Κάποιες παρεμβάσεις δεν έρχονται στην πραγματικότητα του αστικού τοπίου για να προσθέσoυν απλώς νέα, εντυπωσιακά κτήρια στον χάρτη της πόλης. Έρχονται για να θέσουν εντελώς νέα δεδομένα στη συζήτηση γύρω από το μέλλον ολόκληρου του αστικού ιστού, για το πώς μπορεί να μοιάζει το αύριο της Αττικής και για το πώς η ζωή των Αθηναίων μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι πολύ καλύτερο και πιο βιώσιμο από αυτό που είναι αυτή τη στιγμή.
Κι αυτή ακριβώς είναι η μεγάλη σημασία του The Ellinikon, ένα μείζον έργο για την καθημερινή ζωή της Αθήνας που είναι πολλά περισσότερα πράγματα από μία μεγάλη επένδυση.
Κι’ αυτό γιατί, για ολόκληρες δεκαετίες, το παραλιακό μέτωπο και ο χώρος του πρώην αεροδρομίου έμοιαζαν με μια ανοιχτή εκκρεμότητα για την Αττική. Σήμερα, στο ίδιο ακριβώς σημείο, διαμορφώνεται κάτι πολύ σημαντικότερο από μια αστική ανάπλαση. Διαμορφώνεται ένας τόπος μοντέρνος, ανοιχτός, βιώσιμος και λειτουργικός, που φιλοδοξεί να ανήκει σε όλους μας, με στόχο να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων κάθε γειτονιάς και κάθε συνοικίας.
Μια νέα πόλη που χτίζεται με επίκεντρο τον άνθρωπο
Η μεγάλη δύναμη του The Ellinikon βρίσκεται στην ίδια τη φιλοσοφία του. Στην ιδέα ότι το μέλλον μιας πόλης δεν μπορεί να σχεδιάζεται ερήμην των ανθρώπων που θα το ζήσουν. Κι ότι η ανάπτυξη αποκτά πραγματικό νόημα μόνο όταν συνδέεται με τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, όταν ακούει τα αιτήματα των γειτονιών, όταν εφαρμόζεται στην καθημερινότητα ολόκληρης της περιοχής.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να κάνει η LAMDA Development, αντιμετωπίζοντας τους κατοίκους των όμορων δήμων ως βασικούς πρωταγωνιστές στην υπόθεση που ακούει στο όνομα The Ellinikon. Γιατί ένα έργο τόσο μεγάλης έκτασης δεν μπορεί να θεωρηθεί πετυχημένο μόνο με σχέδια, χρονοδιαγράμματα και υποδομές όσο υψηλές κι αν είναι αυτές. Χρειάζεται διάλογο και κυρίως τη βεβαιότητα ότι το αποτύπωμά του θα είναι θετικό για εκείνους που ζουν γύρω του σήμερα και θα το χρησιμοποιούν αύριο.
Άλλωστε, μόνο τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι οι έρευνες που πραγματοποιήθηκαν κατέγραψαν μια ιδιαίτερα θετική στάση απέναντι στο έργο και υψηλή πρόθεση επίσκεψης στο νέο αυτό σημείο της πόλης. Πίσω από αυτούς τους αριθμούς κρύβεται κάτι πολύ ουσιαστικότερο: η προσδοκία. Η αίσθηση ότι στην περιοχή γεννιέται κάτι που μπορεί να αναβαθμίσει τη ζωή όλων. Πιο συγκεκριμένα, το 76% των κατοίκων των όμορων δήμων δήλωσαν πως έχουν θετική άποψη για το έργο του Ελληνικού. Μεταξύ αυτών, πάνω από το 90% των κατοίκων όμορων δήμων έχουν θετική γνώμη για τη LAMDA, ενώ 9 στους 10 έχουν θετική πρόθεση επίσκεψης στο Ελληνικό.
Όταν το πράσινο γίνεται υπόσχεση ζωής
Σε μια πόλη που έχει δοκιμαστεί όσο λίγες από την έλλειψη ελεύθερου χώρου, την πυκνή δόμηση και τις υψηλές θερμοκρασίες, το πράσινο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται πια ως πολυτέλεια, τη στιγμή που είναι επιτακτική ανάγκη και πραγματική ανάσα. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο στο The Ellinikon το πράσινο βρίσκεται στον πυρήνα του συνολικού σχεδιασμού.
