Κυριάκος Πιερρακάκης: Η Ελλάδα μπορεί να πρωταγωνιστήσει στην Τεχνητή Νοημοσύνη με πλήρη ψηφιοποίηση του κράτους – Συνάντηση με ανθρωποειδές ρομπότ
Το μερίδιο των επενδύσεων στο ΑΕΠ αυξήθηκε από 11% και προβλέπεται να φτάσει στο 17,7% την επόμενη χρονιά, δήλωσε στο GenAI Summit

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης τόνισε ότι η αύξηση της παραγωγικότητας της οικονομίας αποτελεί αναγκαία προτεραιότητα, κατά τη συνομιλία του με τον Χρήστο Ταραντίλη, Partner της EY Ελλάδος. Η συζήτηση έγινε στο 5ο GenAI Summit SE Europe 2026 και είχε ως θέμα «The AI Transformation of the Greek & European Economy: In conversation with the President of the Eurogroup».
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup δήλωσε βέβαιος ότι «Η Ελλάδα μπορεί να πρωταγωνιστήσει στην Τεχνητή Νοημοσύνη, με θεμέλιο την πλήρη ψηφιοποίηση του κράτους».
Στον χώρο του Συνεδρίου, ο Κυριάκος Πιερρακάκης συναντήθηκε επίσης με ανθρωποειδές ρομπότ του εργαστηρίου Ρομποτικής της ΕΥ στην Ελλάδα.
Δείτε το βίντεο από τη συνάντηση:
Η συνομιλία
Ερώτηση: Υπουργέ, κ. Πιερρακάκη, σας ευχαριστούμε που είστε σήμερα κοντά μας. Θα αρχίσουμε με τη συνολική εικόνα της ελληνικής οικονομίας. Η χώρα συζητά εδώ και χρόνια τον ψηφιακό μετασχηματισμό, αλλά το παραγωγικό της μοντέλο εξακολουθεί να στηρίζεται στον τουρισμό και σε τομείς χαμηλής παραγωγικότητας. Μπορούν η τεχνολογία και η Τεχνητή Νοημοσύνη να μεταβάλουν αυτή την εικόνα;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Χαίρομαι ιδιαίτερα που βρίσκομαι απόψε μαζί σας σε αυτό το τόσο σημαντικό συνέδριο. Θα ήθελα, πρώτα απ’ όλα, να συγχαρώ τους διοργανωτές.
Χαίρομαι πολύ και που συμμετέχω στη συζήτηση μαζί σου, Χρήστο. Σε σχέση με την αφετηρία της ερώτησής σου, θα μου επιτρέψεις να τη δω κάπως διαφορετικά; Θεωρώ πως το αναπτυξιακό και παραγωγικό μοντέλο της Ελλάδας έχει μεταβληθεί ουσιαστικά τα τελευταία επτάμισι χρόνια. Κεντρικό ζητούμενο ήταν να αφήσουμε πίσω ένα μοντέλο βασισμένο στην κατανάλωση και να στραφούμε σε ένα άλλο, με επίκεντρο τις επενδύσεις· σε μεγάλο βαθμό, το έχουμε καταφέρει.
Παράλληλα με τη δημοσιονομική εξυγίανση, ξέραμε ότι οι επενδύσεις ως μερίδιο του ΑΕΠ έφταναν περίπου στο μισό από το επίπεδο που θα έπρεπε, με βάση τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Έχουμε καλύψει πάνω από το 70% της διαφοράς. Παρότι παραμένουμε χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 21%, η αφετηρία μας ήταν το 11% και η πρόβλεψη για την επόμενη χρονιά είναι 17,7%.
Σε σύγκριση με το μοντέλο που απέτυχε, έχει διπλασιαστεί και το μερίδιο των εξαγωγών μας στο ΑΕΠ. Για τον ψηφιακό μετασχηματισμό, αναφέρθηκες στη θητεία μου ως Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Θα έλεγα πως στην αρχή η χώρα στηριζόταν ολοκληρωτικά στο χαρτί — και αυτό είναι μάλλον επιεικής διατύπωση. Το 2019, σε μεγάλο βαθμό, η Ελλάδα λειτουργούσε ως ένα βαθιά «καφκικό κράτος».
Χρειαζόταν να πηγαίνεις έγγραφα από όροφο σε όροφο, περνώντας από διαφορετικές γραφειοκρατικές υπηρεσίες.
Μίλησες προηγουμένως για το Gov.gr. Έχουμε, πιστεύω, ψηφιοποιήσει πάνω από 2.000 υπηρεσίες και γνωρίζουμε πόσες απομένουν συνολικά. Φιλοδοξία μας είναι να γίνει το κράτος πλήρως ψηφιακό. Άρα, έχουν ήδη αλλάξει πολλά.
