Ουκρανικά πλήγματα στα data centers της Yandex: Υποχώρησε η ρωσική παραπληροφόρηση στο διαδίκτυο; – Οι ισχυρισμοί Ζελένσκι και όσα λένε οι ειδικοί

Οι επανειλημμένες επιθέσεις ουκρανικών drones στις τεχνολογικές εγκαταστάσεις της Yandex στη Ρωσία δημιούργησαν μεγάλης έκτασης προβλήματα στις ψηφιακές υπηρεσίες της χώρας. Παράλληλα, άνοιξε ευρεία συζήτηση για το αν τα πλήγματα αποδυνάμωσαν τον μηχανισμό διαδικτυακής προπαγάνδας της Ρωσίας.

Παρότι το Κίεβο προσδοκά και υποστηρίζει ότι η παρουσία των ρωσικών τρολ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης περιορίστηκε απότομα, ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια και στην ανάλυση δεδομένων προτρέπουν σε επιφύλαξη. Όπως εξηγούν, τα στοιχεία που έγιναν γνωστά έχουν ερμηνευτεί λανθασμένα.

Οι επιδρομές στα data centers και οι διακοπές υπηρεσιών

Την περασμένη εβδομάδα, ουκρανικά drones έπληξαν τρία data centers της Yandex, του τεχνολογικού γίγαντα που συχνά χαρακτηρίζεται «ρωσική Google».

Ukraine hits another Yandex data center in Russia and Cloudflare data shows Russian bot traffic dropping dramatically. Might have an impact right before the November elections. https://t.co/63wbnScfYI

— Jamie Dupree (@jamiedupree) October 11, 2026

Η πρώτη επίθεση έγινε στις 8 Οκτωβρίου και η επόμενη στις 9 Οκτωβρίου. Την Κυριακή 11 Οκτωβρίου σημειώθηκε και τρίτο πλήγμα, το οποίο προκάλεσε σοβαρές ζημιές στις εγκαταστάσεις της Yandex στην περιοχή του Βλαντίμιρ, ανατολικά της Μόσχας.

Update: Satellite imagery now confirms what Yandex tried to bury in a press release. The strike on the Sasovo data center was direct, precise, and devastating.

THE IMAGE

The facility sits on the grounds of the Sasta machine-tool plant in Sasovo, Ryazan Oblast. The satellite photo shows the impact point clearly.

This was not collateral damage from a nearby target. The data center itself was hit.

Yandex’s press service has now admitted the Sasovo facility is completely shut down. Not partially degraded.

Not temporarily offline. Completely shut down.

THE SECOND SITE

The company also confirmed that infrastructure in Kaluga was disabled. This was previously unreported.

Yandex initially framed the Kaluga incident as the only strike. Now the real picture is emerging: two drone strikes on Yandex data centers, not one.

The Kaluga facility ranks among Yandex’s largest in Russia. Several modules there are completely out of service.

THE PATTERN

Moscow built its sovereign internet on a handful of critical nodes. Those nodes keep going dark.

Sasovo hosts two of Yandex’s three supercomputers used to train YandexGPT. Kaluga handles core cloud infrastructure.

Both are now compromised.

The geography of the war keeps expanding. Ryazan Oblast and Kaluga Oblast sit deep inside Russia, part of the infrastructure backbone Moscow assumed was untouchable.

Satellite imagery now shows that assumption burning.

— medoyid_ua (@LetsArmUKR) October 11, 2026

Η Yandex ανακοίνωσε, όπως μεταδίδει το BBC, ότι η λειτουργία της συγκεκριμένης εγκατάστασης διακόπηκε ολοκληρωτικά, με αποτέλεσμα να μην είναι διαθέσιμες αρκετές υπηρεσίες της.

Το βρετανικό δίκτυο αναφέρει ότι οι στρατιωτικοί στόχοι ήταν «τοποθεσίες που παρέχουν ροές εσόδων στη πολεμική μηχανή της Μόσχας».