Το Μητροπολιτικό Πάρκο, με έκταση 2.000.000 τετραγωνικών μέτρων, δεν έρχεται απλώς να προσθέσει ένα ακόμα πάρκο στον αστικό ιστό. Έρχεται να αλλάξει τη σχέση της Αθήνας με τους ανοικτούς χώρους και να δημιουργήσει έναν άλλο τρόπο να δούμε την καθημερινότητά μας. Μέσα από μακρινούς περιπάτους, μέσα από πολλές ώρες ξεκούρασης και άθλησης και μέσα από μία εντελώς νέα επαφή με τη φύση.
Με τη συνεργασία της LAMDA με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, η σκέψη αυτή επεκτείνεται πέρα από όρια του έργου. Σε πράσινες διαδρομές που θα συνδέουν γειτονιές, θα οδηγούν προς τον Υμηττό και θα αγκαλιάζουν το παραλιακό μέτωπο.
Την ίδια στιγμή, το πρόγραμμα Urban Green Dots έχει ήδη αρχίσει να αφήνει το δικό του αποτύπωμα στις γειτονιές, με την αναβίωση πάρκων και χώρων πρασίνου στον Άλιμο και την Αργυρούπολη.
Η θάλασσα, ένα πολύτιμο αγαθό που πρέπει να μείνει ανέγγιχτο
Σε συνδυασμό με όλα τα παραπάνω, η συνεργασία της LAMDA με το ΕΛ.ΚΕ.ΘΕ.δεν είναι απλά μία τυπική περιβαλλοντική πρόβλεψη, αλλά μια συστηματική, συνεχόμενη διαδικασία παρακολούθησης του θαλάσσιου οικοσυστήματος πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τις εργασίες. Οι καθημερινοί έλεγχοι, οι δειγματοληψίες, οι μετρήσεις σε πολλαπλά σημεία και οι ετήσιες καταγραφές δεν είναι μικρές τεχνικές λεπτομέρειες. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ένα τόσο μεγάλο έργο οφείλει να λογοδοτεί στην κοινωνία.
Η κλιματική κρίση δεν περιμένει
Και, φυσικά, το μεγάλο ερώτημα για κάθε νέα αστική παρέμβαση δεν είναι απλώς πώς θα δείχνει σε δέκα χρόνια. Είναι αν θα μπορεί να αντέξει σε έναν κόσμο που αλλάζει με φρενήρεις ρυθμούς. Σε μια Αττική που δοκιμάζεται πια ολοένα συχνότερα από ακραία καιρικά φαινόμενα, δύσκολους καύσωνες και πιέσεις στο φυσικό της περιβάλλον, το ζητούμενο δεν είναι μόνο ένα όμορφο αποτέλεσμα από αισθητικής άποψης.
Γι’ αυτό και το The Ellinikon επενδύει σε συνεργασίες που μας εξασφαλίζουν σιγουριά για το μέλλον. Σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, δημιουργείται ένα πρότυπο δίκτυο παρακολούθησης μετεωρολογικών δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, μέσα στο έργο αλλά και στους όμορους δήμους. Αυτό σημαίνει ότι η επίδραση του μεγάλου πάρκου, του πρασίνου και των παρεμβάσεων στο μικροκλίμα δεν θα μείνει στη θεωρία. Θα αποτυπώνεται στην πράξη, με μετρήσεις, με δεδομένα και με συνεχή αξιολόγηση.
Η ίδια λογική αποτυπώνεται και στα αντιπλημμυρικά έργα που προχωρούν με σταθερά βήματα στην περιοχή. Πρόκειται για παρεμβάσεις που θωρακίζουν ολόκληρη την περιοχή απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Η οριοθέτηση και αναζωογόνηση των ρεμάτων Τραχώνων και Ευρυάλης συνδέεται με μια πολύ μεγαλύτερη ανάγκη, να μπορεί η Αττική να κρατά τους κατοίκους της ασφαλείς ακόμα και απέναντι στις πιο ακραίες και δύσκολες μελλοντικές συνθήκες.
