν μαζί κατά την άφιξη του Αμερικανού προέδρου στο Διεθνές Αεροδρόμιο Μπαοάν της Σεντζέν, στην Κίνα, στις 18 Νοεμβρίου 2026. (Φωτογραφία: Mark Schiefelbein/AP)
Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Σι Τζινπίνγκ περπατούν μαζί κατά την άφιξη του Αμερικανού προέδρου στο Διεθνές Αεροδρόμιο Μπαοάν της Σεντζέν, στην Κίνα, στις 18 Νοεμβρίου 2026. (Φωτογραφία: Mark Schiefelbein/AP)

Τραμπ και Σι αγκαλιάζονται στην Κίνα, ενώ το σκάνδαλο της Nvidia μένει εκτός ατζέντας

Οι εικόνες από την άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα, την ίδια ώρα, δείχνουν πόσο μεγάλη σημασία δίνει το Πεκίνο στη διπλωματική προβολή της συνάντησης.

Όπως μεταδίδουν οι New York Times, με ανταποκριτή τον Πίτερ Μπέικερ, την Τετάρτη (18/11) ο Σι Τζινπίνγκ πήγε ο ίδιος στο αεροδρόμιο της Σεντζέν για να υποδεχθεί τον Αμερικανό πρόεδρο και τον αγκάλιασε στο κόκκινο χαλί.

Για τον Κινέζο ηγέτη πρόκειται για ασυνήθιστη ενέργεια, καθώς κατά κανόνα αναθέτει την υποδοχή ξένων αξιωματούχων σε στελέχη χαμηλότερης βαθμίδας.

Προτού υποδεχθεί τον Τραμπ, ο Σι είχε συναντηθεί επί ώρες με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Στόχος του ήταν να διατηρήσει τους στενούς δεσμούς με τη Μόσχα, προστατεύοντας ταυτόχρονα την κρισιμότερη οικονομική σχέση της Κίνας, αυτή με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι New York Times αναφέρουν πως ο Τραμπ φαίνεται να μην προτίθεται να συζητήσει με τον Σι την υπόθεση κατασκοπείας, η οποία οδήγησε τον Τζένσεν Χουάνγκ να αποχωρήσει από την ηγεσία της Nvidia.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η σχέση του πρώην επικεφαλής της εταιρείας με την επιχειρηματία Άλις Χουάνγκ. Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών την υποπτεύονται για κατασκοπευτική δράση υπέρ της Κίνας.

Παρότι οι καταγγελίες είναι σοβαρές, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει προκρίνει την αποφυγή νέας έντασης με το Πεκίνο και τη διαφύλαξη των διαύλων συνεργασίας.

Το αμερικανικό δημοσίευμα συνδέει αυτή την επιλογή με την τάση του Τραμπ προς μια πιο προσωπική μορφή διπλωματίας. Σε αυτήν, οι σχέσεις ανάμεσα στους ηγέτες μπορεί να μετρούν περισσότερο από τις δημόσιες συγκρούσεις γύρω από ζητήματα ασφαλείας.

Η Ευρώπη ανάμεσα στην Ουάσιγκτον, τη Μόσχα και το Πεκίνο

Για τον Guardian, οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ευρώπη δεν αφορούν μόνο τη συγκεκριμένη σύνοδο.

Οι θεσμικές και οικονομικές συνθήκες που στήριξαν την ευρωπαϊκή επιρροή τις τελευταίες δεκαετίες βρίσκονται πλέον υπό ολοένα μεγαλύτερη πίεση.

Η κυβέρνηση Τραμπ εφαρμόζει προστατευτική και εθνικιστική οικονομική πολιτική. Την ίδια στιγμή, η στάση του Αμερικανού προέδρου έναντι του ΝΑΤΟ προκαλεί αβεβαιότητα για την πορεία των διατλαντικών σχέσεων.

Επιπλέον, ο ιδεολογικός πυρήνας του κινήματος MAGA θεωρεί τη φιλελεύθερη Ευρώπη μια ήπειρο σε παρακμή, την οποία αποδυναμώνει η μαζική μετανάστευση.

Η Κίνα, από την άλλη, αντιμετωπίζει κατά κύριο λόγο την Ευρωπαϊκή Ένωση ως μεγάλη αγορά για τα βιομηχανικά προϊόντα της και θεωρεί πως οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνήθως ευθυγραμμίζονται με την Ουάσιγκτον.

Η απάντηση που επιχειρεί να διαμορφώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η επιδίωξη της λεγόμενης στρατηγικής αυτονομίας.

Για να περάσει, όμως, από την οικονομική και κανονιστική ισχύ σε ουσιαστική γεωπολιτική επιρροή, χρειάζονται πολύ μεγαλύτερες επενδύσεις στην άμυνα και την ασφάλεια.

Εδώ ανακύπτει μια νέα αντίφαση: οι Ευρωπαίοι μπορεί να φοβούνται τη Ρωσία και να αποδοκιμάζουν την πολιτική Τραμπ, χωρίς να συμφωνούν κατ’ ανάγκη με τις οικονομικές θυσίες που απαιτεί η ενίσχυση της ευρωπαϊκής στρατιωτικής ισχύος.

