Απελευθέρωση της Κορυτσάς: Η 22α Νοεμβρίου 1940 και ο θρυλικός αεροπόρος Πελοπίδας Φράγκος
Με το Potez να δέχεται πυρά από εννέα ιταλικά καταδιωκτικά, ο Φράγκος ολοκλήρωσε τη βύθιση και έριξε τις βόμβες στους στόχους

Το παράδοξο είναι πως αρκετές προσωπικότητες αναγνωρίζονται ευρύτερα, ενώ παραμένουν σχεδόν άγνωστες στον τόπο καταγωγής τους· το φαινόμενο είναι συχνότερο στις νεότερες γενιές. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του θρυλικού Ναυπάκτιου αεροπόρου Πελοπίδα Φράγκου.
Ο Πελοπίδας, μέλος του γένους Φράγκου, το οποίο φαίνεται να έχει τις ρίζες του στη Μανδρινή, την παλιά Παλούκοβα, στην εσχατιά της Ναυπακτίας, γεννήθηκε στη Ναύπακτο το 1907. Ήταν το έβδομο παιδί του Λάμπρου Φράγκου και της Αικατερίνης Πλαστήρα.
Το όνομα Πελοπίδας, με αναφορά στη Θήβα, προμήνυε μια πορεία που θα τον ανέδειχνε σε μέντορα της αεροπορίας στη Ναυπακτία και ήρωα του πολέμου του 1940. Στην παλαιότερη οικογένεια της αεροπορίας τον αποκαλούσαν άτυπα «Αρχηγό», προσωνύμιο που διατήρησε όσο ζούσε και μετά τον θάνατό του.

Τον Νοέμβριο του 1925, όταν ήταν 18 ετών, κατατάχθηκε ως εθελοντής στο ΣΕΔΕΣ της Θεσσαλονίκης. Εκεί λειτουργούσε η Σχολή Αεροπλοΐας, που είχε δημιουργήσει το Γαλλικό Εκστρατευτικό Σώμα κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Όταν η Πολεμική Αεροπορία συγκροτήθηκε ως ανεξάρτητο όπλο το 1930-31, μετατάχθηκε σε αυτή με τον βαθμό του Ανθυποσμηναγού.
Με την έναρξη του πολέμου το 1940, ο Πελοπίδας ήταν Σμηναγός και διοικούσε την 31η Μοίρα Βομβαρδισμού, η οποία διέθετε τα σύγχρονα αεροσκάφη Potez-633. Η μονάδα είχε ως πολεμική βάση το πρόχειρο αεροδρόμιο στα Νιάματα Λάρισας.
Στις 22 Νοεμβρίου 1940, ημέρα κατάληψης της Κορυτσάς από τον Ελληνικό Στρατό, οι Ιταλοί υποχωρούσαν άτακτα προς το Πόγραδετς και η Ελληνική Αεροπορία κλήθηκε να εντείνει τους βομβαρδισμούς. Πρόβλημα παρουσιάστηκε στο πολυβόλο του αεροπλάνου του Πελοπίδα κατά την προετοιμασία για απογείωση. Τα υπόλοιπα αεροσκάφη αναχώρησαν για την αποστολή, με τα ελληνικά καταδιωκτικά να τα προστατεύουν ως τα ελληνοαλβανικά σύνορα. Εκεί έμειναν σε περιπολία, περιμένοντας την επιστροφή των βομβαρδιστικών για να τα συνοδεύσουν στις βάσεις τους.
Μόλις αποκαταστάθηκε η βλάβη στο πολυβόλο, ο Πελοπίδας απογειώθηκε με τον Επισμηνία Χρήστο Χρηστίδη στη δεύτερη θέση, ως παρατηρητή-πολυβολητή. Στη διαδρομή συνάντησε τα καταδιωκτικά που επέστρεφαν και αντάλλαξαν χαιρετισμό με τις χαρακτηριστικές κινήσεις των πτερύγων τους.
Χωρίς συνοδεία, ο Πελοπίδας και ο παρατηρητής του, σαν Δον Κιχώτες του αέρα, έπρεπε να φέρουν εις πέρας την αποστολή. Όταν έφτασε στο πεδίο της μάχης, διάλεξε ως στόχο μια φάλαγγα με βυτία καυσίμων και άρχισε να βυθίζεται για να την πλήξει. Τότε, την ώρα της απόλυτης συγκέντρωσης, άκουσε από τον φωναγωγό, το σύστημα ενδοεπικοινωνίας, την αγωνιώδη φωνή του Χρηστίδη.
-Κύριε Σμηναγέ, εχθρός πίσω κι αριστερά.
-Πόσα είναι;
-Εννιά, να ‘τα ξεπροβάλλουν από το σύννεφο.