Ο τουρισμός εξακολουθεί να είναι εδώ, όπως και η ναυτιλία και οι παραδοσιακοί τομείς της οικονομίας. Η παρουσία τους, όμως, δεν μας απαλλάσσει από την ανάγκη να απαντήσουμε σε ένα μεγαλύτερο ζητούμενο: την παραγωγικότητα.
Σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρώπη συνολικά υστερεί στην παραγωγικότητα. Αν εξετάσουμε την πορεία των τελευταίων 20 ετών, θα δούμε ότι έχει ανοίξει ένα χάσμα, το οποίο οφείλουμε να γεφυρώσουμε. Επιπλέον, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει σημαντική απόσταση να καλύψει σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Αν συνοψίσουμε όσα έχουμε διορθώσει έως τώρα, έχουμε στην Ελλάδα πολιτική και οικονομική σταθερότητα, έχουμε συμμαζέψει τα δημοσιονομικά μας και προχωρούμε σε αλλαγή του μοντέλου.
Παραμένει, παρ’ όλα αυτά, ένα κενό στην παραγωγικότητα που χρειάζεται να καλυφθεί. Σε αυτή την προσπάθεια, θεωρώ ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο, ακόμη και να είναι υπαρξιακά σημαντική για τον συνολικό μετασχηματισμό του μοντέλου.
Ερώτηση: Ποιο θα λέγατε ότι είναι το σημαντικότερο πρόβλημα παραγωγικότητας στην ελληνική οικονομία; Με ποιον τρόπο μπορούν η τεχνολογία γενικά και η Τεχνητή Νοημοσύνη ειδικότερα να μειώσουν αυτή την απόσταση, για παράδειγμα μέσα στην επόμενη πενταετία;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Όταν βάζουμε την Ελλάδα δίπλα σε άλλες χώρες, διαπιστώνουμε ότι έχουμε μειώσει την απόσταση που μας χωρίζει και σε αρκετούς τομείς έχουμε φτάσει ακόμη και να υπερέχουμε στις επιδόσεις. Έχουμε πετύχει καλύτερα αποτελέσματα.
Για παράδειγμα, εκτιμώ ότι σε τέσσερα χρόνια οι ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες στην Ελλάδα δεν θα ξεπερνούν απλώς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όπως συμβαίνει ήδη σήμερα, αλλά θα κατατάσσονται στις καλύτερες επιδόσεις της Ευρώπης.
Παράλληλα, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει ως πρόκληση το μέσο μέγεθος των επιχειρήσεων. Υπάρχουν πολλές μικρές επιχειρήσεις και όχι μόνο μικρομεσαίες, αλλά και πάρα πολύ μικρές. Αυτό αναδεικνύει την ανάγκη να γίνει πιο παραγωγική η οικονομία μας.
Το σημαντικό πλεονέκτημα της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι ότι υποβαθμίζει τη σημασία του μεγέθους ως πρόκλησης. Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν μια επιχείρηση είναι μικρή, μπορεί, χάρη στην Τεχνητή Νοημοσύνη, να μην λειτουργεί σαν μικρή.
Έχουμε, λοιπόν, μπροστά μας μια σπουδαία ευκαιρία. Πιστεύω πως για την Ελλάδα θα είναι εξαιρετικά σημαντικό να αξιοποιήσει κάθε δυνατότητα που αυτή προσφέρει.
Ερώτηση: Θα έλεγα ότι πρόκειται για ένα πολύ ισχυρό μήνυμα. Ας περάσουμε σε κάτι που αφορά άμεσα την ιδιότητά σας ως Προέδρου του Eurogroup. Ποια σχέση έχει η Τεχνητή Νοημοσύνη με τις κεφαλαιαγορές και την Ένωση Κεφαλαιαγορών; Και ως επόμενο ερώτημα, μπορούν οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις να χρηματοδοτήσουν ευρωπαϊκές εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Για να απαντήσει κανείς στο ερώτημά σας με κάτι περισσότερο από μια σύντομη και εύστοχη απάντηση, θα χρειαζόταν διδακτορικό. Θα προσπαθήσω, όμως, να κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ και να απαντήσω.
Η Ευρώπη διαθέτει, συνολικά, αποταμιεύσεις που την καθιστούν υπερδύναμη. Άρα, θα μπορούσε να αποτελέσει χρηματοοικονομική υπερδύναμη, όμως δεν μετατρέπει τα τρισεκατομμύρια των αποταμιεύσεων σε επενδύσεις.
Η Ευρώπη είναι επίσης επιστημονική υπερδύναμη και υπερδύναμη στην έρευνα. Ωστόσο, δεν καταφέρνουμε να μετασχηματίσουμε αυτή τη δυναμική σε επιχειρήσεις που αναπτύσσονται και αποκτούν μεγαλύτερη κλίμακα.
Πριν εξετάσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη καθαυτή από τεχνολογική σκοπιά, πρέπει πρώτα να αξιοποιήσουμε τις χρηματοοικονομικές δυνατότητές μας. Έτσι θα μπορέσουμε να ενισχύσουμε τις επιχειρήσεις μας, ώστε να αναπτυχθούν και να αποκτήσουν μεγαλύτερη κλίμακα.