Σύμφωνα με αναφορές, τουλάχιστον δύο data centers υπέστησαν εκτεταμένες ζημιές. Βίντεο στο Telegram δείχνουν ένα από αυτά να καίγεται.

Το ανεξάρτητο ρωσικό μέσο Meduza μεταδίδει πως πολλές ιστοσελίδες στη Ρωσία βρίσκονται εκτός λειτουργίας. Ανάμεσά τους είναι μεγάλες τράπεζες, εμπορικές επιχειρήσεις, εφαρμογές αθλητικού περιεχομένου και δημοφιλείς υπηρεσίες της Yandex, όπως το Yandex Go και το Yandex Eats.

Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι ζημιές αποδυνάμωσαν μεγάλο τμήμα της επιχειρησιακής δυνατότητας της εταιρείας, ενώ η αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει μήνες, σύμφωνα με τον Guardian.

Οι δηλώσεις Ζελένσκι για τα ρωσικά bots και τα στοιχεία

Τη Δευτέρα, στο Φόρουμ Ασφάλειας της Βαρσοβίας, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολόντιμιρ Ζελένσκι υποστήριξε ότι «όλοι παρατήρησαν» πως μειώθηκε η δραστηριότητα των ρωσικών bots στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά τις επιθέσεις. Κατά τον ίδιο, τα πλήγματα έπληξαν την εκτεταμένη ρωσική επιχείρηση παραπληροφόρησης.

«Ξαφνικά έγινε λίγο ευκολότερο να αναπνεύσει κανείς σε πολλές κοινωνικές πλατφόρμες. Υπήρχε λιγότερο μίσος, λιγότερος διχασμός και λιγότερες προκλήσεις», ανέφερε ο Ζελένσκι.

Zelensky says Ukraine bombed Russian data centers to take out social media bots dividing the west https://t.co/3t764LIORy

— The Independent (@Independent) October 13, 2026

Χρήστες από διάφορες δυτικές χώρες ανέφεραν επίσης στο X και στο Reddit ότι έβλεπαν λιγότερο δεξιό και ακροδεξιό περιεχόμενο στις ροές τους. Οι αναφορές αφορούσαν από λογαριασμούς υπέρ του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στις ΗΠΑ μέχρι υποστηρικτές του γερμανικού κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD).

AfD -Verbot jetzt!
(Mal sehen, wie viele Bots noch da sind!)

— Marcus Mittermeier😘🇩🇪 (@MMittermeier) October 12, 2026

Την ίδια άποψη επικαλέστηκε και ο Τσέχος ευρωβουλευτής Τομάς Ζντεχόβσκι, αναφερόμενος σε ισχυρισμούς ότι η διαδικτυακή στήριξη του AfD μειώθηκε μετά τα πλήγματα.

If confirmed, this is telling: Russian data centres get hit, and online activity around AfD suddenly plummets. 📉

So much talk about German patriotism… then the connection from Russia goes down. 🤔🇷🇺 https://t.co/hEPJkIVtA3

— Tomáš Zdechovský (@TomasZdechovsky) October 11, 2026

Τους συγκεκριμένους ισχυρισμούς δημοσίευσε ξανά στο X και ο λογαριασμός της πλατφόρμας προβλέψεων Polymarket, η οποία συχνά αναρτά εντυπωσιακές αναφορές χωρίς να τις έχει επιβεβαιώσει ανεξάρτητα.

JUST IN: Activity on several major U.S. political subreddits plunges following attacks on Russian data centers.

— Polymarket (@Polymarket) October 12, 2026

Όπως σημειώνει το τεχνολογικό site Mashable, η μεγάλη διάδοση των αναφορών ξεκίνησε από δημοσίευμα του U24 Media, του δημοσιογραφικού σκέλους της κρατικής ουκρανικής πλατφόρμας United24.

Το U24 βασίστηκε σε ανάλυση που δημοσίευσε στις 12 Οκτωβρίου η The Deep Dive, χρησιμοποιώντας δεδομένα της Cloudflare Radar, υπηρεσίας που καταγράφει την παγκόσμια διαδικτυακή κίνηση.