Το Brexit ως πρώτο «ντόμινο» στην αποδυνάμωση της Ευρώπης

Στην ανάλυση του Ράφαελ Μπερ ξεχωρίζει η θέση της Βρετανίας και η νέα στάση του πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μιλώντας τη Δευτέρα (16/11), ο Μπέρναμ είπε πως το Brexit δεν ήταν απλώς ένα οικονομικό πλήγμα, αλλά είχε και σημαντικές γεωπολιτικές επιπτώσεις.

Ο Μπέρναμ το περιέγραψε ως το πρώτο ντόμινο μιας ευρύτερης διεθνούς αποσύνθεσης, σημειώνοντας ότι η διάρρηξη των ευρωπαϊκών συμμαχιών ωφέλησε ακριβώς όσους ήθελαν μια διαιρεμένη Ευρώπη.

Όπως γράφει ο Guardian, η βασική σημασία της παρέμβασης του Μπέρναμ δεν βρίσκεται στις εμπορικές απώλειες. Το κρίσιμο είναι ότι η Βρετανία απομακρύνθηκε από τα κέντρα όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Φεύγοντας από την Ένωση, η Βρετανία περιόρισε τη δυνατότητά της να επηρεάζει τις ευρωπαϊκές εξελίξεις και, κατ’ επέκταση, την παγκόσμια πολιτική.

Ο Μπερ θεωρεί πως οι υποστηρικτές του Brexit δεν αντιλήφθηκαν πόση ισχύ αντλούσε η Βρετανία από τη συμμετοχή της στην ΕΕ.

Κατά την άποψή του, η παρουσία της Βρετανίας σε μια μεγάλη πολιτική και οικονομική ένωση αύξανε την επιρροή της και καλλιεργούσε την εικόνα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είχε μεγαλύτερη αυτόνομη δύναμη από όση μπορούσε στην πράξη να ασκήσει.

Ο Μπερ επικαλείται, επίσης, την άποψη της επικεφαλής των Συντηρητικών, Κέμι Μπέιντενοχ, πως η Βρετανία διαθέτει χαρακτηριστικά μεγάλης δύναμης που παραμένουν αναξιοποίητα. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι δεν έχει διατυπωθεί πειστικό σχέδιο για την αξιοποίησή τους σε έναν κόσμο που διαμορφώνεται γύρω από μεγάλα γεωπολιτικά μπλοκ.

Η απόφαση μπροστά στις ευρωπαϊκές δημοκρατίες

Στο συμπέρασμα της ανάλυσης του Guardian, η Ευρώπη καλείται να εγκαταλείψει την προσδοκία ότι θα επιστρέψει στη διεθνή πραγματικότητα των περασμένων δεκαετιών.

Οι σταθερές στις οποίες στηριζόταν σχετικά η ευρωπαϊκή ασφάλεια —το ελεύθερο εμπόριο, το Διεθνές δίκαιο και η αμερικανική στήριξη— ανήκουν πλέον, όπως φαίνεται, στο παρελθόν.

Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανακύπτουν νέες προκλήσεις, καθώς διαμορφώνεται η προοπτική μιας παγκόσμιας τάξης όπου οι μεγάλες δυνάμεις θα διαπραγματεύονται μεταξύ τους πώς θα μοιραστεί η επιρροή.

Ο Ράφαελ Μπερ εκτιμά ότι στην ουσία οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες βρίσκονται μπροστά σε δύο δρόμους.

Στον πρώτο, θα ενδυναμώσουν τη συνεργασία τους, θα ενώσουν τους πόρους τους και θα επιδιώξουν μεγαλύτερη αυτονομία στην οικονομία, την άμυνα και την εξωτερική πολιτική.

Ο άλλος δρόμος είναι η στροφή σε εθνικές πολιτικές, οι οποίες υπόσχονται την ανάκτηση απόλυτης κυριαρχίας και την επαναφορά της ιστορικής δύναμης κάθε κράτους ξεχωριστά.

Για τον αρθρογράφο, το Brexit αποτυπώνει τα αδιέξοδα στα οποία οδηγεί η δεύτερη επιλογή.

Είναι πιθανό η τριμερής συνάντηση ανάμεσα στον Τραμπ, τον Σι και τον Πούτιν να μην οδηγήσει σε συγκεκριμένες συμφωνίες που θα αλλάξουν άμεσα τις διεθνείς ισορροπίες.

Παρόλα αυτά, η εικόνα των τριών ηγετών να συνομιλούν για την παγκόσμια τάξη χωρίς ουσιαστική συμμετοχή της Ευρώπης αποτελεί προειδοποιητικό μήνυμα.

Καθώς η ισχύς συγκεντρώνεται γύρω από μεγάλες δυνάμεις, το καθοριστικό ερώτημα για την Ευρώπη είναι αν θα μπορέσει να αναδειχθεί σε ενιαίο γεωπολιτικό παράγοντα ή θα μείνει στον ρόλο του παρατηρητή των αποφάσεων των άλλων.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο ΔΕΔΟΜΕΝΟ.

ΣΧΟΛΙΑ

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *.

ΔΙΕΘΝΗ Ντόναλντ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν: Κοινό όραμα για την παγκόσμια ισχύ χωρίς θέση για την Ευρώπη, σύμφωνα με δημοσίευμα