Στην Ευρώπη υπάρχουν εξαιρετικές νεοφυείς επιχειρήσεις, όμως όταν θέλουν να επεκταθούν μετακινούνται στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Το ίδιο ισχύει και για τις αποταμιεύσεις μας.
Στην πραγματικότητα, μέρος των αποταμιεύσεών μας κατευθύνεται και σε επενδύσεις στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Αυτή η επιλογή πρέπει να υπάρχει, αλλά δεν θα πρέπει να είναι αναγκαίο να απευθυνθεί κανείς, για παράδειγμα, σε αμερικανική επενδυτική τράπεζα ή να αναζητήσει ενδιάμεση χρηματοδότηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες για να επεκτείνει την επιχείρησή του.
Στην πράξη, λοιπόν, χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε ένα πρόβλημα στις «σωληνώσεις» της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Αν το διορθώσουμε, οι επιχειρήσεις θα μπορούν, ως εκ τούτου, να αναπτύσσονται στην Ευρώπη και να αποκτούν μεγαλύτερη τεχνολογική κλίμακα.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη συνδέεται με την ερώτησή σας, καθώς αποτελεί αυτή τη στιγμή το κύριο πεδίο τεχνολογικής καινοτομίας. Γενικότερα, θεωρώ πως η Ευρώπη χρειάζεται μια τεχνολογική στρατηγική με σαφείς κατευθύνσεις και συγκεκριμένο περιεχόμενο.
Δεν αρκεί να χαράξουμε στρατηγική μόνο για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Απαιτείται ένας ευρύτερος τεχνολογικός χάρτης, που θα αποτυπώνει τις αλληλεξαρτήσεις μας με άλλους παίκτες και θα επιδιώκει να αποφεύγονται οι ασύμμετρες σχέσεις. Η αλληλεξάρτηση θα εξακολουθήσει να υπάρχει.
Όταν φοιτούσαμε στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, από το οποίο αποφοίτησα, διδασκόμασταν οικονομικά από έναν ιδιαίτερα διακεκριμένο καθηγητή και μαθαίναμε να αποφεύγουμε τον όρο «αυτάρκεια», ελληνική λέξη, αφού κανείς δεν είναι αυτάρκης με αυτή την έννοια. Σε έναν κόσμο αλληλεξαρτήσεων, όμως, χρειάζεται να έχεις ισχύ στις διαπραγματεύσεις και να μην βρίσκεσαι σε ασύμμετρη θέση.
Είτε αναφερόμαστε στην Τεχνητή Νοημοσύνη είτε σε άλλους τομείς τεχνολογικής καινοτομίας, η Ευρώπη έχει σημαντικές δυνατότητες. Για παράδειγμα, έχω αναπτύξει μαζί με την ομάδα μου μια πρόταση για το ραδιοφάσμα. Η Ευρώπη έχει εξαιρετικές δυνατότητες στον χώρο των τηλεπικοινωνιακών υποδομών.
Μάλιστα, υπάρχουν ευρωπαϊκές εταιρείες-πρωταθλητές στις τηλεπικοινωνιακές υποδομές, οι οποίες ανταγωνίζονται άμεσα κινεζικές εταιρείες και όχι, για παράδειγμα, αμερικανικές.
Στον ευρύτερο αυτό τεχνολογικό χάρτη, χρειάζεται να συνδυάσουμε τις χρηματοοικονομικές μας δυνατότητες με τη φιλοδοξία να αναπτύξουμε τις επιχειρήσεις μας και να τις κάνουμε παγκόσμιους πρωταθλητές, όχι απλώς εθνικούς ή ευρωπαϊκούς.
Αυτός είναι ο χάρτης πορείας που πρέπει να ακολουθήσουμε, κάτι που προϋποθέτει να κάνουμε επιλογές. Οι επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων καλούνται καθημερινά να επιλέξουν, όπως φυσικά συμβαίνει και με τους πολιτικούς, όπως όλοι γνωρίζετε.
Το κρίσιμο είναι, ωστόσο, να παίρνουμε αυτές τις αποφάσεις αξιοποιώντας κάθε θεσμικό εργαλείο που έχουμε δημιουργήσει και έχουμε στη διάθεσή μας.
Αυτός είναι και ο ρόλος της Ευρώπης: να ορίσει συγκεκριμένους τομείς στους οποίους θα διοχετεύσει τις επενδύσεις της.
Κάποια τμήματα της αλυσίδας αξίας της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι ξεκάθαρες επιλογές. Ωστόσο, οι γενικές αναφορές σε επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη δεν επαρκούν. Χρειάζεται να καθορίσουμε με ακρίβεια τους τομείς στους οποίους θα εστιάσουμε τις προσπάθειές μας.
