Politico: Η Ευρώπη ξανά μπροστά στον εφιάλτη της χειμερινής ενεργειακής κρίσης – Τα περιορισμένα όπλα της Ε.Ε. και ο Τραμπ

Η Ευρώπη βρίσκεται ξανά μπροστά στον κίνδυνο μιας εφιαλτικής ενεργειακής κρίσης τον χειμώνα, αφού η απότομη άνοδος των τιμών, τα περιορισμένα αποθέματα φυσικού αερίου και η γεωπολιτική αβεβαιότητα αφήνουν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις με ελάχιστες άμεσες επιλογές. Πέρα από προσωρινές επιδοτήσεις, φορολογικές ελαφρύνσεις και την προσδοκία ότι δεν θα υπάρξουν νέα εξωτερικά σοκ, τα διαθέσιμα εργαλεία αντίδρασης είναι λίγα.

Το δραματικό ενεργειακό σκηνικό στη συνάντηση του Δουβλίνου

Όπως αναφέρει το Politico, αξιωματούχοι της Ευρώπης αρμόδιοι για την ενέργεια έδειξαν τις κρατικές ενισχύσεις και τις μειώσεις φόρων ως ορισμένες από τις περιορισμένες εφαρμόσιμες λύσεις για να θωρακιστούν οι καταναλωτές απέναντι στο αυξανόμενο κόστος της ενέργειας κατά τον φετινό χειμώνα.

Ταυτόχρονα, ελπίζουν ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν θα επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση, προχωρώντας σε απαγόρευση στις αμερικανικές εξαγωγές ντίζελ.

Στην άτυπη συνεδρίαση που έγινε την Τρίτη στο Δουβλίνο, οι Ευρωπαίοι υπουργοί Ενέργειας βρέθηκαν ενώπιον μιας ιδιαίτερα δυσοίωνης εικόνας.

Λίγο πριν από τον χειμώνα, οι τιμές του φυσικού αερίου κινούνται κοντά σε υψηλά τετραετίας, ενώ τα ευρωπαϊκά αποθέματα αερίου παραμένουν ασυνήθιστα χαμηλά. Παράλληλα, η σύγκρουση που συνεχίζεται στη Μέση Ανατολή κρατά κλειστά τα Στενά του Ορμούζ για αόριστο χρόνο.

Παράλληλα, το σταθερά υψηλό κόστος του ντίζελ οδήγησε τις ΗΠΑ να εξετάζουν απαγόρευση στις εξαγωγές του συγκεκριμένου καυσίμου κίνησης, εξέλιξη η οποία θα επηρέαζε δυσανάλογα την Ευρώπη.

Υπουργοί και στελέχη της ΕΕ υπογράμμισαν πως, σε βάθος χρόνου, τον μοναδικό πραγματικό τρόπο περιορισμού του κόστους αποτελεί η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), με εκτεταμένο εκσυγχρονισμό των δικτύων και των αγορών ηλεκτρισμού.

Για το άμεσο διάστημα, ωστόσο, η προσοχή στράφηκε στα πλεονεκτήματα προγραμμάτων οικονομικής στήριξης που ενισχύουν τον ηλεκτρισμό και τις ΑΠΕ. Πολλά από αυτά τα μέτρα είχαν ήδη τεθεί σε εφαρμογή μετά την πρώτη ενεργειακή κρίση της χρονιάς.

«Βλέπουμε περισσότερα ηλεκτρικά οχήματα από ποτέ να πωλούνται στην Ευρώπη τώρα, βλέπουμε ηλεκτρικές αντλίες θερμότητας να αντικαθιστούν τους λέβητες φυσικού αερίου και πετρελαίου περισσότερο από κάθε άλλη φορά — οπότε ναι, συμβαίνουν πράγματα που είναι θετικά», ανέφερε στους δημοσιογράφους ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν, όταν ρωτήθηκε από το Politico.

«Πολλές φορές, ένα από τα καλύτερα πράγματα που μπορούμε να κάνουμε σε αυτές τις καταστάσεις, το οποίο λειτουργεί και βραχυπρόθεσμα, είναι ο ενεργός ηλεκτρισμός».

Πρόσθεσε ακόμη ότι «σε καμία περίπτωση δεν αφήνει να εννοηθεί ότι αυτό είναι αρκούντως ικανό», διευκρινίζοντας πως υπάρχουν «πολλά μεγάλα δομικά πράγματα που πρέπει να κάνουμε, τα οποία δεν θα βοηθήσουν τους καταναλωτές αύριο ή ακόμη και φέτος, αλλά υπάρχουν πράγματα που μπορούν να κάνουν τα κράτη-μέλη».

