Ο πόλεμος ως μπίζνες: ποιος βγάζει λεφτά από τον φόβο μας

Ο καπιταλισμός έχει ένα ταλέντο που κανείς δεν του αμφισβητεί: προσαρμόζεται. Όταν χρειάστηκε να φανεί οικολογικός, έβαψε πράσινα τα πάντα και έβγαλε στην αγορά ακριβά ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ενώ έθαψε στον Καιάδα κάθε συζήτηση για απο-ανάπτυξη ή κριτική στον καταναλωτισμό. Ό,τι δεν είχε μπροστά κέρδος, χλευάστηκε. Τώρα, με την έξαρση των εθνικισμών και τον αναθεωρητισμό συνόρων, μπαίνουμε σε νέα φάση: τον πολεμικό καπιταλισμό, όπου καταστάσεις διογκώνονται και σενάρια κατασκευάζονται με έναν και μοναδικό στόχο – να ανοίξουν τα μεγάλα πορτοφόλια στην κούρσα των εξοπλισμών.

Πολίτες δίπλα σε καταφύγια

Το αποτέλεσμα το βλέπουμε στο Ισραήλ και στην Ουκρανία, όπου οι πολίτες έχουν εκπαιδευτεί να ζουν την καθημερινότητά τους δίπλα σε καταφύγια και χαλάσματα. Για τις περιβαλλοντικές συνέπειες των βομβών, βεβαίως, ο ίδιος «πράσινος» καπιταλισμός που αγωνιά για τις εκπομπές διοξειδίου παραμένει επιμελώς σιωπηλός. Η Γερμανία εξοπλίζεται ξανά ύστερα από 80 χρόνια, με προσχήματα που δεν είναι πάντα σαφή, χωρίς κανείς να αναλογίζεται τι θα σημάνει αυτό αν η επόμενη κυβέρνησή της βρεθεί υπό τον έλεγχο του ακροδεξιού AFD. Στην περιοχή μας, ο πόλεμος έχει γίνει βολικό εργαλείο εσωτερικής πολιτικής και για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, με τη γνωστή συνταγή της «συσπείρωσης γύρω από τη σημαία». Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται σε Ουκρανία και Ρωσία, όπου η σύγκρουση διαμορφώνει εσωτερικούς συσχετισμούς, ενώ κάθε αντιπολεμική φωνή συκοφαντείται ως αντεθνική ή περιθωριακή.

Η ελληνική Ασπίδα του Αχιλλέα

Η φράση «αν θέλεις ειρήνη προετοιμάσου για πόλεμο» παρουσιάζεται ιστορικά απατηλή, καθώς έχει οδηγήσει επανειλημμένα σε πολεμικές περιπέτειες, κάποτε ίσως και από ατύχημα. Η υποτίμηση της διπλωματίας και των διεθνών κανόνων σπρώχνει τα πράγματα στα άκρα, με πιο εμβληματικό παράδειγμα την αμερικανική υστερία του Πενταγώνου απέναντι στο Ιράν, έναν χαμένο πόλεμο ισχύος με βαρύ κόστος για τη διεθνή οικονομία. Και φτάνοντας στα δικά μας, η ελληνική «Ασπίδα του Αχιλλέα» εγκυμονεί τον κίνδυνο να μετατραπεί σε πάρτι πλουτισμού για τους επιτήδειους, με λογύδρια περί πατρίδας που κρύβουν βλέμμα καρφωμένο στην τσέπη. Οι έμπειροι στρατιωτικοί γνώστες και οι υπερπατριώτες του σαλονιού καλό θα ήταν να το ξανασκεφτούν πριν συνεισφέρουν, με τα λόγια τους, σε πολεμικά γεγονότα με δραματικές οικονομικές συνέπειες. Όποιος παίζει με τη φωτιά, τελικά, καίγεται – το ερώτημα είναι ποιος θα πληρώσει το τίμημα όταν σβήσουν τα φωτεινά λογύδρια περί εθνικής ασφάλειας.