Επιστήμονες σχεδόν 500 χρόνια μετά, κατάφεραν να κατανοήσουν τη λειτουργία ενός χαρακτηριστικού της καρδιάς που είχε σχεδιάσει ο Λεονάρντο ντα Βίντσι.

Μπορεί το πιο γνωστό του έργο να είναι η Μόνα Λίζα, αλλά ο Λεονάρντο ντα Βίντσι ήταν ένας «πανεπιστήμονας», ένας άνθρωπος που είχε ασχοληθεί με την κατανόηση του κόσμου και του ανθρώπου σε βάθος.

Είχε εμβαθύνει, μεταξύ άλλων, στην ανατομία του ανθρώπινου σώματος, με χαρακτηριστικότερο έργο τον «Άνθρωπο του Βιτρούβιου».

Ο ντα Βίντσι είχε μελετήσει ειδικότερα την ανθρώπινη καρδιά και μάλιστα με τρόπους που μέχρι πρόσφατα, συνιστούσαν για τους επιστήμονες μυστήριο.

Για πολλά χρόνια, οι επιστήμονες δυσκολεύονταν να καταλάβουν τι ήταν ορισμένα σχέδια σαν «πτυχώσεις» που είχε προσθέσει ο ντα Βίντσι στις γραφικές αναπαράστασεις της ανθρώπινης καρδιάς.

Τελικά το πέτυχαν, ρίχνοντας φως σε δομές που ονομάζονται δοκίδες ή τραβέκουλες.

Οι δοκίδες αποτελούν ένα πολύπλοκο δίκτυο μυϊκών ινών που καλύπτει το εσωτερικό της καρδιάς. Μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν κυρίως κατάλοιπο της εμβρυϊκής ανάπτυξης, χωρίς σαφή λειτουργία στην ενήλικη ζωή.

Ωστόσο, μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2020 στο περιοδικό Nature ανέτρεψε αυτή την αντίληψη, δείχνοντας ότι οι δομές αυτές επηρεάζουν ουσιαστικά τη λειτουργία της καρδιάς και συνδέονται με τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι είχε αποτυπώσει με ακρίβεια τις λεπτές, δαντελωτές αυτές δομές ύστερα από μελέτη της ανατομίας και προσεκτική παρατήρηση της ανθρώπινης καρδιάς. Είχε μάλιστα διατυπώσει την άποψη ότι λειτουργούν ως δίκτυο κυκλοφορίας του αίματος, βοηθώντας στη διατήρηση της θερμότητας και της ζωτικότητας του οργάνου.

Ο ντα Βίντσι είχε «δίκιο» για τις δοκίδες της καρδιάς

Μελετώντας χιλιάδες μαγνητικές τομογραφίες και γενετικά δεδομένα από περισσότερους από 18.000 συμμετέχοντες της βάσης UK Biobank, οι επιστήμονες εντόπισαν κοινά μορφολογικά χαρακτηριστικά των δοκίδων και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η μορφή τους επηρεάζει την καρδιακή απόδοση.

Ορισμένοι τύποι δομής συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο καρδιοπαθειών.

Παράλληλα, οι ερευνητές ανακάλυψαν 16 γονιδιακές περιοχές που σχετίζονται τόσο με τη διαμόρφωση των δοκίδων όσο και με τη λειτουργία του σκελετού των κυττάρων.

Η διακλάδωση αυτών των δομών θυμίζει φυσικά φράκταλ μοτίβα, όπως τα κλαδιά ενός δέντρου ή τα ποτάμια που χωρίζονται σε μικρότερους παραπόταμους.

Σύμφωνα με την ερευνήτρια Χάνα Μέγιερ, μόνο ο συνδυασμός γενετικής, κλινικής έρευνας και βιομηχανικής επέτρεψε την αποκάλυψη του απρόσμενου ρόλου των δοκίδων στην καρδιά των ενηλίκων.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η ανακάλυψη αυτή αποτελεί μόλις την αρχή για μια βαθύτερη κατανόηση της λειτουργίας της καρδιάς.