Ο Ιρλανδός υπουργός Ενέργειας, Ντάρα Ο’Μπράιεν, του οποίου η κυβέρνηση έχει την εξάμηνη εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ, παρουσίασε επίσης την επέκταση των ΑΠΕ ως βασική απάντηση στην αύξηση του κόστους. Επισήμανε ότι το Δουβλίνο επιδιώκει να επιταχύνει την υιοθέτηση μιας νέας νομοθεσίας της ΕΕ, η οποία έχει στόχο την ενδυνάμωση των ηλεκτρικών δικτύων του μπλοκ.

Παραδέχθηκε, πάντως, ότι η ικανότητα της ΕΕ να αντιδράσει στη σημερινή άνοδο των τιμών παραμένει περιορισμένη.

«Υπάρχουν ευελιξίες που έχουν τα κράτη-μέλη στη διάθεσή τους όσον αφορά τη φορολογία, αλλά νομίζω ότι οι πολίτες μας γνωρίζουν ότι δεν υπάρχει καμία κυβέρνηση στην Ευρώπη που θα μπορέσει να τους προστατεύσει από κάθε αύξηση τιμών», είπε στους δημοσιογράφους.

Κατά τον ίδιο, «Ο θεμελιώδης λόγος για αυτό» είναι «η υπερβολική μας εξάρτηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα».

Οι διαφωνίες για την ευθύνη και οι προτάσεις στο παρασκήνιο

Κατά το Politico, στις συνομιλίες κυριάρχησε το ζήτημα του ποιος φέρει τελικά την ευθύνη για να συγκρατηθούν οι αυξήσεις των τιμών.

Τα κράτη-μέλη ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εισαγάγει φορολόγηση των υπερκερδών για ενεργειακές επιχειρήσεις με αυξημένα έσοδα. Η Κομισιόν, από την πλευρά της, απάντησε ότι η σχετική απόφαση ανήκει στις επιμέρους χώρες.

Αντίστοιχη ήταν η εικόνα και μετά την προτροπή του Γιόργκενσεν, την προηγούμενη εβδομάδα, προς τους καταναλωτές να περιορίσουν την κατανάλωση καυσίμων. Οι εθνικές πρωτεύουσες προτιμούν να περιμένουν κεντρικές οδηγίες από την Επιτροπή, όπως δήλωσε στο Politico Ευρωπαίος αξιωματούχος υπό καθεστώς ανωνυμίας.

Ο Ο’Μπράιεν και ο Γιόργκενσεν προειδοποίησαν επίσης ότι μέτρα αυτού του είδους πρέπει να είναι στοχευμένα και προσωρινά, προκειμένου να μη δημιουργηθεί άνιση εφαρμογή που θα μπορούσε να προκαλέσει στρεβλώσεις στην ενιαία αγορά της ΕΕ.

Το Politico αποκαλύπτει ότι η αγωνία για το ενεργειακό κόστος προσέδωσε χαρακτήρα πειραματισμού στις συζητήσεις που έγιναν μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, στο επιβλητικό Κάστρο του Δουβλίνου.

Στο τραπέζι των αξιωματούχων βρέθηκαν τόσο η περικοπή των φόρων στο ηλεκτρικό ρεύμα όσο και η διοχέτευση πλεονάζουσας ενέργειας από ηλεκτρικά οχήματα στα εθνικά δίκτυα. Παράλληλα, άκουσαν προσεκτικά τους Ουκρανούς αξιωματούχους, οι οποίοι είχαν προσκληθεί μαζί με εκπροσώπους της Βρετανίας, της Νορβηγίας και της Μολδαβίας και πρότειναν να διαθέσουν τις τεράστιες υπόγειες σπηλιές της χώρας τους ώστε να αποθηκεύεται εκεί, για λογαριασμό της ΕΕ, ευρωπαϊκό φυσικό αέριο, όπως ανέφερε στο Politico ο Μολδαβός υπουργός Ενέργειας, Ντορίν Ζουνγκιέτου.

Κατά τον Ζουνγκιέτου, για να περιοριστεί το κόστος, η Ευρώπη έχει ανάγκη από «γρήγορα, ορατά αποτελέσματα».

Όπως υποστήριξε, ο αποτελεσματικότερος δρόμος είναι να καταστούν ευκολότερες και οικονομικότερες οι επενδύσεις των νοικοκυριών σε ΑΠΕ, όπως στα φωτοβολταϊκά. Παραδέχθηκε, πάντως, ότι αυτό θα συναντήσει δυσκολίες στις χώρες όπου τα δίκτυα χρειάζονται ευρύτερες και δομικού χαρακτήρα παρεμβάσεις.

