Ουκρανία: «Έμοιαζε με παγίδα» η στροφή Τραμπ στον Πούτιν και η συμφωνία για το ντίζελ

Η αιφνίδια συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλάντιμιρ Πούτιν για 4,8 εκατομμύρια πετρέλαιο έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Ουκρανία και στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Το κλίμα επιβαρύνθηκε ακόμη περισσότερο όταν ο Αμερικανός πρόεδρος είπε πως «ήρθε η ώρα η Ουκρανία να αποκτήσει νέο πρόεδρο», προκαλώντας συναγερμό στο επιτελείο του Ζελένσκι. Πώς αντέδρασε, όμως, η ουκρανική αντιπροσωπεία που συναντήθηκε την Παρασκευή (9/10) στις ΗΠΑ με τους ειδικούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε την πετρελαϊκή συμφωνία με τον Πούτιν;

Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ ενημέρωσαν την ουκρανική αντιπροσωπεία στις 9 Οκτωβρίου ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ σχεδίαζε να άρει τις κυρώσεις στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ. Όπως αναφέρει το kyivindependent, οι Ουκρανοί δυσκολεύτηκαν να πιστέψουν την πληροφορία που μόλις είχαν ακούσει.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες είχε μεταβεί η αντιπροσωπεία για συνομιλίες σχετικά με μια ενδεχόμενη ενεργειακή εκεχειρία με τη Ρωσία. Οι διαπραγματευτές του Κιέβου, ωστόσο, αιφνιδιάστηκαν από μια κίνηση που, κατά τους φόβους τους, θα έφερνε νέα έσοδα στη Μόσχα για να συνεχίσει να χρηματοδοτεί τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας και ταυτόχρονα θα αποδυνάμωνε τη θέση του Κιέβου στις διαπραγματεύσεις.

«Δεν ήταν μόνο η δική μας αντιπροσωπεία εκεί, αλλά και μια ευρωπαϊκή», ανέφερε στο Kyiv Independent ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος. «Απλώς όλοι κάθονταν εκεί σαν ηλίθιοι», συμπλήρωσε.

Την ώρα που η Ουάσινγκτον καλούσε την Ουκρανία να περιορίσει τα πλήγματα στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές, προσέφερε στη Μόσχα οικονομική ανάσα. Όλα αυτά συνέβαιναν ενώ ο Τραμπ αντιμετώπιζε τις επιπτώσεις του πολέμου κατά του Ιράν.

«Και όμως, αυτός είναι που παρέσυρε τους πάντες σε έναν πόλεμο στο Ιράν  – έναν πόλεμο χωρίς διέξοδο – και μας ξεπουλάει… Απλώς για να εξασφαλίσει μια προσωρινή, απατηλή ανάσα λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές», δήλωσε ο αξιωματούχος.

Το βασικό ερώτημα για την Ουκρανία ήταν γιατί να εγκαταλείψει το Κίεβο ένα σημαντικό μέσο άσκησης πίεσης στη Μόσχα, όταν η Ρωσία δεν αναλάμβανε καμία δέσμευση να σταματήσει τις επιθέσεις στο ουκρανικό ενεργειακό δίκτυο.

Μια συμφωνία που αιφνιδίασε το Κίεβο

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε αποστείλει ουκρανική αντιπροσωπεία στις Ηνωμένες Πολιτείες για συνομιλίες που είχαν οριστεί για τις 9-10 Οκτωβρίου. Στο πρόγραμμα βρίσκονταν μια πιθανή ενεργειακή εκεχειρία με τη Μόσχα, καθώς και ξεχωριστή συμφωνία για να σταματήσουν οι επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα.

Οι συνομιλίες, αντίθετα, βγήκαν εκτός πορείας μετά την ανακοίνωση του Τραμπ ότι η Ρωσία θα στείλει εκατομμύρια τόνους ντίζελ στις ΗΠΑ και στις διεθνείς αγορές. Η ανακοίνωση ήρθε μετά από τηλεφωνική συνομιλία του με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η απόφαση ανακοινώθηκε χωρίς προηγούμενη ενημέρωση του Κιέβου. Ο Ζελένσκι είχε παραδεχθεί δημόσια ότι η Ουάσινγκτον εξέταζε συμφωνία με τη Μόσχα, ωστόσο Ουκρανοί αξιωματούχοι είπαν ότι αγνοούσαν τις λεπτομέρειες μέχρι την ανακοίνωση, το ίδιο βράδυ.

Για τα μέλη της αντιπροσωπείας, η αποκάλυψη γεννούσε ερωτήματα για το αν οι ΗΠΑ είχαν ήδη διαπραγματευτεί όρους με τη Μόσχα, την ώρα που Ουκρανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προσπαθούσαν ακόμη να ορίσουν τους όρους μιας ενεργειακής ανακωχής.