Κατά τη γνώμη μου, την απόφαση αυτή πρέπει να λάβουν οι ειδικοί, όχι οι υπουργοί Οικονομικών. Βεβαίως, έχω και την προηγούμενη εμπειρία μου, οπότε… Όταν ήμουν στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, κάθε φορά που άκουγα πολιτικούς να λένε «ας δημιουργήσουμε μια ευρωπαϊκή εκδοχή του Χ», όποιο κι αν ήταν αυτό το Χ, Ψ ή Ω, η συμβουλή μου θα ήταν να τρέξετε προς την αντίθετη κατεύθυνση. Γιατί αυτή η προσέγγιση δεν λειτούργησε ποτέ.
Επιτυχία υπήρξε μόνο όταν διακυβεύονταν πολύ σοβαρά ζητήματα εθνικής ασφάλειας ή κυριαρχίας. Και η λέξη-κλειδί, νομίζω, είναι η κυριαρχία. Αυτό συνέβη με την Airbus και το Galileo. Θυμάμαι, επίσης, εκείνη τη συζήτηση —την οποία θυμάστε κι εσείς— για μια ευρωπαϊκή εκδοχή της μηχανής αναζήτησης Google.
Επομένως, δεν επρόκειτο για ιδιαίτερα έξυπνη σκέψη.
Αυτό που χρειάζεται σήμερα είναι να αποτιμήσουμε και να χαρτογραφήσουμε τις δυνατότητές μας. Έφερα ως παράδειγμα τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές, επειδή αυτό ήταν το θέμα όταν υπηρετούσα στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και εξετάζαμε συνολικά την τεχνολογική κυριαρχία στα δίκτυα τηλεπικοινωνιών και στο 5G.
Στην Ευρώπη εξακολουθούν να ισχύουν 27 διαφορετικά συστήματα διαχείρισης του ραδιοφάσματος, με αποτέλεσμα να παραμένουμε έντονα κατακερματισμένοι. Αν μου επιτρέπετε, υπάρχει εδώ ένας παραλληλισμός με τις κεφαλαιαγορές, στις οποίες αναφερθήκατε σε σχέση με τη σύνδεση.
Μία λέξη περιγράφει το κύριο πρόβλημα της Ευρώπης: ο κατακερματισμός. Το επισημαίνουν τόσο η έκθεση Ντράγκι όσο και η έκθεση Λέτα.
Υπάρχουν μπροστά μας ευκαιρίες που είναι σχετικά εύκολο να αξιοποιηθούν. Πρώτο βήμα θα ήταν να διασυνδέσουμε τις κεφαλαιαγορές, τις τράπεζες, τις τηλεπικοινωνίες και τις ερευνητικές δυνατότητες, επιστρατεύοντας την ενιαία αγορά για να πετύχουμε την απαραίτητη κλίμακα.
Για να προχωρήσει αυτό, χρειάζεται κυρίως αλλαγή νοοτροπίας που να στηρίζει την προσπάθεια και όχι κάποια περιορισμένη, συγκεκριμένη μεταρρύθμιση.
Ερώτηση: Ας εξετάσουμε περαιτέρω τη γεωοικονομική πλευρά της Τεχνητής Νοημοσύνης, περνώντας σε ένα ακόμη επίκαιρο ζήτημα. Από τον πόλεμο στην Ουκρανία και μετά, η σύζευξη τεχνολογίας και άμυνας έχει επιταχυνθεί. Είναι έτοιμη η Ελλάδα να ενισχύσει τις επενδύσεις της σε τεχνολογίες διττής χρήσης, στο πλαίσιο της νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής άμυνας;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα ξεκινήσω λέγοντας ότι συμφωνώ απόλυτα με την επισήμανσή σας, όχι μόνο για το παρόν και τις σημερινές συνθήκες, αλλά και για την ιστορική πορεία της ανάπτυξης και της εφαρμογής της καινοτομίας στον 20ό αιώνα.
Η ιστορία της Silicon Valley και της Hewlett-Packard, καθώς και η ίδια η ανάπτυξη της Silicon Valley, δείχνουν πόσο στενά συνδέθηκαν με αποφάσεις της περιόδου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Αντίστοιχα, η εξέλιξη του ισραηλινού οικοσυστήματος καινοτομίας σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τον στρατό του Ισραήλ.
Άρα, σε έναν βαθμό, η διττή —ή ακόμη και η πολλαπλή— χρήση ορισμένων επενδύσεων και αποφάσεων είναι μια απολύτως πραγματική διάσταση.
Θεωρώ και πάλι σωστό, όπως άλλωστε προκύπτει από την ερώτησή σας, να εντάξουμε αυτή τη συζήτηση σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική.
