Στον «πάγο» φαίνεται να μπαίνουν οι ελπίδες για άμεση εκτόνωση της πολεμικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίζεται δυσαρεστημένος με την τελευταία πρόταση του Ιράν.
Η εξέλιξη αυτή δυσχεραίνει την προοπτική τερματισμού ενός πολέμου που μετρά ήδη δύο μήνες, έχει προκαλέσει χιλιάδες θανάτους και έχει κλονίσει την παγκόσμια οικονομία μέσω της εκτίναξης του πληθωρισμού και των προβλημάτων στον ενεργειακό εφοδιασμό.
Το πυρηνικό «αγκάθι» και το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις
Η πρόταση του Ιράν προέβλεπε τον διαχωρισμό των ζητημάτων, αφήνοντας τη συζήτηση για το πυρηνικό του πρόγραμμα για το μέλλον, αφού πρώτα τερματιστεί ο πόλεμος και επιλυθούν οι διαφορές για τη ναυσιπλοΐα στον Κόλπο.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ επιμένουν ότι τα πυρηνικά πρέπει να τεθούν επί τάπητος από την πρώτη στιγμή.
Αμερικανός αξιωματούχος, που ενημερώθηκε για τη συνάντηση του Τραμπ με τους συμβούλους του τη Δευτέρα, δήλωσε υπό καθεστώς ανωνυμίας στο Reuters ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος δεν είναι ικανοποιημένος από την ιρανική προσέγγιση.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Ολίβια Γουέιλς, κράτησε κλειστά τα χαρτιά της διοίκησης, αναφέροντας: «Δεν θα διαπραγματευτούμε μέσω του Τύπου. Έχουμε υπάρξει σαφείς σχετικά με τις κόκκινες γραμμές μας».
Η τρέχουσα κρίση ξυπνά μνήμες από την πρώτη θητεία Τραμπ, όταν ο ίδιος απέσυρε μονομερώς τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του 2015 που περιόριζε το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Οι ελπίδες για αναβίωση των ειρηνευτικών προσπαθειών εξασθένησαν περαιτέρω μετά την ακύρωση της επίσκεψης του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ στο Ισλαμαμπάντ, όπου ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί, είχε έντονες διπλωματικές επαφές το Σαββατοκύριακο.
Το Ιράν ζητεί εγγυήσεις
Ο Αραγτσί, ο οποίος μετά το Πακιστάν και το Ομάν μετέβη στη Ρωσία για να συναντήσει τον Βλαντιμίρ Πούτιν, υποστήριξε ότι ο Τραμπ ζήτησε διαπραγματεύσεις επειδή οι ΗΠΑ απέτυχαν στους στόχους τους.
Σύμφωνα με ανώτατους Ιρανούς αξιωματούχους, το νεό σχέδιο της Τεχεράνης προβλέπει τρία στάδια:
- Τερματισμό του πολέμου από ΗΠΑ-Ισραήλ και παροχή εγγυήσεων ότι δεν θα επαναληφθεί
- Άρση του ναυτικού αποκλεισμού και επίλυση του καθεστώτος των Στενών του Ορμούζ (υπό ιρανικό έλεγχο)
- Συζήτηση για το πυρηνικό πρόγραμμα σε επόμενη φάση, με αναγνώριση του δικαιώματος του Ιράν στον εμπλουτισμό ουρανίου
Παράλυση στα Στενά του Ορμούζ
Στο πεδίο της οικονομίας, οι τιμές του πετρελαίου συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία.
Ο Φαουάντ Ραζακζάντα, αναλυτής αγοράς στην City Index, σημείωσε: «Για τους εμπόρους πετρελαίου, δεν έχει πλέον σημασία η ρητορική, αλλά η πραγματική φυσική ροή αργού πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, και αυτή τη στιγμή, η ροή αυτή παραμένει περιορισμένη».
Τα δεδομένα είναι αποκαλυπτικά: ενώ πριν από τον πόλεμο διέρχονταν καθημερινά 125 έως 140 πλοία, το τελευταίο εικοσιτετράωρο πέρασαν μόλις επτά, κανένα εκ των οποίων δεν μετέφερε πετρέλαιο για την παγκόσμια αγορά.
Τουλάχιστον έξι τάνκερ με ιρανικό πετρέλαιο αναγκάστηκαν να επιστρέψουν λόγω του αμερικανικού αποκλεισμού, γεγονός που προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση της Τεχεράνης, η οποία έκανε λόγο για «Πλήρη νομιμοποίηση της πειρατείας και της ένοπλης ληστείας στην ανοιχτή θάλασσα».
Εν μέσω πτωτικών ποσοστών δημοτικότητας, ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει πλέον έντονη εσωτερική πίεση να τερματίσει μια σύγκρουση, για την οποία οι εξηγήσεις που δίνει στο αμερικανικό κοινό παραμένουν αντιφατικές.