Στη συγκεκριμένη μέτρηση, η αυτοματοποιημένη κίνηση στο διαδίκτυο από το δίκτυο της Yandex μειώθηκε απότομα μετά τις 8 Οκτωβρίου και είχε σχεδόν μηδενιστεί μέχρι τις 11 Οκτωβρίου. Σε ένα σημείο έφτασε μόλις το 0,3% της κορυφαίας τιμής της, ενώ την ίδια ώρα μία εβδομάδα νωρίτερα βρισκόταν στο 88,2%.

Russian bot traffic has dropped to nearly 0 after Ukraine struck a Yandex data center in Vladimir, Russia https://t.co/0e7KHuSlAt

— Anonymous (@YourAnonCentral) October 11, 2026

Παρόμοια πτώση στην κίνηση των bots, στο 0,4%, κατέγραψε και το γερμανικό τεχνολογικό περιοδικό t3n, πριν αυτή ανακάμψει αργότερα στο 20%.

Τι δείχνουν στην πραγματικότητα τα δεδομένα

Παρά τον αρχικό ενθουσιασμό για την υποτιθέμενη εξαφάνιση των ρωσικών bots από το διαδίκτυο, οι ειδικοί τονίζουν ότι συγχέονται δύο διαφορετικά πράγματα: η «αυτοματοποιημένη κίνηση» (automated traffic) δεν είναι το ίδιο με τα «ρωσικά bots παραπληροφόρησης».

Τη διάκριση αυτή ανέλυσε ο Μίχαλ «Rysiek» Βόζνιακ, ειδικός στις διαδικτυακές υποδομές.

«Ο όρος “bot” μπορεί να σημαίνει πολλά διαφορετικά πράγματα. Όταν τα δεδομένα της Cloudflare δείχνουν μια απότομη πτώση στην κίνηση των “bots”, αυτό δεν σημαίνει “αυτοματοποιημένους λογαριασμούς τρολ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης”. Σημαίνει “λογισμικό που πραγματοποιεί αυτοματοποιημένα αιτήματα στο διαδίκτυο σε μεγάλη κλίμακα”».

Όπως εξηγεί ο Άμιλ Καν, διευθύνων σύμβουλος της τεχνολογικής εταιρείας Valent, η οποία παρακολουθεί την παραπληροφόρηση, η Cloudflare κατέγραψε ότι κατέρρευσαν οι web crawlers της Yandex. Πρόκειται για λογισμικό που χρησιμοποιεί η μηχανή αναζήτησης για να χαρτογραφεί το περιεχόμενο των ιστοσελίδων, ώστε οι χρήστες να μπορούν να τις εντοπίζουν.

Με τα data centers εκτός λειτουργίας, διακόπηκε πλήρως και η αυτοματοποιημένη δραστηριότητα, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι σταμάτησε κάποιος λογαριασμός προπαγάνδας.

Στο ρεπορτάζ του, το U24 Media επισημαίνει ότι τα δεδομένα καταγράφουν μείωση της αυτοματοποιημένης δραστηριότητας του δικτύου, ωστόσο δεν αποδεικνύουν αν εξαλείφθηκαν bots παραπληροφόρησης ή αν απλώς διακόπηκε η κανονική λειτουργία της μηχανής αναζήτησης.

Παράλληλα, το Mashable αναφέρει ότι δεν υπάρχουν δημοσιευμένα στοιχεία που να τεκμηριώνουν πως οι ρωσικές επιχειρήσεις επιρροής στο X και στο Reddit συνδέονται μόνο με τους διακομιστές της Yandex.

Η ρωσική προπαγάνδα δεν παρουσιάζει αλλαγές

Ειδικοί που εξετάζουν σε σταθερή βάση τα ρωσικά δίκτυα επιρροής υπογραμμίζουν ότι τα πλήγματα δεν άλλαξαν ουσιαστικά την παραγωγή ψευδών ειδήσεων.