Πριν από λίγες ημέρες, στη συνεδρίαση του Eurogroup, καλέσαμε τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ώστε να συζητήσουμε τρόπους για περισσότερη κοινή δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η Ευρώπη δεν αξιοποιεί όσο θα μπορούσε τις κοινές προμήθειες. Χρειάζεται να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τόσο την καινοτομία των αμυντικών βιομηχανιών μας, οι οποίες από τη φύση τους αναπτύσσουν τεχνολογίες διττής χρήσης, όσο και την εξοικονόμηση πόρων που μπορούν να εξασφαλίσουν οι κοινές προμήθειες.
Αντί να αγοράζουν και τα 27 κράτη-μέλη ξεχωριστά τα ίδια προϊόντα, μπορούν να προμηθεύονται κεντρικά ορισμένες τεχνολογίες. Υπάρχουν συγκεκριμένες ανάγκες που είναι κοινές και προκύπτουν ταυτόχρονα για όλους.
Γιατί να μην αξιοποιήσουμε αυτή τη δυνατότητα; Μιλώντας τώρα ως Υπουργός Οικονομικών, βρισκόμαστε σε περίοδο κατά την οποία οι προϋπολογισμοί πιέζονται περισσότερο. Το γνωρίζουμε. Είναι, επίσης, μια περίοδος όπου το κεφάλαιο είναι ακριβό.
Καθώς οι κοινωνίες μας γερνούν, αυξάνονται οι κοινωνικές δαπάνες. Παράλληλα, υπάρχουν επενδυτικές προτεραιότητες, όπως η άμυνα, στις οποίες πρέπει να κατευθύνουμε περισσότερους πόρους.
Στο GEN-AI Summit συζητάμε για την Τεχνητή Νοημοσύνη και, ως Υπουργός Οικονομικών, βρίσκω ιδιαίτερα ενδιαφέρον ότι τα κράτη διεκδικούν σήμερα τα ίδια κεφάλαια με τις επιχειρήσεις και τους μεγάλους παρόχους υπολογιστικών υπηρεσιών υπερκλίμακας.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους που οι αποδόσεις των ομολόγων ανεβαίνουν. Ουσιαστικά, τα ίδια ακριβώς κεφάλαια διεκδικούνται από εμάς και από τους τεχνολογικούς κολοσσούς. Σε τέτοιες συνθήκες, χρειάζεται να αξιοποιούμε κάθε ευρώ όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται.
Σήμερα είναι αναγκαίο να εξασφαλίσουμε τη μεγαλύτερη δυνατή αξία από κάθε ευρώ. Και, κλείνοντας, οι συγκεκριμένες επιλογές πρέπει να λαμβάνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ερώτηση: Η επόμενη μεγάλη εξέλιξη στην Τεχνητή Νοημοσύνη είναι, όπως γνωρίζετε πολύ καλά, η Φυσική Τεχνητή Νοημοσύνη (PhysicalAI), με αυτόνομα συστήματα, έξυπνες υποδομές, ρομποτική και άλλα. Η Ελλάδα έχει ήδη ανταγωνιστικό πλεονέκτημα χάρη στην ισχυρή ναυτιλιακή βιομηχανία, τα λιμάνια και τα ψηφιακά δίκτυά της. Με ποιον τρόπο μπορούμε να αξιοποιήσουμε αυτό το πλεονέκτημα και, βέβαια, να κινηθούμε πιο γρήγορα από τους άλλους;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Αν ανατρέξουμε στη στρατηγική που είχαμε αρχικά σχεδιάσει, δηλαδή στην περίοδο πριν από το 2019, η βασική μεταρρύθμιση που επιδιώξαμε ήταν η ψηφιοποίηση του κράτους.
Πώς σχετίζεται αυτό; Για να μπορέσεις να αξιοποιήσεις στο έπακρο την Τεχνητή Νοημοσύνη, χρειάζεσαι πρώτα διαλειτουργικότητα, μεγάλες δεξαμενές δεδομένων και ένα περιβάλλον πλήρως ψηφιακό.
Θα έλεγα πως υπάρχουν εφαρμογές για τις οποίες η επιλογή ανήκει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. Όταν ήμουν Υπουργός Παιδείας, για παράδειγμα, αρχίσαμε να εντάσσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη στην εξατομικευμένη μάθηση των μαθητών.
Αυτή είναι η προφανής εφαρμογή για έναν Υπουργό Παιδείας. Ωστόσο, σε κάθε υπουργείο υπάρχουν πολλοί επιμέρους τομείς όπου μπορεί να ξεκινήσει η αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων.
Για τη ναυτιλία, όμως, όπως και για τις περισσότερες τέτοιες εφαρμογές, τις αποφάσεις δεν θα τις εμπιστευόμουν στους πολιτικούς, αλλά στους επιχειρηματίες. Η Ελλάδα έχει μακρά ιστορία στη ναυτιλία, ισχυρότατο αποτύπωμα και διεθνή παρουσία.
