ΔΙΕΘΝΗ

DW: Γερμανοί ερευνητές ανασυνθέτουν το ανατολικό αέτωμα του Παρθενώνα

Η ανασύνθεση παρουσιάζεται σε έκθεση στη Φρανκφούρτη, με τους ερευνητές να αξιοποιούν θραύσματα, ρωμαϊκά αντίγραφα και τεχνολογία τρισδιάστατης σάρωσης

Τα σωζόμενα θραύσματα από το ανατολικό αέτωμα του Παρθενώνα, το οποίο απεικόνιζε τη γέννηση της Αθηνάς, κατάφερε να συνθέσει γερμανική ερευνητική ομάδα έπειτα από δεκαετίες μελέτης, όπως γράφει η DW. Η ανασύνθεση παρουσιάζεται σε έκθεση στη Φρανκφούρτη, με τον επικεφαλής της έρευνας να δηλώνει ιδιαίτερα βέβαιος ότι λύθηκε το μυστήριο της αρχικής διάταξης.

Ο Παρθενώνας, ηλικίας 2.500 ετών, είναι αφιερωμένος στην Αθηνά, προστάτιδα θεά της πόλης, και δεσπόζει στην Ακρόπολη. Τα γλυπτά των αετωμάτων του, που δημιουργήθηκαν υπό την καθοδήγηση του Φειδία, θεωρούνται απαράμιλλα δείγματα αναλογίας και χάρης και επηρέασαν καλλιτέχνες από την αρχαία Ρώμη έως τη σύγχρονη εποχή.

Το ανατολικό αέτωμα, πάνω από την είσοδο του ναού, παρουσίαζε τη γέννηση της Αθηνάς από το κεφάλι του πατέρα της, Δία, παρουσία των θεών του Ολύμπου. Η σύνθεση, μήκους περίπου 29 μέτρων, περιλάμβανε 39 μορφές, με έναν κολοσσιαίο Δία ύψους 3,8 μέτρων στο κέντρο. Το αέτωμα καταστράφηκε κατά τον εκχριστιανισμό της Ελλάδας και η ακριβής διάταξή του απασχολούσε επί αιώνες τους μελετητές.

Ο αρχαιολόγος Βίντσεντς Μπρίνκμαν, επικεφαλής του τμήματος Αρχαιοτήτων και Ασίας της συλλογής γλυπτών Liebieghaus, δήλωσε στην DW: «Είμαστε πάρα πολύ βέβαιοι ότι λύσαμε το μυστήριο». Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται στην έκθεση «Αθηνά, η σκηνή είναι δική σου: Το παζλ του Παρθενώνα».

Τα θραύσματα και το στοιχείο από το Ερμιτάζ

Είναι γνωστό ότι έχει σωθεί μόνο περίπου το 20% του όγκου της αρχικής μαρμάρινης σύνθεσης. Τα θραύσματα βρίσκονται διασκορπισμένα σε ευρωπαϊκά μουσεία, με τα περισσότερα στην Αθήνα και πολλά ακόμη στο Βρετανικό Μουσείο.

Ο Μπρίνκμαν και η σύζυγός του, Ούλρικε Κοχ-Μπρίνκμαν, εργάζονται πάνω στο παζλ για περισσότερα από 40 χρόνια. Όπως εξηγεί, ήδη από τον 19ο αιώνα μελετητές είχαν διατυπώσει τεκμηριωμένες θεωρίες, ενώ το 1910 δημοσιεύθηκε μελέτη που κατέγραφε τα πολλά θραύσματα του Βρετανικού Μουσείου. Η ομάδα αξιοποίησε την προηγούμενη έρευνα, αλλά η πρόοδος παρέμεινε αργή για χρόνια.

Ένα καθοριστικό στοιχείο προέκυψε το 2014, όταν ο Μπρίνκμαν επισκέφθηκε το μουσείο Ερμιτάζ στην Αγία Πετρούπολη και είδε μια ρωμαϊκή σαρκοφάγο με ανάγλυφη παράσταση της γέννησης της Αθηνάς. «Τότε ξαφνικά το κατάλαβα: Είναι όλοι εκεί!», είπε.

Είναι γνωστές εννέα τέτοιες σαρκοφάγοι, σχεδόν όλες στη Ρώμη, καθεμία από τις οποίες απεικονίζει διαφορετικό τμήμα του ανατολικού αετώματος. Ο Μπρίνκμαν επισημαίνει ότι άλλοι μελετητές είχαν παρατηρήσει τη σύνδεση ήδη από τον 19ο αιώνα: «Εμείς όμως πραγματικά πιαστήκαμε από την ιδέα και δεν την εγκαταλείψαμε ποτέ».