Εννέα ιταλικά καταδιωκτικά Fiat επιτέθηκαν στο Potez, εξαπολύοντας με τα 36 πολυβόλα τους καταιγισμό πυρών. Ο Χρηστίδης έστρεψε το δικό του πολυβόλο και με μια ριπή πέτυχε ένα από τα αεροσκάφη. Το αεροπλάνο του Πελοπίδα χτυπήθηκε από πολλές σφαίρες, τα όργανα διαλύθηκαν και τα βλήματα πέρασαν ξυστά από το αφτί του. Παρ’ όλα αυτά, δεν εγκατέλειψε την αποστολή: ολοκλήρωσε τη βύθιση, έριξε τις βόμβες στους στόχους και έτσι ελάφρυνε το αεροσκάφος.
Τραβώντας με όλη του τη δύναμη τα πηδάλια προς τα πάνω και αριστερά, έκανε, όπως αφηγούνταν αργότερα, “τσαλίμι” όπως κάνει το παιδί που το κυνηγάνε, και βρέθηκε απέναντι από την τελευταία ιταλική ριάδα. Τα υπόλοιπα ιταλικά αεροσκάφη τον προσπέρασαν, ενώ εκείνο που είχε δεχθεί την πρώτη ριπή του Χρηστίδη έπεσε στη λίμνη Μαλίκη. Οι Ιταλοί επέστρεψαν και τον καταδίωξαν ως περίπου την Καστοριά, αλλά ο Πελοπίδας κατάφερε να διαφύγει. Όταν πια πέρασε ο κίνδυνος, άκουσε αδύναμη και μακρινή τη φωνή του Χρηστίδη:
-Κύριε Σμηναγέ μπορείτε να χαμηλώσετε;
-Γιατί κρυώνεις;
-Είμαι τραυματισμένος στα πόδια μου.
-Να προσγειωθούμε σε κάποιο χωράφι;
– Όχι πάμε για Λάρισα, θα αντέξω.
Το γεμάτο τρύπες αεροπλάνο προσγειώθηκε με μεγάλη δυσκολία. Ανέσυραν τον Επισμηνία Χρηστίδη από το αεροσκάφος αιμόφυρτο, αλλά ευτυχώς επέζησε.
Μετά την κατάρρευση του μετώπου, ο Πελοπίδας επέστρεψε στη Ναύπακτο. Στις 8 Δεκεμβρίου συνελήφθη από τις ιταλικές αρχές μαζί με άλλους αξιωματικούς. Μέσω της Πάτρας, στις 20 Ιανουαρίου 1943, τους μετέφεραν με το πλοίο Citta di Genova σε στρατόπεδο στην Ιταλία. Στο ίδιο πλοίο ταξίδευαν και πολλοί Ιταλοί που βρίσκονταν σε άδεια.
Όταν το πλοίο βρισκόταν περίπου 40 μίλια ανοιχτά της Αυλώνας, το τορπίλισε αγγλικό υποβρύχιο. Από τους 152 αξιωματικούς που επέβαιναν, οι 71 έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους ο ήρωας της Πίνδου Συνταγματάρχης Δαβάκης και ο Ναυπάκτιος Ταγματάρχης Μόσχος. Ο Πελοπίδας κατάφερε να επιβληθεί και στη θάλασσα, όπως είχε κάνει και στον αέρα. Ύστερα από 15 ώρες πάλης με τα κύματα, τον περισυνέλεξε ιταλικό περιπολικό και τον οδήγησε στο νησάκι Σάσωνα, κοντά στην Αυλώνα, προτού μεταφερθεί στο στρατόπεδο αιχμαλώτων Νο 76, ανάμεσα στη Φλωρεντία και το Αρέτσο.
Το 1943 απέδρασε με τον αεροπόρο Ευάγγελο Τζοβλά και έναν ακόμη άνδρα. Έπειτα από επικίνδυνη διαδρομή, οι τρεις τους έφτασαν στη Ρώμη, η οποία τελούσε υπό γερμανική κατοχή. Βρήκαν στήριξη από τις οικογένειες των αδελφών Βούλγαρη και του Τουτουμουντζή, ενώ ο Πελοπίδας γνώρισε και την Ιταλίδα Τζετίλε. Εκείνη προσέφερε σημαντική βοήθεια και οι δυο τους διατήρησαν καλές σχέσεις και τα επόμενα χρόνια.