Ίσως να φαίνεται παράξενο να το λέει ένας πολιτικός, αλλά δική μας ευθύνη είναι να απομακρύνουμε τα εμπόδια για τους επιχειρηματίες και τους καινοτόμους. Οφείλουμε, επίσης, να εγγυόμαστε ισότιμους όρους ανταγωνισμού και να αποφεύγουμε ένα περιβάλλον συνεχών, σεισμικών αναταράξεων.
Όταν το περιβάλλον αλλάζει ή κλονίζεται αδιάκοπα, δεν είναι δυνατόν να λειτουργείς αποτελεσματικά, όπως συνέβαινε στην Ελλάδα πριν από δέκα χρόνια. Πλέον υπάρχει σταθερότητα, αλλά χρειάζεται να απομακρύνουμε ακόμη περισσότερα εμπόδια, καθώς έχουν συσσωρευτεί προβλήματα επί μακρόν.
Πολλά από αυτά τα εμπόδια εξακολουθούν να υπάρχουν στην Ευρώπη. Αν και δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες, δυσκολεύουν την είσοδο στις επιμέρους εθνικές αγορές και κάνουν ακριβότερη τη δραστηριότητα πέρα από τα σύνορα, ακόμη και στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς.
Θεωρώ ότι ακόμη και μόνο η κατάργηση αυτών των εμποδίων θα αποτελούσε πολύ σημαντικό βήμα για κάθε επιχειρηματία, φοιτητή και άνθρωπο που θέλει να αξιοποιήσει την καινοτομία και τις οικονομικές δυνατότητες της Ευρώπης. Το ίδιο αφορά και τον τομέα της ναυτιλίας.
Ερώτηση: Ο χρόνος κυλά γρήγορα, αλλά θα ήθελα να προχωρήσουμε σε πιο προσωπικές ερωτήσεις. Κύριε Πιερρακάκη, ποια μία μεταρρύθμιση θα επιλέγατε, αν μπορούσε να κάνει την Ελλάδα ανταγωνιστική στην Τεχνητή Νοημοσύνη έως το 2030;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα επέλεγα τη μεταρρύθμιση που έχουμε ήδη δρομολογήσει, χωρίς όμως να την έχουμε ολοκληρώσει ακόμη: την πλήρη ψηφιοποίηση του κράτους. Γιατί αυτή είναι μια μεταρρύθμιση.
Το Gov.gr συνιστά μια συνολική μεταρρύθμιση, όμως ο πολίτης βλέπει μόνο την εξωτερική της όψη, δηλαδή το σημείο με το οποίο συναλλάσσεται. Στο υπόβαθρο βρίσκονται η διαλειτουργικότητα όλων των δεδομένων και η πλήρης ψηφιοποίηση της οικονομίας, καθώς και η χαρτογράφηση του συνόλου των υπηρεσιών, από τη γέννηση ενός παιδιού έως την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου. Παράλληλα, απλοποιούνται πλήρως τα βήματα που απαιτεί καθεμία από αυτές τις υπηρεσίες.
Για να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης και να αποκτήσει η Ελλάδα πρωταγωνιστικό ρόλο στον τομέα, χρειάζεται να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό περιβάλλον και να συγκεντρωθεί μεγάλος όγκος δεδομένων. Απαραίτητη είναι, επίσης, η εκπαίδευση των ανθρώπων, ώστε να μπορούν να αξιοποιούν τα δεδομένα κάνοντας τις κατάλληλες ερωτήσεις.
Ερώτηση: Σε ό,τι αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη, σε προσωπικό επίπεδο, υπερισχύει ο ενθουσιασμός σας για τις ευκαιρίες της ή η ανησυχία σας για τους κινδύνους;
Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα έλεγα πως είμαι αισιόδοξος γενικά. Αυτό δεν αφορά μόνο την Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά τη συνολική στάση μου απέναντι στη ζωή.
Όταν μου τίθεται αυτή η ερώτηση, αυτό που φοβάμαι περισσότερο είναι να αφήσουμε ανεκμετάλλευτη την ευκαιρία που έχουμε μπροστά μας. Ασφαλώς υπάρχουν κίνδυνοι, όπως εκείνοι που συνδέονται, για παράδειγμα, με την κυβερνοασφάλεια.
Το θέμα το συζητήσαμε και μεταξύ μας, οι υπουργοί Οικονομικών. Αναλύσαμε, μεταξύ άλλων, πώς το Mythos της Anthropic θα μπορεί να εντοπίζει ευπάθειες που σήμερα δεν έχουμε καν φανταστεί. Κάποια στιγμή, αυτή η δυνατότητα θα αφορά όλα τα ανάλογα μοντέλα και συστήματα.
Από οικονομική πλευρά, αυτό συνεπάγεται ότι μπαίνουμε σε περίοδο κατά την οποία το κόστος της κυβερνοασφάλειας θα αυξηθεί. Η πρόσθετη αυτή επιβάρυνση θα αφορά τους πάντες και θα γίνει αισθητή μέσα στους επόμενους μήνες, αλλά και τα επόμενα χρόνια.
