Ισπανία: Ο Πέδρο Σάντσεθ στρέφεται στις πρόωρες εκλογές για πολιτικό «σωσίβιο» – Ποντάρει στη στεγαστική κρίση

Στις 29 Νοεμβρίου προκήρυξε πρόωρες εκλογές τη Δευτέρα ο Πέδρο Σάντσεθ, αναλαμβάνοντας ένα από τα πιο σημαντικά πολιτικά ρίσκα της οκταετούς θητείας του στην εξουσία. Όπως αναφέρουν οι Financial Times, ο Ισπανός πρωθυπουργός θέλει να αξιοποιήσει τη σοβαρή στεγαστική κρίση της χώρας ως όπλο κατά της Δεξιάς, επιδιώκοντας παράλληλα να ξαναπάρει στα χέρια του μια πολιτική ατζέντα που επί μακρόν καθορίζουν περισσότερο οι κρίσεις και οι κυβερνητικοί εταίροι του παρά ο ίδιος.

Η διεθνής εικόνα του Σάντσεθ διαφέρει αισθητά από την κατάσταση που αντιμετωπίζει στο εσωτερικό της Ισπανίας. Στο εξωτερικό επιδίωξε να καθιερωθεί ως μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες φωνές της ευρωπαϊκής Αριστεράς, αλλά και ως ένας από τους ελάχιστους ηγέτες της Ευρώπης που ήρθαν σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Στο εσωτερικό της Ισπανίας, ωστόσο, το πολιτικό σκηνικό είναι σαφώς πιο δύσκολο. Ο πρωθυπουργός δεν διαθέτει σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται τόσο στην ψήφιση νομοθετημάτων όσο και στην επιβολή της δικής του ατζέντας, ενώ η πίεση εντείνεται από διαδοχικές υποθέσεις διαφθοράς που αφορούν πρόσωπα του στενού του κύκλου.

Η επιλογή της πρόωρης κάλπης συνιστά, κατά την ανάλυση, την τελευταία απόπειρα του Σάντσεθ να ξανακερδίσει την πολιτική πρωτοβουλία.

Το πολιτικό διακύβευμα της στεγαστικής κρίσης

Η αγανάκτηση για τα ενοίκια και τις τιμές κατοικίας που έχουν εκτοξευθεί δεν αποτελεί νέο φαινόμενο στην Ισπανία. Η απομάκρυνση όμως μιας 87χρονης από το διαμέρισμά της στη Μαδρίτη, τον προηγούμενο μήνα, πυροδότησε ένα νέο κύμα αγανάκτησης.

This is Valencia RIGHT NOW.

Spanish police firing rubber bullets & tear gas — all against people protesting for HOUSING.

In Spain, you can’t afford a home
🏠, and if you protest it, you get shot at. 😡 https://t.co/6uUxB4AL4A

— Saima Komal (@Saimakomal129) October 4, 2026

Την Παρασκευή, το πακέτο κυβερνητικών μεταρρυθμίσεων για τη στέγαση καταψηφίστηκε στο κοινοβούλιο, καθώς το μπλόκαραν τα κόμματα της Κεντροδεξιάς και της Δεξιάς.

Ο Σάντσεθ κινήθηκε άμεσα ώστε να αξιοποιήσει πολιτικά αυτή την κοινοβουλευτική ήττα, ανακοινώνοντας εκλογές στις 29 Νοεμβρίου. Παρουσίασε τον εαυτό του ως υπερασπιστή των προοδευτικών οικονομικών αλλαγών απέναντι στη συντηρητική και ακροδεξιά αντιπολίτευση.

Ο πολιτικός επιστήμονας Οριόλ Μπαρτομέους από το Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης θεωρεί πως ο Σάντσεθ θα επιδιώξει να διαμορφώσει μια σαφή ταξική σύγκρουση: από τη μία οι πολίτες και από την άλλη τα εύπορα στρώματα. «Είναι καθαρά Αριστερά εναντίον Δεξιάς», σημειώνει.

Η αντιπολίτευση επενδύει στις έρευνες για διαφθορά

Για τον Ισπανό πρωθυπουργό, το πρόβλημα είναι πως οι πολιτικοί του αντίπαλοι έχουν επίσης ισχυρά επιχειρήματα ενόψει της προεκλογικής αναμέτρησης. Η αντιπολίτευση επιδιώκει να αξιοποιήσει τη δυσαρέσκεια που έχει προκαλέσει σειρά ερευνών για πρόσωπα κοντά στον Σάντσεθ.

Ανάμεσα στα πρόσωπα αυτά είναι η σύζυγός του, Μπεγκόνια Γκόμεθ, η οποία αναμένεται να δικαστεί για κατηγορίες σχετικές με κατάχρηση δημόσιων πόρων και με εκμετάλλευση της σχέσης της με τον πρωθυπουργό προς ίδιο όφελος. Η ίδια αρνείται ότι έχει διαπράξει οποιαδήποτε παρανομία.