Η ψηφιακή ανασύνθεση και η έκθεση

Η ομάδα αξιοποίησε επίσης τρισδιάστατους σαρωτές και εκτυπωτές. Οι ερευνητές ταξίδεψαν σε διάφορους προορισμούς για να εξετάσουν περίπου 60 πρωτότυπα θραύσματα, χρησιμοποιώντας ένα iPhone για τη σάρωσή τους.

Η ψηφιακή σύνθεση οδήγησε σε μια ακόμη ανακάλυψη: οι Ρωμαίοι είχαν δημιουργήσει επανειλημμένα μεμονωμένα αντίγραφα όλων των γλυπτών του αετώματος. «Αυτά τα αντίγραφα ταίριαζαν απόλυτα με τα θραύσματα. Ξαφνικά βρεθήκαμε ανάμεσα σε παλιούς γνώριμους που δεν είχαμε ποτέ υποψιαστεί ότι προέρχονταν από το αέτωμα», είπε ο Μπρίνκμαν. Έτσι, οι ερευνητές μπόρεσαν να ανασυνθέσουν όλες τις μορφές και την αρχική διάταξή τους.

Με τρισδιάστατο εκτυπωτή κατασκεύασαν μοντέλο μήκους τεσσάρων μέτρων, σε κλίμακα 1:7,7. Για την έκθεση δημιούργησαν επίσης εκτυπώσεις των σημαντικότερων θραυσμάτων σε φυσικό μέγεθος, τοποθετώντας τες πάνω σε επιφάνειες που απεικονίζουν τις πλήρεις μορφές στο αρχικό τους μέγεθος. Μια ψηφιακή αναπαράσταση συνθέτει τα θραύσματα και παρουσιάζει την ανακατασκευασμένη σύνθεση.

Στην έκθεση περιλαμβάνονται έργα από τη συλλογή του Liebieghaus και δάνεια από άλλους θεσμούς, μεταξύ των οποίων τα Μουσεία του Βατικανού και το Λούβρο. Αρχικά αναμένονταν και αντικείμενα από το Μουσείο Ακρόπολης, όμως η Ελλάδα απέσυρε τη συμμετοχή της όταν πληροφορήθηκε ότι και το Βρετανικό Μουσείο σχεδίαζε να δανείσει θραύσματα. Τελικά, το Liebieghaus αποφάσισε να μη συμπεριλάβει ούτε τα θραύσματα που ανήκουν στη βρετανική πλευρά.

Η διαμάχη Ελλάδας και Βρετανίας για τα γλυπτά

Η Βρετανία κατέχει σημαντικό μέρος της ζωφόρου του Παρθενώνα, καθώς και θραύσματα και από τα δύο αετώματα. Οι ελληνικές αρχές διεκδικούν την επιστροφή τους εδώ και δεκαετίες.

Στη Βρετανία, τα 56 τμήματα της ζωφόρου είναι γνωστά ως «Ελγίνεια Μάρμαρα», από τον λόρδο Έλγιν, Βρετανό πρεσβευτή στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, στην Κωνσταντινούπολη. Στις αρχές του 19ου αιώνα, ο Έλγιν διέταξε την αφαίρεση γλυπτών από το εξωτερικό του Παρθενώνα. Αυτά μεταφέρθηκαν στη Βρετανία με τη συγκατάθεση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία τότε κυβερνούσε την Ελλάδα.

Η Βρετανία υποστηρίζει ότι τα γλυπτά αποκτήθηκαν νόμιμα, ενώ η Ελλάδα τα θεωρεί κλεμμένα. Σύμφωνα με την DW, μετά την άνοδο του Εργατικού Κόμματος στην εξουσία στη Βρετανία υπήρξε κάποια κινητικότητα προς την επίλυση της μακροχρόνιας διαμάχης, όχι όμως αρκετή ώστε να πειστεί η Ελλάδα να δανείσει έργα σε έκθεση στην οποία θα μπορούσε να συμμετάσχει και το Βρετανικό Μουσείο.

Η έκθεση στο Liebieghaus της Φρανκφούρτης διαρκεί έως τις 25 Ιουλίου 2027.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο ΔΕΔΟΜΕΝΟ.

ΣΧΟΛΙΑ

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *.

ΔΙΕΘΝΗ DW: Γερμανοί ερευνητές ανασυνθέτουν το ανατολικό αέτωμα του Παρθενώνα