«Έμοιαζε με παγίδα», είπε ο ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος, προσθέτοντας πως η χρονική στιγμή της αμερικανικής απόφασης έκανε τις υποψίες εντονότερες.

Με βάση τις οδηγίες του Τραμπ, το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ γνωστοποίησε ότι το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) «εκδίδει αμέσως μια προσωρινή γενική άδεια που επιτρέπει την προμήθεια ρωσικού ντίζελ στην παγκόσμια αγορά».

Ο Ουκρανός αξιωματούχος επικαλέστηκε την 7η Απριλίου, όταν προβλεπόταν να τερματιστεί η εξαίρεση, ως ένδειξη ότι η Ουάσινγκτον είχε καταρτίσει το μέτρο με βάση συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. «Ήραν τις κυρώσεις μέχρι τις 7 Απριλίου… Άρα το ετοίμαζαν αυτό για τις 7 Οκτωβρίου. Είναι ένα δώρο γενεθλίων για τον Πούτιν. Μετρούν τους έξι μήνες», ανέφερε.

Ο Τραμπ ζητά να σταματήσουν τα ουκρανικά πλήγματα

Σε προηγούμενη παρέμβασή του, ο Τραμπ είχε ζητήσει από τον Ζελένσκι να σταματήσει τις ουκρανικές επιθέσεις στις ενεργειακές εγκαταστάσεις της Ρωσίας, λέγοντας ότι το Κίεβο δεν πρέπει να πλήττει την παραγωγή καυσίμων της. «Ο κ. Ζελένσκι πρέπει να κάνει ένα πράγμα. Πρέπει να σταματήσει να χτυπάει το καύσιμο ντίζελ στη Ρωσία», είχε πει στον Ζελένσκι στις 13 Σεπτεμβρίου.

Το Κίεβο ξεκαθάρισε ότι δεν αποδεχόταν να διακόψει μονομερώς τις επιθέσεις της η Ουκρανία. Αξιωματούχοι από τη χώρα ανέφεραν πως ο Ζελένσκι είχε επαναλάβει ότι μια πιθανή εκεχειρία στον ενεργειακό τομέα θα έπρεπε να αφορά και τις δύο πλευρές, με τη Ρωσία να παύει παράλληλα τα χτυπήματα στις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές.

Η διαφωνία αυτή έχει καθοριστική σημασία για το Κίεβο. Με τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου, τερματικούς σταθμούς και άλλες ενεργειακές εγκαταστάσεις, η Ουκρανία επιδιώκει να πλήξει μια βασική πηγή χρηματοδότησης της ρωσικής πολεμικής προσπάθειας. Από την πλευρά της, η Ρωσία χτυπά συστηματικά ουκρανικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και υποσταθμούς, σε μια προσπάθεια να στερήσει από τους πολίτες ρεύμα και θέρμανση.

Αν σταματούσαν μόνο οι ουκρανικές επιθέσεις, η ρωσική εκστρατεία εναντίον του ενεργειακού συστήματος της Ουκρανίας θα συνεχιζόταν ανεπηρέαστη. Ταυτόχρονα, θα παρέμεναν προστατευμένες οι εγκαταστάσεις που στηρίζουν τη λειτουργία της ρωσικής πολεμικής μηχανής.

Κατά την περιγραφή Ουκρανών αξιωματούχων, όμως, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές έθεσαν διαφορετικά το θέμα στις συνομιλίες και απέδωσαν στον Ζελένσκι την ευθύνη για το αδιέξοδο, καθώς εκείνος δεν δέχτηκε να σταματήσει τα πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια.

Ένας άνθρωπος που βρέθηκε στις συνομιλίες είπε ότι οι Ουκρανοί ενημερώθηκαν πως η Ουάσινγκτον θα διέκοπτε την ανταλλαγή πληροφοριών των μυστικών υπηρεσιών, οι οποίες βοηθούσαν το Κίεβο να εντοπίζει και να χτυπά στόχους στη Ρωσία. Παράλληλα, οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες έχουν συμβάλει καθοριστικά στις ουκρανικές επιθέσεις· εάν περιοριζόταν η πρόσβαση σε αυτές, θα μειωνόταν η δυνατότητα του Κιέβου να πλήττει στόχους βαθιά στο ρωσικό έδαφος.

«Ελπίζω οι Αμερικανοί να μην τους δώσουν συστήματα Patriot (αεράμυνας) για να προστατεύσουν τα διυλιστήρια πετρελαίου τους»

Με πικρό χιούμορ αντέδρασε ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος που είχε λάβει μέρος στις συνομιλίες. «Ελπίζω οι Αμερικανοί να μην τους δώσουν συστήματα Patriot (αεράμυνας) για να προστατεύσουν τα διυλιστήρια πετρελαίου τους», είπε. Πίσω από την παρατήρηση, ωστόσο, κρυβόταν ένας ευρύτερος προβληματισμός στο Κίεβο.