Ο αρχηγός του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, εκτίμησε ότι πίσω από την απόφαση του Σάντσεθ να ζητήσει νέα θητεία βρίσκεται ο φόβος για την αποκάλυψη περισσότερων στοιχείων στις υποθέσεις διαφθοράς.

Πιο σκληρή ήταν η επίθεση του ηγέτη του Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, που κατηγόρησε τον Σάντσεθ πως βρίσκεται επικεφαλής μιας «μαφιόζικης κυβέρνησης».

Οκταετής διακυβέρνηση με εύθραυστη κοινοβουλευτική στήριξη

Οι αντίπαλοι του Ισπανού πρωθυπουργού αναμένεται επίσης να του αποδώσουν ευθύνες για ζητήματα που εξακολουθούν να μην έχουν λυθεί έπειτα από οκτώ χρόνια στην κυβέρνηση.

Το βασικό ζητούμενο για τον Σάντσεθ είναι οι πολίτες στις κάλπες, ιδίως οι απογοητευμένοι ψηφοφόροι της Αριστεράς, να κρατήσουν περισσότερο στη μνήμη τους την πρόσφατη καταψήφιση των στεγαστικών μέτρων από τη Δεξιά και λιγότερο τη μακρά περίοδο νομοθετικής αδυναμίας της δικής του κυβέρνησης.

Οι Financial Times αναφέρουν ότι από τα τέλη του 2022 ο Σάντσεθ δεν έχει κατορθώσει να εξασφαλίσει την έγκριση νέου προϋπολογισμού.

Αν και από τότε το κοινοβούλιο έχει ψηφίσει κάποια νομοσχέδια, η πιο σημαντική νομοθετική κίνηση στη δεύτερη πλήρη θητεία του υπήρξε η αμφιλεγόμενη αμνηστία για Καταλανούς αυτονομιστές.

Η συγκεκριμένη αμνηστία ήταν, στην ουσία, το πολιτικό αντάλλαγμα που έπρεπε να δώσει για να επιστρέψει στην εξουσία μετά τις εκλογές του 2023, στις οποίες οι Σοσιαλιστές είχαν βρεθεί στη δεύτερη θέση πίσω από το Λαϊκό Κόμμα.

«Δεν μπόρεσε να καθορίσει την ατζέντα»

Ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης Πάμπλο Σιμόν σκιαγραφεί μια κυβέρνηση η οποία διατηρήθηκε πολιτικά, χωρίς όμως να αποκτήσει ουσιαστικό έλεγχο επί της κοινοβουλευτικής διαδικασίας.
Όπως επισημαίνει, μετά τις εκλογές του 2023 ο Σάντσεθ απέφυγε οριακά την ήττα, σε ένα ιδιαίτερα κατακερματισμένο κοινοβούλιο όπου η Αριστερά δεν διέθετε πλειοψηφία.

Από τότε, «δεν έχει μπορέσει να περάσει μεταρρυθμίσεις ή να καθορίσει την ατζέντα». Τον τόνο, αντίθετα, τον έδιναν συχνά είτε οι κυβερνητικοί εταίροι είτε οι διαδοχικές κρίσεις.
Για ένα διάστημα, η διεθνής του παρουσία κάλυψε τις αδυναμίες στο εσωτερικό

Η έντονη δραστηριότητα του Σάντσεθ εκτός συνόρων έκρυψε εν μέρει την πολιτική ακινησία στο εσωτερικό. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας θέλησε να παρουσιαστεί ως ευρωπαϊκό αντίβαρο απέναντι στον Τραμπ, σε θέματα όπως οι αμυντικές δαπάνες, οι πόλεμοι στο Ιράν και τη Γάζα, αλλά και η επιρροή των social media. Στο εσωτερικό της χώρας, ωστόσο, οι κρίσεις πλήθαιναν.

Σημαντικό πλήγμα στην εικόνα του προκάλεσε ιδίως η έρευνα που αφορά τη σύζυγό του. Η υπόθεση αυτή τον είχε οδηγήσει το 2024 να αποσυρθεί από τα καθήκοντά του επί πέντε ημέρες, ώστε να σταθμίσει το πολιτικό του μέλλον.

Στη συνέχεια υπερασπίστηκε και τον αδελφό του, ο οποίος κρίθηκε ένοχος για διοικητική παράβαση, όπως και τον πρώην σοσιαλιστή πρωθυπουργό Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο. Ο τελευταίος ερευνάται για αδικήματα, ανάμεσα στα οποία περιλαμβάνεται η εμπορία επιρροής.

Από την άλλη πλευρά, έχει πάρει αποστάσεις από δύο πρόσωπα που στο παρελθόν ήταν στενοί συνεργάτες του· ο ένας από αυτούς έχει καταδικαστεί σε ποινή φυλάκισης 24 ετών.

