Η ενδοφθάλμια πίεση, ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου για γλαύκωμα, φαίνεται να επηρεάζεται από τη θέση του σώματος κατά τη διάρκεια του ύπνου, σύμφωνα με νέα επιστημονικά ευρήματα. Μελέτη εξετάζει τον ρόλο της στάσης του κεφαλιού και της χρήσης μαξιλαριών στην κυκλοφορία και την οφθαλμική πίεση.
Πώς τα μαξιλάρια επηρεάζουν την πίεση στα μάτια, σύμφωνα με μελέτη
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η χρήση πολλών μαξιλαριών αλλάζει τη γωνία του αυχένα, γεγονός που μπορεί να συμπιέσει τη σφαγίτιδα φλέβα (οι σφαγίτιδες φλέβες είναι τα κύρια αιμοφόρα αγγεία στον λαιμό που μεταφέρουν το αποξυγονωμένο αίμα από το κεφάλι, το πρόσωπο και τον εγκέφαλο πίσω στην καρδιά μέσω της άνω κοίλης φλέβας).
Αυτή η συμπίεση παρεμποδίζει τη φυσιολογική παροχέτευση του υδατοειδούς υγρού, του υγρού που υποστηρίζει τη δομή του κερατοειδούς και του φακού, ρυθμίζοντας παράλληλα την πίεση και το σχήμα του οφθαλμού.
Η ενδοφθάλμια πίεση (IOP) μεταβάλλεται φυσικά ανάλογα με τη στάση του σώματος. Είναι γνωστό ότι η μετάβαση από την όρθια στην οριζόντια θέση αυξάνει την πίεση στα μάτια κατά τη διάρκεια της νύχτας, καθιστώντας τη στάση ύπνου έναν κρίσιμο παράγοντα που πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη.
Σχεδιασμός της μελέτης και συμμετέχοντες
Για να διερευνήσουν αυτό το φαινόμενο, οι ερευνητές μελέτησαν 144 ενήλικες με γλαύκωμα. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν στις εξής ηλικιακές ομάδες:
- 84 άτομα ηλικίας 44 ετών και κάτω.
- 41 άτομα μεταξύ 45 και 59 ετών.
- 19 άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.
Από αυτούς, οι 70 έπασχαν από γλαύκωμα φυσιολογικής πίεσης, οι 9 είχαν αυξημένη οφθαλμική πίεση και οι 65 έπασχαν από πρωτοπαθές γλαύκωμα ανοικτής γωνίας – την πιο κοινή μορφή της νόσου, η οποία συχνά συνδέεται με διαταραχή στην αποστράγγιση του υγρού των ματιών.
Η διαδικασία της έρευνας
Από τον Οκτώβριο του 2023 έως τον Απρίλιο του 2024, οι συμμετέχοντες παρείχαν λεπτομερές ιατρικό ιστορικό και υποβλήθηκαν σε πλήρη οφθαλμολογική εξέταση.
Οι ερευνητές μέτρησαν την ενδοφθάλμια πίεση (IOP) στο δεξί μάτι κάθε 2 ώρες κατά τη διάρκεια ενός 24ώρου, τόσο σε καθιστή όσο και σε ξαπλωμένη θέση:
- Οριζόντια θέση: Αρχικά οι συμμετέχοντες ξάπλωναν εντελώς επίπεδα.
- Ανυψωμένη θέση: Στη συνέχεια, το κεφάλι τους ανασηκώθηκε σε γωνία 20° έως 35° (περίπου 20-35 εκατοστά ύψος) χρησιμοποιώντας δύο τυπικά μαξιλάρια.
- Μετρήσεις: Η πίεση μετρήθηκε ξανά μετά από 10 λεπτά σε κάθε θέση.
Κάθε συμμετέχων ολοκλήρωσε τέσσερις πλήρεις κύκλους μετρήσεων, συγκρίνοντας την πίεση με και χωρίς τη χρήση μαξιλαριών.
