Εάν η εθνική μπάσκετ του Πουέρτο Ρίκο θεωρείται μια… μπασκετική οργάνωση, ικανή για το χειρότερο και το καλύτερο, ο Χοσέ “Πικουλίν” Ορτίθ θεωρείται ένα από τα ονόματα που άφησαν ανεξίτηλο το όνομά του στην ιστορία της. Εάν το Ελληνικό, το Ευρωπαϊκό μπάσκετ αλλά και το NBA έχουν “φιλοξενήσει” τεράστια ονόματα στο παρελθόν, ο Χοσέ Πικουλίν Ορτίθ αποτελεί σημείο αναφοράς. Από την Τρίτη (05.05.2026) όμως, ο χώρος του αθλήματος είναι πιο φτωχός, “χάνοντας” έναν από τους κορυφαίους του.
Ο παλαίμαχος Πορτορικανός διεθνής πάουερ φόργουορντ/σέντερ, με θητεία σε τρεις ελληνικές ομάδες (Γυμναστικός Σύλλογος Λάρισας, Ηράκλειο, Άρης), αλλά και σε Γιούτα Τζαζ, Ρεάλ Μαδρίτης και Μπαρτσελόνα, άφησε την τελευταία πνοή του νωρίς το πρωί, μετά από μάχη με τον καρκίνο στο νοσοκομείο Άσφορντ στο Σαν Χουάν, όπου βρισκόταν από την 1η Μαΐου, έχοντας στο πλευρό του τη σύζυγό του Σύλβια Ρίος και την κόρη του Νέιρα.
Οι Ισπανοί “γίγαντες” και η Ελλάδα
Ο Χοσέ Πικουλίν Ορτίθ, μέλος του Hall of Fame της FIBA, γεννήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 1963 στην μικρή πόλη Αϊμπονίτο του Πουέρτο Ρίκο.
Η διεθνής καριέρα του είχε αρχίσει το καλοκαίρι του 1983 από το Καράκας, όπου έκανε το ντεμπούτο του στους Παναμερικανικούς αγώνες. Νωρίτερα το 1985 έπαιζε μπάσκετ στο πανεπιστήμιο του Όρεγκον απ’ όπου μεταπήδησε δύο χρόνια αργότερα στην Ευρώπη για να φορέσει τη φανέλα της Σαραγόσα. Οι Γιούτα Τζαζ τον είδαν στο ισπανικό πρωτάθλημα, τον επέλεξαν στα ντραφτ και τον “έχρισαν” -σε ηλικία 22 ετών- ως δεύτερο Πορτορικανό που αγωνίστηκε στο ΝΒΑ μετά τον Μπουτς Λι.
Ήταν το 1988, όταν ο Χοσέ Πικουλίν Ορτίθ συμμετείχε στους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες της καριέρας του, στη Σεούλ, όπου το Πουέρτο Ρίκο τερμάτισε στην 7η θέση. Μετά από μία σύντομη παραμονή στο ΝΒΑ, υπέγραψε στη Ρεάλ Μαδρίτης κι έναν χρόνο αργότερα στην Μπαρτσελόνα, όπου παρέμεινε μέχρι και το 1994.
Στην Μπαρτσελόνα κατέκτησε το Κύπελλο Ισπανίας του 1990/1991 και έφτασε κοντά στην κατάκτηση του Κυπέλλου Πρωταθλητριών, χάνοντας στον τελικό από την Γιουγκοπλάστικα (τότε Pop 84 Split). Με 12 πόντους ήταν ο πρώτος σκόρερ της ομάδας στον σφιχτό τελικό στο final4 στο Παρίσι (65-70).
Το 1992-93 έπαιξε στην Ανδόρα (15.6 πόντοι, 8.9 ριμπάουντ, 2.0 ασίστ), ενώ το 1993-94 έπαιζε στη Μάλαγα, στην τελευταία του ουσιαστικά χρονιά στην Ισπανία.