«Οι πλατφόρμες μας εξακολουθούν να παρακολουθούν τα ρωσικά κοινωνικά δίκτυα σε όλο τον κόσμο και δεν υπάρχει καμία αισθητή αλλαγή στα μοτίβα των δημοσιεύσεών τους», ανέφερε ο Άμιλ Καν.

«Τα κέντρα δεδομένων της Yandex δεν έχουν καμία πρακτική σύνδεση με τις φάρμες bots των μέσων κοινωνικής δικτύωσης».

Η ομάδα του Καν επιτηρεί περίπου 40 δίκτυα παραπληροφόρησης σε όλο τον κόσμο, από το Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι την Αυστραλία και τη Συρία, και διαπιστώνει ότι ο αριθμός των αναρτήσεων δεν έχει μεταβληθεί.

Ο Νεντ Μέντεζ, επικεφαλής ερευνών στην Alliance4Europe, εξήγησε γιατί οι ουκρανικές αεροπορικές επιδρομές δεν μπορούν να διαλύσουν αυτά τα δίκτυα: «Οι πλατφόρμες επισημαίνουν τακτικά την κίνηση από κέντρα δεδομένων ως πιθανώς αυτοματοποιημένη, οπότε οι σοβαρές επιχειρήσεις bots λειτουργούν μέσω πιο κατανεμημένων μεθόδων, όπως οικιακές συνδέσεις και “φάρμες τηλεφώνων” (phone farms), τις οποίες οι αεροπορικές επιδρομές δεν μπορούν πραγματικά να εξουδετερώσουν».

«Δεν μπορούμε απλά να βομβαρδίσουμε τα bots μέχρι να εξαφανιστούν, όσο ελκυστικό κι αν ακούγεται αυτό. Δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο συγκρότημα κτιρίων που μπορείς να κατεβάσεις τον διακόπτη», συμπλήρωσε ο Μέντεζ.

Το περιοδικό The Atlantic σημειώνει ακόμη ότι μεγάλο μέρος του πολιτικού περιεχομένου δεν αναρτάται από αυτοματοποιημένα ρωσικά bots. Αντίθετα, το διακινούν αμειβόμενοι συνεργάτες στην Ανατολική Ευρώπη, για παράδειγμα στη Λετονία, οι οποίοι λαμβάνουν 3 δολάρια ανά 1.000 προβολές για να προωθούν συγκεκριμένες πολιτικές θέσεις.

Ποιες στρατηγικές μπορούν να περιορίσουν την παραπληροφόρηση;

Παρότι τα ουκρανικά πλήγματα προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στις ρωσικές υποδομές και εκτεταμένες διακοπές στη λειτουργία του ρωσικού ίντερνετ, για να περιοριστεί η προπαγάνδα χρειάζονται άλλου είδους στρατηγικές.

Κατά τον Καν, η Ουκρανία θα μπορούσε να βάλει στο στόχαστρο οργανισμούς όπως την Internet Research Agency, τη διαβόητη φάρμα τρολ του Γεβγένι Πριγκόζιν που συνδεόταν με τη Wagner. Μια εναλλακτική, είπε, είναι η συνεργασία με την Ευρώπη για να διαλυθεί το δίκτυο εφοδιασμού και στρατολόγησης ιδιωτών εργολάβων που αξιοποιεί το Κρεμλίνο.

Μια ακόμη λύση που μπορεί να αποδώσει είναι η άσκηση πίεσης στις μεγάλες εταιρείες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να εφαρμόσουν αυστηρότερους κανόνες διαχείρισης περιεχομένου. Η ομάδα του Καν πέτυχε κάτι αντίστοιχο στο Σουδάν, συνεργαζόμενη με τη Meta.

Ο ίδιος, πάντως, θεωρεί πως αυτή η προσπάθεια θα προκαλούσε έντονες αντιδράσεις από την κυβέρνηση Τραμπ στις ΗΠΑ και πρόσθεσε με νόημα: «Μπορώ να καταλάβω γιατί η ανατίναξη των data centers φαίνεται ως μια ευκολότερη επιλογή».