Ο παράγοντας Τραμπ και η παρέμβαση του IEA

Η αμηχανία της Ευρωπαϊκής Ένωσης φάνηκε όταν οι αξιωματούχοι κλήθηκαν να απαντήσουν εάν η Ευρώπη έχει προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να απαγορεύσουν τις εξαγωγές καυσίμων, ιδέα την οποία ο Τραμπ έδειξε να προσυπογράφει νωρίτερα αυτόν τον μήνα.

Οι περισσότεροι υπουργοί περιορίστηκαν να εκφράσουν την ελπίδα ότι η συγκεκριμένη απαγόρευση δεν θα εφαρμοστεί, καλώντας συγχρόνως την Ουάσινγκτον να επανεξετάσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους, ο Γιόργκενσεν είπε ότι μετέφερε «σαφές μήνυμα» στον ομόλογό του από τις ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, ζητώντας από την αμερικανική πλευρά να αποσύρει την απειλή. Δήλωσε επίσης ικανοποιημένος επειδή ο Ράιτ συμφώνησε δημοσίως πως ένα τέτοιο μέτρο δεν θα λειτουργούσε.

Ο Ο’Μπράιεν ανέφερε ότι καθησυχάστηκε ως προς το ότι το σχέδιο δεν πρόκειται να προχωρήσει, έπειτα από τις επαφές που είχε με Αμερικανούς αξιωματούχους κατά την επίσκεψή του στην Ουάσινγκτον και στη Νέα Υόρκη την προηγούμενη εβδομάδα.

Τρίτος Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε στο Politico πως «δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά… βραχυπρόθεσμα όσον αφορά τις τιμές του πετρελαίου», εκφράζοντας, ωστόσο, την προσδοκία ότι η απαγόρευση τελικά δεν θα γίνει πράξη.

Ο ίδιος αξιωματούχος ανέφερε: «Οι Αμερικανοί είναι πρακτικοί άνθρωποι». Και συμπλήρωσε: «Όλα γίνονται για τα χρήματα — αν επιβάλουν απαγόρευση στις εξαγωγές ντίζελ, μπορεί να λειτουργήσει για το Τέξας, αλλά δεν θα λειτουργήσει για άλλα μέρη των ΗΠΑ».

Το Politico αποκάλυψε ότι στελέχη από την πετρελαϊκή βιομηχανία των ΗΠΑ, όπως και αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου, εξετάζουν εναλλακτικές επιλογές αντί της πρότασης του Τραμπ.

Μεταξύ των πιθανών επιλογών είναι να ζητηθεί από τις κυβερνήσεις της Ευρώπης να διαθέσουν ποσότητες ντίζελ από τα στρατηγικά αποθέματα που διατηρούν, όπως ανέφεραν δύο πρόσωπα με γνώση των σχετικών συζητήσεων.

Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι παραδέχθηκαν ότι ο Τραμπ είναι εκείνος που θα λάβει την τελική απόφαση. Αναγνώρισαν επίσης πως κάθε κράτος-μέλος χωριστά διαθέτει ελάχιστα περιθώρια να επηρεάσει τον Αμερικανό πρόεδρο, εφόσον εκείνος επιλέξει να προχωρήσει.

Ο Ρουμάνος υφυπουργός Ενέργειας, Κριστιάν Μπουσόι, δήλωσε ότι για «ένα συγκεκριμένο κράτος-μέλος, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να αλλάξει μια απόφαση σχετικά με αυτή την επιλογή».

Ο τρίτος Ευρωπαίος αξιωματούχος που είχε μιλήσει προηγουμένως πρόσθεσε: «Το να προσπαθείς να μαντέψεις τι θα κάνει ο Τραμπ είναι σαν να κοιτάζεις μια γυάλινη σφαίρα».

Παρ’ όλα αυτά, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να έχει στη διάθεσή της ορισμένες επιλογές.

Ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, ο οποίος συμμετείχε επίσης στις συνομιλίες του Δουβλίνου, παραδέχθηκε ότι η Ευρώπη είναι «μία από τις πιο εκτεθειμένες περιοχές».

Ο ίδιος υπογράμμισε, πάντως, ότι ο IEA βρίσκεται σε ετοιμότητα για να συντονίσει ενδεχόμενη αποδέσμευση πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα. Προειδοποίησε, ωστόσο, πως μια τέτοια ενέργεια δεν θεωρείται προτεραιότητα — τουλάχιστον προς το παρόν.

Σε διαφορετική συνέντευξη, ο Ο’Μπράιεν πρόσθεσε: «Τα αποθέματά μας είναι σε καλή κατάσταση».

«Δεν υπάρχει φόβος για πρόβλημα εξάντλησης των αποθεμάτων σε αυτό το στάδιο. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι πρέπει να σχεδιάζουμε για το χειρότερο και να ελπίζουμε για το καλύτερο».