Μια πόλη ανοιχτή είναι η πόλη που δεν αποκλείει κανέναν
Όμως, το μέλλον μιας πόλης δεν κρίνεται μόνο από τις υποδομές της. Κρίνεται από το αν αυτές οι υποδομές είναι προσβάσιμες σε όλους.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι κοινωνικές δράσεις που αναπτύσσονται γύρω από το The Ellinikon δείχνουν ότι η ιδέα μιας νέας πόλης για όλους τους κατοίκους της δεν μένει στη θεωρία. Η εφαρμογή για την προσβασιμότητα ΑμεΑ και η χαρτογράφηση προσβάσιμων σημείων στους κοινόχρηστους χώρους των όμορων δήμων μεταφράζουν μια σύνθετη ανάγκη σε πρακτικό εργαλείο για την καθημερινότητα. Και αυτό έχει αξία γιατί η συμπερίληψη κρίνεται, πάνω απ’ όλα, από τις λεπτομέρειες που κάνουν τη ζωή πιο εύκολη ή πιο δύσκολη.
Την ίδια στιγμή, πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα «Χρόνος Μαζί» για την τρίτη ηλικία δείχνουν ότι η σύγχρονη ανάπτυξη μπορεί να έχει και κοινωνικό πρόσωπο, να απλώνει το χέρι σε ανθρώπους που συχνά μένουν αόρατοι μέσα στον θόρυβο της πόλης. Την ίδια στιγμή, οι εκπαιδευτικές δράσεις για τη νέα γενιά, από την εξοικείωση με την αναπηρία έως την εκπαίδευση γύρω από τις έξυπνες πόλεις και τη βιώσιμη ανάπτυξη, καλλιεργούν κάτι πιο βαθύ: μια νέα κουλτούρα συνύπαρξης, σεβασμού και καινοτομίας.
Ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον στο The Ellinikon. Ότι δεν επιχειρεί να μιλήσει μόνο για το πώς θα είναι η πόλη του αύριο, αλλά και για το τι πολίτες χρειάζεται να έχει αυτή η πόλη.
Η μεγάλη πρόκληση: Να χτίζεις κάτι μεγάλο, χωρίς να ξεχνάς τους ανθρώπους γύρω σου
Στο The Ellinikon, όπου λειτουργούν σήμερα περισσότερα από 20 εργοτάξια, η περιβαλλοντική παρακολούθηση αποτελεί κρίσιμο κομμάτι της καθημερινής λειτουργίας του έργου. Η εγκατάσταση σταθερών σταθμών μέτρησης για τον θόρυβο και τα αιωρούμενα σωματίδια, τόσο εντός του εργοταξίου όσο και στους κοντινούς δήμους, δείχνει ότι η συστηματική εποπτεία είναι βασική αρχή της LAMDA Developement. Γιατί κάθε μεγάλο έργο πρέπει πρώτα να αποδεικνύει πως σέβεται τους ανθρώπους που ζουν δίπλα του σήμερα και που αύριο θα ζήσουν μέσα σε αυτό.
Γιατί το The Ellinikon αφορά όλη την Αττική
Το The Ellinikon δεν είναι μια υπόθεση που αφορά μόνο μια συγκεκριμένη γειτονιά. Ούτε καν μόνο την ευρύτερη περιοχή των νοτιών προαστίων της πόλης. Αφορά ολόκληρη την Αττική, γιατί προσπαθεί να δώσει απάντηση σε κάποια από τα πιο κρίσιμα ερωτήματα της εποχής μας. Πώς θα γίνουν οι πόλεις πιο ανθρώπινες; Πώς θα αυξηθεί το πράσινο; Πώς θα συνδεθούν ανάπτυξη και βιωσιμότητα; Πώς θα ενισχυθεί η ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση; Πώς θα φτιάξουμε χώρους που δεν αποκλείουν, αλλά ενώνουν;
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα. Όχι μόνο να δημιουργηθεί ένας εντυπωσιακός νέος προορισμός, αλλά να γεννηθεί ένα πρότυπο αστικής ζωής που θα αλλάξει τις προσδοκίες μας από την ίδια τη ζωή στην πόλη. Και τελικά να δώσει το The Ellinikon στην Αθήνα έναν νέο τόπο που θα αναπνέει θάλασσα και πράσινο, θα εξελίσσεται διαρκώς, θα ακούει τις ανάγκες των πολιτών και θα δημιουργήσει τις συνθήκες για μία καλύτερη ζωή για όσο το δυνατόν περισσότερους συμπολίτες μας.