Πώς μπορούμε, λοιπόν, να ανταποκριθούμε σε αυτή την πρόκληση; Με ποιον τρόπο αντιμετωπίζεται ένα σύστημα ικανό να παραβιάσει οποιοδήποτε άλλο; Η ίδια η Τεχνητή Νοημοσύνη, μέσα από τις ευκαιρίες που ανοίγει, μπορεί να αποτελέσει και το κατάλληλο μέσο για την αντιμετώπιση των δικών της κινδύνων.
Ωστόσο, το ζήτημα δεν περιορίζεται στην τεχνολογία καθαυτή· συνδέεται και με τις αξίες. Πρόκειται, λοιπόν, και για συζήτηση γύρω από το σύστημα αξιών.
Η σημερινή πορεία θυμίζει ταυτόχρονα ανταγωνισμό για την κατάκτηση της Σελήνης και κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών. Μπορούμε να εντοπίσουμε ορισμένες ομοιότητες με τον 20ό αιώνα, που φέρνουν στο νου συγκεκριμένες εικόνες και προβληματισμούς.
Μια αναλογία που θα έκανα είναι με τον αγώνα για την κατάκτηση της Σελήνης. Παρά τον στρατηγικό ανταγωνισμό που τον χαρακτήριζε, ανέδειξε, κατά κάποιον τρόπο, τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ανθρωπότητας, με κορυφαία στιγμή την προσελήνωση. Αντίθετα, η πυρηνική τεχνολογία μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την ίδια την ύπαρξη του ανθρώπινου είδους.
Ως μηχανικός λογισμικού, στο ερώτημα για το τι πρέπει να κάνουμε θα απαντούσα ότι ο στόχος είναι να αποκομίσουμε τα οφέλη της τεχνολογίας, ενώ ταυτόχρονα περιορίζουμε τους κινδύνους της.
Για να γίνει αυτό, χρειάζεται να δημιουργήσουμε θεσμούς ανάλογους με όσους αναπτύχθηκαν τον 20ό αιώνα, προσαρμοσμένους όμως στις απαιτήσεις και τις προκλήσεις του 21ου, ώστε να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τους κινδύνους.
Ποιο είναι, όμως, το πρόβλημα; Αν μου επιτρέπετε, ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι ότι έχουμε στα χέρια μας τεχνολογία με δυνατότητες σχεδόν θεϊκές, ενώ οι θεσμοί μας εξακολουθούν να θυμίζουν τον Μεσαίωνα.
Επιπλέον, ο τρόπος που σκεφτόμαστε παραμένει γραμμικός, την ώρα που η εξέλιξη εδώ είναι κατεξοχήν εκθετική. Συνήθως, τα πολιτικά συστήματα κινούνται με ρυθμούς πιο αργούς και από τους γραμμικούς, ενώ γραμμικά εξακολουθούμε να αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα και ως ανθρώπινο είδος.
Το συνολικό στοίχημα, επομένως, είναι αν θα καταφέρουμε να οικοδομήσουμε εγκαίρως τους θεσμούς που χρειάζονται για τον έλεγχο των κινδύνων και, παράλληλα, για την αξιοποίηση των θετικών δυνατοτήτων της Τεχνητής Νοημοσύνης. Οι δυνατότητες αυτές μπορούν να επιφέρουν τεράστια άνοδο της παραγωγικότητας.
Όπως είπα και νωρίτερα, έχουμε μπροστά μας μια πολύ μεγάλη ευκαιρία, και για την Ελλάδα. Κατά τη γνώμη μου, άνθρωποι όπως εγώ οφείλουμε να βλέπουμε και τις δύο πλευρές, σταθμίζοντας ταυτόχρονα τις ευκαιρίες και τους κινδύνους, με μια προσέγγιση που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί οιονεί κβαντική. Αν κοιτάζουμε μόνο τους κινδύνους, τότε υπάρχει ο κίνδυνος, όπως υπονοεί και η ερώτησή σας, να μην καρπωθούμε τα τεράστια οφέλη που αναμφίβολα μπορεί να προσφέρει η τεχνολογία.
Ερώτηση: Η κβαντική τεχνολογία και η κυβερνοασφάλεια, για τις οποίες μιλήσατε νωρίτερα, μαζί με την κυρίαρχη και τη Φυσική Τεχνητή Νοημοσύνη, τη διαστημική τεχνολογία και την άμυνα, ξεπερνούν πλέον κατά πολύ τα στενά όρια της τεχνολογίας. Κατά την άποψή μου, αυτοί οι τομείς συνθέτουν τη ραχοκοκαλιά της νέας γεωπολιτικής τάξης που βρίσκεται υπό διαμόρφωση.
Το ερώτημα είναι, επομένως, αν η Ευρώπη θα μπορέσει να δημιουργήσει δικές της τεχνολογικές λύσεις ή αν θα καταλήξει απλώς σε αγορά τεχνολογιών που αναπτύσσονται σε άλλες περιοχές.