Το όνομα του Χοσέ Ορτίθ είναι πασίγνωστο στο ελληνικό μπασκετικό κοινό. Σε ηλικία 31 ετών έφτασε στην Ελλάδα για να αγωνιστεί σε Άρη (1996-97, 1997-98), Ηράκλειο (1995-96) και ΓΣ Λάρισας (1994-95), ενώ πέρασε και από την Ιταλία.
Τη σεζόν 1996-97 έπαιξε στον Άρη για να σχηματίσει ένα απίστευτο δίδυμο με τον Τσαρλς Σάκλφορντ, οδηγώντας τους Θεσσαλονικείς στην κατάκτηση του Κυπέλλου Κόρατς με αντίπαλο την Τόφας Μπούρσα στον διπλό τελικό.
Το 1998-99 δέχτηκε μυθική πρόταση που ξεπερνούσε το 1 εκατομμύριο δολάρια από τον ΠΑΟΚ, αλλά δεν φόρεσε τη φανέλα της άλλης μεγάλης ομάδας της Θεσσαλονίκης. Τον Οκτώβριο βρέθηκε θετικός σε στανοζόλη οπότε η ομάδα τον αποδέσμευσε και κατήγγειλε το συμβόλαιό του. Ο Ορτίθ κατέφυγε στη FIBA, δικαιώθηκε τον Ιανουάριο του 1999, αλλά αρνήθηκε να παίξει μετά στην ομάδα, για να αγωνιστεί στο Πουέρτο Ρίκο με τους Κανγκρεγιέρος ντε Σαντούρσε
Το τελευταίο πέρασμά του από την Ευρώπη ήρθε τη σεζόν 2000-01 όταν και υπέγραψε στην Ουρένσε της Ισπανίας, αλλά δεν έπαιξε ποτέ εκεί, αφού έφυγε από την ομάδα πριν αρχίσουν οι αγώνες. Ακολούθησαν αρκετές άσημες ομάδες, μέχρι το το 2008, όταν σε ηλικία 45 ετών, αφού πρώτα έπαιξε μερικά ματς στο Μεξικό με τη Μινέρος ντε Κανανέα, αποσύρθηκε από την ενεργό δράση.
Ο Χοσέ “Πικουλίν” Ορτίθ έγινε ο δεύτερος παίκτης του Άρη, μετά τον Νίκο Γκάλη που έγινε μέλος του Hall Of Fame της FIBA, ως μέλος της τάξης του 2019. Σε ειδική εκδήλωση που έγινε στο περιθώριο του Παγκοσμίου Κυπέλλου της Κίνας, ο σπουδαίος πρώην Πορτορικανός σέντερ εντάχθηκε σε αυτές τις εξέχουσες προσωπικότητες του παγκοσμίου μπάσκετ.
Ολοκλήρωσε την καριέρα του με 8.915 πόντους, 5.314 ριμπάουντ, και 1.134 ασίστ σε 505 αγώνες στα εθνικά πρωταθλήματα.
Ο θρύλος του Πούερτο Ρίκο και η νίκη επί των ΗΠΑ
Εκτός από την πορεία του με τους συλλόγους, έπαιξε επί σχεδόν τρεις δεκαετίες στην εθνική ομάδα του Πουέρτο Ρίκο, συμμετέχοντας σε κορυφαίες διοργανώσεις. Ανάμεσα στις μεγαλύτερες στιγμές της διεθνούς καριέρας του ήταν η νίκη- έκπληξη του Πουέρτο Ρίκο επί των ΗΠΑ, στο πρώτο ματς του τουρνουά στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, το 2004.
Ήταν 15 Αυγούστου 2004 όταν το Πουέρτο Ρίκο διέλυε τις ΗΠΑ με 93-72 στο ΚΓ Ελληνικού, με τον Ορτίλ θα έχει 8 πόντους και 6 ριμπάουντ σε εκείνο το ιστορικό ματς.
