Η πρόοδος προς μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν επιβραδύνθηκε τη Δευτέρα, καθώς οι δύο πλευρές παρέμειναν αμετακίνητες σε ζητήματα που αφορούν το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και την οικονομική ανακούφιση της Τεχεράνης, σύμφωνα με μεσολαβητές, αναφέρει Wall Street Journal.

Από την αισιοδοξία στην επιβράδυνση

Η επιβράδυνση ήρθε έπειτα από ένα Σαββατοκύριακο που ξεκίνησε με τον Ντόναλντ Τραμπ και άλλους αξιωματούχους να δηλώνουν ότι η συμφωνία βρίσκεται κοντά, αλλά ολοκληρώθηκε με τον Αμερικανό πρόεδρο να ξεκαθαρίζει ότι δεν σκοπεύει να βιαστεί για μια συμφωνία που «δεν είναι η σωστή».

Μετά τις πρώτες πληροφορίες περί επικείμενης συμφωνίας, ο Τραμπ δέχθηκε επικρίσεις από πιο σκληροπυρηνικά στελέχη των Ρεπουμπλικανών, που ανησυχούν ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ και να χαλαρώσει την οικονομική πίεση προς το ιρανικό καθεστώς, χωρίς όμως να περιορίζει ουσιαστικά το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.

«Η συμφωνία με το Ιράν είτε θα είναι μεγάλη και ουσιαστική είτε δεν θα υπάρξει καθόλου συμφωνία», έγραψε ο Τραμπ στα social media, κατηγορώντας επικριτές από Ρεπουμπλικανούς και Δημοκρατικούς ότι «δεν γνωρίζουν τίποτα» για τις διαπραγματεύσεις.

Τι προβλέπει το σχέδιο συμφωνίας

Οι δύο πλευρές εργάζονται πάνω σε ένα μνημόνιο κατανόησης που θα οδηγούσε:

• σε παύση των εχθροπραξιών,
• στην άρση περιορισμών στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ για 30 ημέρες,
• και στη δημιουργία πλαισίου για δεύτερη φάση διαπραγματεύσεων σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η χαλάρωση κυρώσεων θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των συνομιλιών.

Ωστόσο, οι ΗΠΑ ζητούν σαφέστερες δεσμεύσεις από το Ιράν σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα, ενώ η Τεχεράνη πιέζει για συγκεκριμένες εγγυήσεις σχετικά με την άρση κυρώσεων και το «ξεπάγωμα» περιουσιακών στοιχείων.

Σύμφωνα με μεσολαβητές, Αμερικανοί αξιωματούχοι φοβούνται ότι η Τεχεράνη μπορεί να καθυστερήσει σκόπιμα τις δεσμεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα αφού πρώτα εξασφαλίσει οικονομική ανακούφιση.

Το Ιράν λέει ότι η συμφωνία δεν είναι κοντά

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, δήλωσε ότι έχει σημειωθεί πρόοδος σε αρκετά ζητήματα, αλλά υπογράμμισε ότι συμφωνία δεν επίκειται άμεσα.

Οι βασικοί Ιρανοί διαπραγματευτές, ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ταξίδεψαν στο Κατάρ σε προσπάθεια επίλυσης των βασικών σημείων διαφωνίας.

Πίεση και στις δύο πλευρές

Υπάρχει έντονη πίεση τόσο στην Ουάσινγκτον όσο και στην Τεχεράνη για επίτευξη συμφωνίας.

Ο Τραμπ επιθυμεί να τερματίσει έναν πόλεμο που θεωρείται αντιδημοφιλής στο εσωτερικό των ΗΠΑ και έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών καυσίμων.

Από την άλλη πλευρά, το Ιράν αναζητά οικονομική ανακούφιση, καθώς ο πόλεμος και ο αμερικανικός αποκλεισμός έχουν επιδεινώσει μια ήδη σοβαρή οικονομική κρίση.

Ανησυχία στον αραβικό κόσμο για τα Στενά του Ορμούζ

Οι χώρες του Κόλπου στηρίζουν γενικά την προσπάθεια, αν και ανησυχούν ότι οι ΗΠΑ μπορεί να αποχωρήσουν προτού αντιμετωπιστούν οι απειλές ασφαλείας που ανέδειξαν οι ιρανικοί βομβαρδισμοί στην περιοχή κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Σύμφωνα με μεσολαβητές, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα πιέζουν να συμπεριληφθεί σαφής ρήτρα για την ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Το Ιράν έχει μέχρι στιγμής συμφωνήσει να παγώσει τα τέλη διέλευσης πλοίων κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, αλλά συνεχίζει να υποστηρίζει ότι διατηρεί ρόλο διαχείρισης των στενών και εξετάζει πιθανές χρεώσεις για υπηρεσίες προστασίας και διέλευσης.

Ισραηλινές πιέσεις για πιο «σκληρή» συμφωνία

Το Ισραήλ ανησυχεί επίσης ότι οι ΗΠΑ μπορεί να προχωρήσουν σε συμφωνία που θα μειώσει την οικονομική και στρατιωτική πίεση προς την Τεχεράνη και θα περιορίσει τις κινήσεις του Τελ Αβίβ, ιδιαίτερα απέναντι στη φιλοϊρανική Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Σύμφωνα με πηγές, το Ισραήλ ασκεί πιέσεις μέσω αμερικανικών επαφών αλλά και δημοσίως μέσω των μέσων ενημέρωσης για μια αυστηρότερη συμφωνία με περισσότερες δεσμεύσεις από το Ιράν.

Ερωτήματα για τον ρόλο του Χαμενεΐ

Μεσολαβητές αναφέρουν ότι ένα ακόμη ζήτημα είναι ποιος λαμβάνει τελικά τις αποφάσεις στο Ιράν, καθώς ο ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τον Μάρτιο, όταν ανέλαβε τη θέση.

Όπως σημειώνεται, γίνονται προσπάθειες να αποσαφηνιστούν οι θέσεις του σχετικά με τα σημεία που συζητούνται στο προσχέδιο της συμφωνίας.

Ο Τραμπ συνδέει τη συμφωνία με τις Συμφωνίες του Αβραάμ

Αργότερα, ο Τραμπ δήλωσε ότι επιθυμεί η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Πακιστάν, η Τουρκία, η Αίγυπτος και η Ιορδανία να ενταχθούν στις Συμφωνίες του Αβραάμ, τη σημαντικότερη διπλωματική πρωτοβουλία της πρώτης προεδρικής του θητείας, μέσω της οποίας χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν εξομάλυναν τις σχέσεις τους με το Ισραήλ.

Δήλωσε μάλιστα ότι θα ήταν «τιμή» για τις ΗΠΑ αν και το Ιράν εντασσόταν μελλοντικά στο πλαίσιο αυτό, μετά την υπογραφή της ειρηνευτικής συμφωνίας.

«Αυτή θα είναι η σημαντικότερη συμφωνία που θα υπογράψουν ποτέ αυτές οι μεγάλες αλλά διαρκώς συγκρουόμενες χώρες», έγραψε ο Τραμπ.

«Τίποτα στο παρελθόν ή στο μέλλον δεν θα τη ξεπεράσει».