Κυριάκος Πιερρακάκης: Αυτό ακριβώς είναι το ερώτημα που οφείλουμε να απευθύνουμε στον εαυτό μας. Όπως είπα και προηγουμένως, από μία πλευρά, έχουμε στη διάθεσή μας όλα τα βασικά συστατικά.
Διαθέτουμε κεφάλαια και χρηματοοικονομικά εργαλεία, πόρους και δυνατότητα καινοτομίας. Ωστόσο, δεν έχουμε ακόμη κατορθώσει να αξιοποιήσουμε πλήρως αυτά τα στοιχεία ώστε να παραχθούν αποτελέσματα, στην κλίμακα και με τον τρόπο που θα έπρεπε.
Αυτό, λοιπόν, είναι το ερώτημα που πρέπει να απασχολεί τους Ευρωπαίους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, αλλά και όλους μας, κάθε ώρα και κάθε μέρα. Παρά ταύτα, εξακολουθώ να είμαι αισιόδοξος.
Έχω εμπιστοσύνη στις πολύ μεγάλες δυνατότητές μας. Θεωρώ, μάλιστα, πως η Ευρώπη είναι σε θέση να βρεθεί στην πρώτη γραμμή της τεχνολογικής κούρσας σε πολλούς τομείς. Δεν αναφέρομαι σε μία μόνο τεχνολογία: μπορούμε να πρωταγωνιστήσουμε σε ένα ευρύ σύνολο τεχνολογιών.
Αν μου επιτρέπετε, υπάρχει ένας παραλληλισμός με την Ελλάδα. Το 2019, θα μπορούσε κανείς να προβλέψει την πορεία που θα ακολουθούσαμε έως το 2026; Θα περίμενε ότι θα βάζαμε σε τάξη τα δημοσιονομικά μας και θα δανειζόμασταν με χαμηλότερο κόστος από τέσσερις χώρες της G7;
Πίσω από όλα αυτά υπήρξε μια οργανωμένη, συστηματική προσπάθεια.
Δεν ισχυρίζομαι ότι τα πάντα είναι άψογα. Όμως, όπως γνωρίζετε, η πολιτική, οι επιχειρήσεις και η οικονομία, όπως και κάθε άλλο πεδίο, εξελίσσονται αδιάκοπα.
Το κρίσιμο είναι αν η πρώτη παράγωγος έχει θετικό πρόσημο, δηλαδή αν προχωράμε προς τη σωστή κατεύθυνση και καταγράφουμε πρόοδο. Με αυτό το κριτήριο, είμαι πολύ αισιόδοξος για όσα μπορεί να πετύχει η Ευρώπη, αρκεί να προχωρήσουμε σε μια θεμελιώδη αλλαγή.
Δεν πρόκειται για αλλαγή θεσμών ή για οικονομική μεταρρύθμιση· δεν είναι τίποτα από αυτά, όπως κι αν την περιγράψουμε. Αυτό που χρειάζεται είναι μεταρρύθμιση νοοτροπίας: να πιστέψουμε στις δυνατότητές μας και να είμαστε βέβαιοι ότι μπορούμε πράγματι να τα καταφέρουμε, έγκαιρα και στην κλίμακα που απαιτείται.
Κάποια πράγματα πρέπει να προχωρήσουν χωρίς να προηγηθούν μακρές διαπραγματεύσεις ή χρονοβόρες διαδικασίες.
Υπάρχουν, βέβαια, λόγοι για αισιοδοξία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ένωση Κεφαλαιαγορών: τους τελευταίους δέκα μήνες πετύχαμε μεγαλύτερη πρόοδο από εκείνη που είχε σημειωθεί κατά την προηγούμενη δεκαετία συνολικά.
Η Ένωση Κεφαλαιαγορών είχε τεθεί ως προτεραιότητα από την ολλανδική Προεδρία το 2016, ενώ η υλοποίησή της ξεκίνησε το 2026. Υπήρξε καθυστέρηση, αλλά πλέον η διαδικασία έχει αρχίσει.
Πιστεύω, λοιπόν, ότι έχουμε πολλές δυνατότητες να αναπτύξουμε αυτή την προσπάθεια και να αναδειχθούμε σε πρωταγωνιστές. Δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αντιμετωπίσουμε την πρόκληση με απαισιοδοξία· χρειάζεται, αντίθετα, να ξεκινήσουμε από τους τομείς όπου μπορούμε πραγματικά να πετύχουμε.
Μη χάνετε τίποτα από το ΔΕΔΟΜΕΝΟ
Ειδήσεις τη στιγμή που συμβαίνουν, αναλύσεις και reels κάθε μέρα.







































// ΣΧΟΛΙΑ
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.