Με την εθνική ομάδα αγωνίστηκε επί 21 χρόνια, από το 1983 ως και το 2004. Συμμετείχε σε 5 Μουντομπάσκετ και ήταν 1ος σκόρερ και 1ος ριμπάουντερ του Πουέρτο Ρίκο το 1998, πήρε 2 χρυσά και 1 ασημένιο σε Κεντροαμερικανούς Αγώνες, 1 χάλκινο σε Παναμερικανικούς, ενώ έπαιξε και σε 4 Ολυμπιακούς Αγώνες (1988, 1992, 1996, 2004).
Το “ζιζάνιο”, όπως τον ακούγαμε πολλές φορές στην Α1, πήρε το προσωνύμιο “Πικουλίν” από έναν από τους χαρακτήρες του “Μάγου του Οζ” και από το Concorde. Το “Πορτορικάνικο Κόνκορντ” (El Concord Boricua), όπως τον έλεγαν στη χώρα του, θεωρείται από πολλούς ο μεγαλύτερος Πορτορικάνος παίκτης όλων των εποχών.
Το 2002 αποχώρησε από την εθνική ομάδα, μαζί με τον Τζερόμ Μινσί μετά το Μουντομπάσκετ της Ιντιανάπολις, όπου είχε 14.4 πόντους και 7.8 ριμπάουντ σε 9 ματς με 33 λεπτά ανά αγώνα στα 39 του! Όμως, επέστρεψε στην ομάδα αργότερα για να αγωνιστεί στους ιστορικούς Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004, όπου και είχε 7.5 πόντους και 5.3 ριμπάουντ σε 21 λεπτά ανά αγώνα στα 41 του απέναντι στην αφρόκρεμα των ψηλών του κόσμου.
Ναρκωτικά και φυλακή
Η φήμη του Χοσέ Ορτίθ τσαλακώθηκε το 2011 όταν συνελήφθη από την Αστυνομία, γιατί στον κήπο του σπιτιού του βρέθηκαν 218 δενδρύλλια μαριχουάνας και στην κατοχή του μικρή ποσότητα κοκαΐνης καθώς επίσης και 40 σφαίρες.
Ο αθλητής-πρότυπο και βασικός πρεσβευτής του Πουέρτο Ρίκο σύρθηκε στις φυλακές, έτυχε προνομιακής μεταχείρισης καθώς τιμωρήθηκε με εξάμηνη φυλάκιση (με τετραετή αναστολή) και υποχρεώθηκε σε 600 ώρες κοινωνικής εργασίας.
“Ο χρόνος στη φυλακή δεν ήταν ποινή, αλλά περίοδος βαθιάς σκέψης. Διάβασα πάνω από 25 βιβλία και άλλαξα ως άνθρωπος”, δήλωσε σε συνέντευξη στην ESPN. Κατά τον ίδιο πέρασε στην φυλακή μια από τις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής του, αλλά αναδύθηκε από τα ναρκωτικά, άφησε πίσω τις κακές επιρροές και έγινε διευθυντής ακαδημίας μπάσκετ στο Πουερτο Ρικό. Η ιστοριά αυτή, όμως, έπληξε το όνομα που είχε χτίσει.
Το πρόβλημα υγείας
Το 2019 πέρασε στο πάνθεον του Hall Of Fame της FIBA. Ωστόσο, λίγα χρόνια αργότερα, το 2023 ανακοίνωσε ότι έπασχε από καρκίνο του παχέος εντέρου.
“Ως άνθρωπος που έχω μάθει να αντιμετωπίζω τα προβλήματά μου, πρέπει να σας ενημερώσω ότι στις 2 Νοεμβρίου έγινε γνωστό ότι πάσχω από καρκίνο του παχέος εντέρου. Όλοι στην οικογένειά μου είμαστε έτοιμοι να αγωνιστούμε με θετική σκέψη, παρ’ όλο που δεν είναι εύκολο”, είπε αρχικά στο βίντεο, έχοντας δίπλα του τη σύζυγό του Σίλβια Ρίος και πρόσθεσε: “Θα δώσω το μέγιστο όπως έκανα πάντα στο γήπεδο και σε όλες τις προηγούμενες δύσκολες στιγμές της ζωής μου. Ζητάμε μόνο να προσευχηθείτε για εμάς. Θα ήθελα να στείλω ένα μήνυμα στους νέους ηλικίας 45 έως 50 ετών.