Incidentes con algunos inmigrantes en el desalojo de la playa del Trampolín en #Ceuta https://t.co/4wh0k6n3wG

— Alerta Zeta | Sucesos 🇪🇸 (@AlertaZeta) October 4, 2026

Πλημμύρες, φωτιές, μπλακάουτ και η κρίση στη Θέουτα

Καθοριστικές στην πολιτική διαδρομή του Σάντσεθ υπήρξαν και οι συνεχείς κρίσεις. Οι καταστροφικές πλημμύρες του 2024 στη Βαλένθια, όπου έχασαν τη ζωή τους πάνω από 230 άνθρωποι, έφεραν σφοδρές επικρίσεις κατά της περιφερειακής κυβέρνησης του PP για τον τρόπο διαχείρισής τους.

Αργότερα, όταν η περιοχή της Μαδρίτης βρέθηκε αντιμέτωπη με τις χειρότερες δασικές πυρκαγιές της ιστορίας της, η κυβέρνηση του Σάντσεθ επιχείρησε να αντεπιτεθεί. Πρότεινε, συγκεκριμένα, μια διακομματική συμφωνία για την κλιματική αλλαγή.

Δύσκολη δοκιμασία για την κυβέρνηση και για τον διαχειριστή του ηλεκτρικού δικτύου, που ελέγχεται εν μέρει από το κράτος, ήταν αντίθετα το πανεθνικό μπλακάουτ του Απριλίου 2025.

Ακόμη σοβαρότερη αναταραχή προκάλεσε στα τέλη Ιουλίου η ξαφνική άφιξη άνω των 70.000 μεταναστών στη Θέουτα.

Το μεταναστευτικό μονοπώλησε την πολιτική αντιπαράθεση για εβδομάδες. Στο επίκεντρο βρέθηκε έπειτα η στεγαστική κρίση, μετά την έξωση της 87χρονης στις 23 Σεπτεμβρίου.

‼️This is the end for Sánchez: early parliamentary elections have been announced in Spain

The position of Pedro Sánchez’s current government has been severely weakened by the influx of migrants into Ceuta and the housing crisis.

Mass protests began after an 87-year-old disabled woman was evicted from the apartment where she had lived for around 70 years. After that, people in Madrid began spending nights in tents in squares, demanding that the authorities make housing more affordable.

Parliament rejected key government bills and housing decrees. A political crisis began in the country.

Sánchez announced that early parliamentary elections will be held on November 29. But these elections will be a catastrophe for him.

According to the latest polls, the opposition People’s Party is leading with 31.6%. Pedro Sánchez’s Socialists have 27.4%, while the right-wing Vox has 18.4%.

Right-wing parties may form a coalition and win a majority in parliament, as the position of the left-wing government is rapidly weakening.

— NEXTA (@nexta_tv) October 5, 2026

Η στεγαστική κρίση ως πιθανό πολιτικό μπούμερανγκ

Ωστόσο, το ζήτημα που επέλεξε ο Σάντσεθ ως κύριο πολιτικό του όπλο κρύβει έναν σοβαρό κίνδυνο για τον ίδιο.

Η κρίση στη στέγαση φέρνει στην επιφάνεια και τη δική του αδυναμία να δώσει λύση στο πρόβλημα. Μετά την επανεκλογή του, δεν έχει καταφέρει να περάσει νέο νομοσχέδιο για τη στέγαση, ενώ οι μεταρρυθμίσεις που προώθησε το 2023 δεν απέτρεψαν τη σημερινή εκτόξευση των τιμών.

Την ίδια ώρα, η φιλομεταναστευτική πολιτική του αποτελεί μία ακόμη ευάλωτη πλευρά. Ο Σάντσεθ συγκαταλέγεται στους λίγους ηγέτες της ΕΕ που εξακολουθούν να στηρίζουν ανοιχτά την υποδοχή μεταναστών, ενώ η πληθυσμιακή αύξηση ενίσχυσε τη ζήτηση για κατοικίες και συνέβαλε στην άνοδο των τιμών.

Το εκλογικό δίλημμα που θα κρίνει την κάλπη

Στον πυρήνα της εκλογικής μάχης βρίσκεται, τελικά, ένα ιδιαίτερα απλό δίλημμα.

Κατά τον Μανουέλ Μουνίθ, πρύτανη του IE University και πρώην υφυπουργό Εξωτερικών στην κυβέρνηση Σάντσεθ, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι ψηφοφόροι θα καταλογίσουν στον ίδιο και στο Σοσιαλιστικό Κόμμα την κυβερνητική και νομοθετική αναποτελεσματικότητα της τελευταίας τριετίας.

Ή αν, από την άλλη, θα πειστούν από τον ισχυρισμό του Σάντσεθ ότι απαιτείται ευρύτερη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, προκειμένου να υλοποιήσει ένα πρόγραμμα που, όπως λέει, ως σήμερα δεν του επετράπη να εφαρμόσει.

Έτσι, οι εκλογές της 29ης Νοεμβρίου αποκτούν χαρακτήρα πολύ ευρύτερο από μία ακόμη σύγκρουση Αριστεράς και Δεξιάς: συνιστούν την προσπάθεια του Σάντσεθ να δείξει πως μπορεί, άλλη μία φορά, να μετατρέψει την πολιτική αδυναμία του σε ευκαιρία επιβίωσης.