Ύπνος: Οι 3 συνήθειες που συνδέονται με ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου, σύμφωνα με μελέτη

Ο ύπνος δεν επηρεάζει μόνο το πόσο ξεκούραστοι νιώθουμε την επόμενη ημέρα, αλλά φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο και στη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου. Νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι τρεις συνηθισμένες συμπεριφορές ύπνου συνδέονται με αυξημένα σημάδια εγκεφαλικής γήρανσης, τα οποία έχουν συσχετιστεί με μεγαλύτερο κίνδυνο άνοιας και νόσου Αλτσχάιμερ.

Δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε; 3 κοινές συνήθειες που συνδέονται με τη γήρανση του εγκεφάλου

Ο τρόπος που κοιμόμαστε μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία του εγκεφάλου μας καθώς μεγαλώνουμε. Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Αριζόνα ανακάλυψε ότι αρκετές κοινές συμπεριφορές ύπνου ενδέχεται να συνδέονται άμεσα με σημάδια πρόωρης γήρανσης του εγκεφάλου.

Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Alzheimer’s & Dementia, ανέλυσε εγκεφαλικές απεικονίσεις και ερωτηματολόγια από περισσότερους από 23.000 ενήλικες μέσης και τρίτης ηλικίας. Το έργο αυτό αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης συνεργασίας μεταξύ του Τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, του Κολεγίου Δημόσιας Υγείας Zuckerman και του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας (USC).

Οι ερευνητές εντόπισαν τρεις συγκεκριμένες συμπεριφορές ύπνου που σχετίζονται με έναν δείκτη εγκεφαλικής γήρανσης σε υγιείς ανθρώπους:

• Ύπνος εκτός του συνιστώμενου ορίου (λιγότερο από 7 ή περισσότερο από 9 ώρες).
• Συχνός μεσημεριανός ύπνος (υπνάκος κατά τη διάρκεια της ημέρας).
• Έντονη αϋπνία / έλλειψη ύπνου.

Και οι τρεις αυτές συνήθειες συνδέθηκαν με μεγαλύτερο όγκο αλλοιώσεων της λευκής ουσίας (white matter lesions). Πρόκειται για περιοχές στον εγκέφαλο που παρατηρούνται βλάβες με την ηλικία και σχετίζονται με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας, συμπεριλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ.

Η Madeline Ally, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, εξήγησε ότι ο ύπνος συχνά μελετάται ως μια ενιαία μέτρηση και όχι ως ένα σύνολο ξεχωριστών μοτίβων, γεγονός που μπορεί να κρύψει τον τρόπο με τον οποίο οι επιμέρους συνήθειες επηρεάζουν τον εγκέφαλο.

«Ο ύπνος είναι μια καθολική αλλά περίπλοκη συμπεριφορά και έχουμε ακόμη πολλά να μάθουμε για τον τρόπο με τον οποίο οι διάφορες πτυχές του σχετίζονται με την υγεία του εγκεφάλου», δήλωσε η Ally.

Το χρονικό της έρευνας και τα ευρήματα

Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ένα αρχικό ερωτηματολόγιο μεταξύ 2006 και 2010, αξιολογώντας πέντε συμπεριφορές: τη διάρκεια ύπνου, τον μεσημεριανό ύπνο, την αϋπνία, τον ακούσιο απογευματινό ύπνο και το ροχαλητό. Περίπου εννέα χρόνια αργότερα, υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου (MRI) για τη μέτρηση των αλλοιώσεων στη λευκή ουσία.

Αρχικά, και οι πέντε συμπεριφορές φάνηκε να συνδέονται με βλάβες. Ωστόσο, όταν οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη παράγοντες που αφορούν την υγεία των αιμοφόρων αγγείων και τον τρόπο ζωής (όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, το κάπνισμα και η σωματική αδράνεια), μόνο τρεις συμπεριφορές συνέχισαν να ξεχωρίζουν: ο ύπνος εκτός ορίων, ο συχνός μεσημεριανός ύπνος και η αϋπνία. Το ροχαλητό και ο ακούσιος ύπνος δεν έδειξαν την ίδια στατιστική σύνδεση.

Το παράδοξο με τον μεσημεριανό ύπνο

Τα ευρήματα για τον μεσημεριανό ύπνο παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς άλλες έρευνες δείχνουν ότι οι σύντομοι ύπνοι βοηθούν στην πνευματική διαύγεια. Ο Gene Alexander, ανώτερος συγγραφέας της μελέτης, σημείωσε ότι το ερωτηματολόγιο δεν κατέγραψε τη διάρκεια ή την ώρα αυτών των ύπνων, κάτι που θα εξεταστεί σε μελλοντικές μελέτες για να διαπιστωθεί αν οι σύντομοι, σποραδικοί ύπνοι έχουν διαφορετική επίδραση σε σχέση με τους μεγάλους και συχνούς.

Λιγότερες από 7 ώρες ύπνου: Ο μεγαλύτερος κίνδυνος

Σε μια επακόλουθη ανάλυση, οι ερευνητές εστίασαν στη διάρκεια του ύπνου. Διαπίστωσαν ότι όσοι κοιμούνταν λιγότερες από επτά ώρες τη νύχτα εμφάνιζαν σημαντικά αυξημένο όγκο αλλοιώσεων στη λευκή ουσία σε σχέση με εκείνους που τηρούσαν το συνιστώμενο ωράριο. «Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η έλλειψη ύπνου μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη φθορά της λευκής ουσίας του εγκεφάλου καθώς μεγαλώνουμε», ανέφερε ο Alexander.

Η ποιότητα του ύπνου είναι ένας παράγοντας που μπορούμε να αλλάξουμε

Το θετικό μήνυμα της έρευνας είναι ότι και οι τρεις αυτές προβληματικές συμπεριφορές μπορούν να τροποποιηθούν. «Ο ύπνος είναι ένας από αυτούς τους δυνητικά τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. Εάν καταφέρουμε να βελτιώσουμε την ποιότητα του ύπνου μας, ίσως βοηθήσουμε στη μείωση των επιπτώσεων της γήρανσης του εγκεφάλου και ενδεχομένως να μειώσουμε τον κίνδυνο για άνοιες, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ», κατέληξε ο Alexander.