Η Ουάσινγκτον είχε ήδη φτάσει στο σημείο να συνδράμει τη Μόσχα στην προστασία των εγκαταστάσεων που χρηματοδοτούν τον πόλεμό της, ενώ πίεζε την Ουκρανία να εγκαταλείψει ένα μέσο ανταπόδοσης. Ένας δεύτερος ανώτερος αξιωματούχος της Ουκρανίας δήλωσε ότι η Ουκρανία δεν είχε αποδεχτεί την παύση των επιθέσεων στα ρωσικά διυλιστήρια και δεν θα αναλάμβανε τέτοια δέσμευση χωρίς αντίστοιχη ενέργεια από τη Ρωσία.

Το Κίεβο εξακολουθούσε να θεωρεί αδιαπραγμάτευτη την αρχή της αμοιβαιότητας: ενεργειακή εκεχειρία μπορούσε να υπάρξει μόνο αν οι δύο χώρες τηρούσαν τους ίδιους περιορισμούς. «Ήταν απλά γαμημένα ηλίθιο να θάψουν την ιδέα μιας ενεργειακής ανακωχής με αυτή την κίνηση», ανέφερε αξιωματούχος, υπονοώντας πως η Ουάσινγκτον επιχειρούσε να αφαιρέσει από την Ουκρανία το ισχυρότερο διαπραγματευτικό της μέσο.

Οι μάχες και τα πλήγματα δεν σταματούν σε καμία πλευρά

Τα όσα συνέβησαν στο πεδίο φανέρωσαν πως η ανακοίνωση δεν είχε αλλάξει πολλά. Λίγες μόλις ώρες αφότου μίλησε ο Τραμπ, ουκρανικά drones χτύπησαν πετρελαϊκό σταθμό φόρτωσης στο Ροστόφ επί του Ντον, στη Ρωσία. Ο σταθμός διακινεί πετρελαϊκά προϊόντα για εξαγωγή και παρέχει καύσιμα στον ρωσικό στρατό.

Στο μεταξύ, στις 10 Οκτωβρίου η Ρωσία επιτέθηκε στο Κίεβο με drones και ακολούθησε πυραυλικό χτύπημα, βάζοντας στο στόχαστρο και ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Καμία πλευρά δεν είχε δεσμευτεί να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον ενεργειακών υποδομών, ενώ η αμερικανική ανακοίνωση δεν βοήθησε ουσιαστικά να περιοριστεί η απόσταση ανάμεσα στις θέσεις τους.

Η προειδοποίηση Ζελένσκι για τις εξαγωγές ντίζελ της Ρωσίας

Αργά το βράδυ της 9ης Οκτωβρίου, ο Ζελένσκι σχολίασε την απόφαση σε ηχητικό μήνυμα προς τους δημοσιογράφους. Προειδοποίησε ότι η δυνατότητα της Ρωσίας να εξάγει ντίζελ θα της προσέφερε επιπλέον έσοδα για τη συνέχιση του πολέμου. «Αυτό μόνο τροφοδοτεί τον Πούτιν και του επιτρέπει να διεξάγει περισσότερο πόλεμο», είπε ο Ζελένσκι. «Και τη στιγμή που μιλάμε για ειρήνη, οι ΗΠΑ επιτρέπουν στη Ρωσία να εξάγει ντίζελ», πρόσθεσε.

Παράλληλα, έθεσε υπό αμφισβήτηση το νόημα της συμμετοχής ουκρανικής αντιπροσωπείας στις διαπραγματεύσεις, με δεδομένες τις συνθήκες. «Πιστεύω ότι η ομάδα μας χρησιμοποιείται απλώς ως προπέτασμα καπνού. Αυτό σίγουρα δεν είναι έντιμο και σίγουρα δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να ενεργούν οι εταίροι», δήλωσε ο Ζελένσκι, χαρακτηρίζοντας την απόφαση «μια αδύναμη απόφαση από τους ισχυρούς εταίρους μας».

Η Ουκρανία καλούνταν να προχωρήσει σε υποχωρήσεις στο μέτωπο, την ώρα που η Μόσχα εξακολουθούσε να χτυπά τις πόλεις της και τις ενεργειακές υποδομές της.

Ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος έδωσε μια απλή ερμηνεία για την απόφαση της Ουάσινγκτον: Ο Τραμπ επιχειρούσε να μεταφέρει αλλού την ευθύνη για τις επιπτώσεις της δικής του εξωτερικής πολιτικής.

«Προφανώς, ο Τραμπ δεν θέλει να παραδεχτεί ότι ήταν ο δικός του πόλεμος κατά του Ιράν που προκάλεσε τόσο πολλά προβλήματα στους Αμερικανούς», ανέφερε ο αξιωματούχος.