Ο Πελοπίδας εντάχθηκε στη Ρώμη στην Οργάνωση «Ελευθερία ή Θάνατος». Μετά την είσοδο των συμμαχικών στρατευμάτων στην πόλη, αναχώρησε για το Κάιρο, όπου υπηρέτησε στο Υπουργείο Αεροπορίας. Τον Σεπτέμβριο του 1944 αποστρατεύθηκε ως Επισμηναγός, εξαιτίας του άστοχου και αψυχολόγητου νόμου 3302 των Αλεξανδρή-Γ. Παπανδρέου. Με τη συγκεκριμένη νομοθεσία τέθηκαν εκτός επετηρίδας όλοι οι αξιωματικοί αεροπόροι που δεν είχαν προέλθει από τη Σχολή Αεροπορίας (Ικάρων).
Τον Οκτώβριο του 1944, λίγο αργότερα, ανακλήθηκε ως έφεδρος Αντισμήναρχος και ανέλαβε τη διεύθυνση του Γραφείου Τύπου στο Υπουργείο Αεροπορίας, το οποίο είχε επαναπατριστεί. Ο θρύλος Πελοπίδας παρέμεινε μέχρι το 1946, όταν αποστρατεύθηκε οριστικά. Το 1987 αποκαταστάθηκε μετά θάνατον στον βαθμό του Υποπτεράρχου.
Στις 15 Δεκεμβρίου 1981 πέθανε στο Νοσοκομείο της Αεροπορίας από την ανοξαιμία, την ασθένεια των παλιών αεροπόρων που συνδέεται με τη μείωση του οξυγόνου στο αίμα. Η κηδεία του τελέστηκε στη Μητρόπολη Αθηνών και η ταφή του, με τις πρέπουσες τιμές, έγινε στο κοιμητήριο του Αγίου Στεφάνου Ναυπάκτου.
Στη Ναύπακτο, ο δρόμος που ξεκινά πάνω από τη Δημόσια Παπαχαραλάμπειο Βιβλιοθήκη και κατευθύνεται προς το κάστρο ονομάζεται «Πελοπίδα Φράγκου», κρατώντας ζωντανή τη μνήμη του.
Ο αείμνηστος Ηλίας Καρταλαμάκης γράφει για τον Πελοπίδα στο βιβλίο του “Η Γενιά των Ικάρων, 1931-1940”: «Πελοπίδας Φράγκος. Ο αναμφισβήτητος «αρχηγός». Αναγνωρίστηκε, εκτιμήθηκε και αγαπήθηκε στην Αεροπορία, όσο κανείς άλλος».
Μη χάνετε τίποτα από το ΔΕΔΟΜΕΝΟ
Ειδήσεις τη στιγμή που συμβαίνουν, αναλύσεις και reels κάθε μέρα.






































// ΣΧΟΛΙΑ
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.