Μην φοβάστε την κολονοσκόπηση. Η θεραπεία είναι η πρόληψη. Πρέπει να το σκεφτείτε. Πίστευα πως ήταν κάτι άλλο, αλλά έκανα το τεστ, προέκυψε ότι έχω αυτό τον καρκίνο” είχε αναφέρει το Νοέμβριο του 2023.
Η καριέρα του Χοσέ Ορτίθ
– Μέλος της Εθνικής ομάδας του Πουέρτο Ρίκο από το 1983 (ντεμπούτο σε ηλικία 20 ετών στους Παναμερικανικούς στο Καράκας) ως και τους Ολυμπιακούς του 2004
– Τέσσερα Ολυμπιακά τουρνουά (1988, 1992, 1996, 2004)
– Πέντε Μουντομπάσκετ από το 1986 ως το 2002
– Ντραφτ το 1987 από τους Γιούτα Τζαζ στο νούμερο 15
– Φιναλίστ του Κυπέλλου Πρωταθλητριών την περίοδο 1990-91 με την Μπαρτσελόνα
– Κόπα Ντελ Ρέι με την Μπαρτσελόνα το 1991
– Κύπελλο Κόρατς με τον Άρη το 1997 στους διπλούς τελικούς με την Τόφας
Οι ομάδες που αγωνίστηκε
1980: Ατλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1981: Ατλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1982: Ατλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1983: Ατλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1984: Ατλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1985: Ατλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1985-1986: Όρεγκον (NCAA)
1986: Ατλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1986-1987: Όρεγκον (NCAA)
1987: Ατλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1987-1988: Σαραγόσα (Ισπανία – ACB)
1988: Aτλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1988-1989: Γιούτα Τζαζ (NBA)
1989: Ατλέτικο δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1989-1990: Γιούτα Τζαζ (NBA) – Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία – ACB)
1990: Ατλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1990-1991: Μπαρτσελόνα (Ισπανία – ACB)
1991: Ατλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1991-1992: Μπαρτσελόνα (Ισπανία – ACB)
1992-1993: Αντόρε (Ισπανία – ACB)
1993-1994: Μάλαγα (Ισπανία – ACB)
1994: Ατλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1994-1995: Τορίτος Καγιέι (BSN) – Λάρισα (Ελλάδα – A1) – Σαν Τζερμάν (BSN)
1995: Aτλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1995-1996: Ηράκλειο Κρήτης (Ελλάδα – A1) – Σαν Τζερμάν
1996: Aτλέτικος δε Σαν Τζερμάν (BSN)
1996-1997: Aρης Θεσσαλονίκη (Ελλάδα – A1)
1997-1998: Άρης Θεσσαλονίκη (Ελλάδα – Α1)
1998: Κανγκρεχέρος δε Σαντούρσε (BSN) – Γκαϊκερίες δε Μαργκαρίτα (VEN)
1998-1999: ΠΑΟΚ (Ελλάδα)
1999: Κανγκρεχέρος δε Σαντούρσε (BSN)
2000: Κανγκρεχέρος δε Σαντούρσε (BSN)
2000-2001: Οουρένσε (Ισπανία)
2001: Κανγκρεχέρος δε Σαντούρσε (BSN)
2001-2002 Εσπαρτάνος δε Μαργκαρίτα (Βενεζουέλα – LNB)
2002: Κανγκρεχέρος δε Σαντούρσε (BSN)
2003: Κανγκρεχέρος δε Σαντούρσε (BSN)
2004: Κανγκρεχέρος δε Σαντούρσε (BSN)
2005: Κανγκρεχέρος δε Σαντούρσε (BSN)
2005-06: Καπιτάνες δε Αρεσίμπο