Βασικά ευρήματα της μελέτης για την ενδοφθάλμια πίεση και τη στάση ύπνου
Συνολικά 96 συμμετέχοντες (ποσοστό 67%) εμφάνισαν σαφή αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης (IOP) όταν το κεφάλι τους ήταν ανασηκωμένο, σε σύγκριση με την επίπεδη στάση. Κατά μέσο όρο, η πίεση αυξήθηκε κατά περίπου 1,61 mm Hg.
Συνολικά, η ενδοφθάλμια πίεση ήταν υψηλότερη στην ανασηκωμένη θέση παρά στην επίπεδη (17,42 mm Hg έναντι 16,62 mm Hg) και παρουσίασε μεγαλύτερες διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια του 24ώρου.
Παράλληλα, η πίεση αιμάτωσης του οφθαλμού (OPP), η οποία αντανακλά τη ροή του αίματος στο μάτι, μειώθηκε όταν χρησιμοποιήθηκαν δύο μαξιλάρια (54,57 mm Hg έναντι 58,71 mm Hg στην επίπεδη θέση). Η χαμηλότερη OPP υποδηλώνει μειωμένη παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στους ιστούς του οφθαλμού.
Διαφορές ανά ηλικιακές ομάδες
Οι νεότεροι ενήλικες ήταν πιο πιθανό να εμφανίσουν μεγαλύτερες αυξήσεις στην ενδοφθάλμια πίεση σε σχέση με τους μεγαλύτερους συμμετέχοντες. Η υψηλότερη πίεση ήταν επίσης πιο συχνή σε άτομα με πρωτοπαθές γλαύκωμα ανοικτής γωνίας.
Για να διερευνήσουν την αιτία, οι ερευνητές μελέτησαν επίσης 20 υγιείς εθελοντές. Διαπίστωσαν ότι η χρήση μαξιλαριών στένευε τον εσωτερικό χώρο των σφαγιτιδικών φλεβών και αύξανε την ταχύτητα της ροής του αίματος, ενισχύοντας τη θεωρία ότι η θέση του αυχένα επηρεάζει την κυκλοφορία.
Ερμηνεία και περιορισμοί της μελέτης
«Οι παραδοσιακές στρατηγικές διαχείρισης της νυχτερινής ενδοφθάλμιας πίεσης περιορίζονται κυρίως στην αύξηση των φαρμάκων ή στη συμπληρωματική θεραπεία με laser», εξηγούν οι ερευνητές. «Δεδομένης της τεκμηριωμένης επίδρασης των αλλαγών στη στάση του σώματος, η τροποποίηση της θέσης ύπνου αναδεικνύεται ως μια εύλογη στρατηγική που χρήζει περαιτέρω διερεύνησης».
Επειδή πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, δεν μπορεί να αποδειχθεί σχέση αιτίου-αποτελέσματος. Οι ερευνητές σημειώνουν επίσης ότι ο αριθμός των συμμετεχόντων σε κάθε υποομάδα γλαυκώματος ήταν σχετικά μικρός.
Ωστόσο, υποδηλώνουν ότι τα ευρήματα «μπορεί να συνδέονται με τη συμπίεση των σφαγιτιδικών φλεβών που προκαλείται από την κάμψη του αυχένα, γεγονός που θα μπορούσε ενδεχομένως να εμποδίσει τη φλεβική επιστροφή και την αποχέτευση του υδατοειδούς υγρού».
Συμβουλές για ασθενείς με γλαύκωμα
Οι ασθενείς με γλαύκωμα μπορεί να ωφεληθούν αποφεύγοντας στάσεις ύπνου που προκαλούν συμπίεση των σφαγιτιδικών φλεβών, ώστε να μετριάσουν την αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης. Αυτές οι προσαρμογές αποτελούν μια απλή αλλά αποτελεσματική στρατηγική για τη βελτιστοποίηση της μακροχρόνιας διαχείρισης της πίεσης στα μάτια.
