Ουκρανία: Το δίλημμα του Ζελένσκι μετά τη νέα ρήξη με τον Τραμπ και τον κίνδυνο συνθηκολόγησης

Ο Βολόντιμιρ Ζελένσκι βρίσκεται μπροστά σε δύσκολες επιλογές, καθώς η Ουκρανία αντιμετωπίζει έναν σκληρό χειμώνα και συνεχείς ρωσικές επιθέσεις. Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να άρει τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ και να προωθήσει μια «ενεργειακή εκεχειρία» αναγκάζει το Κίεβο να σταθμίσει αν θα αντισταθεί, με κίνδυνο να χάσει την κρίσιμη στήριξη των ΗΠΑ, ή αν θα αποδεχθεί μια συμφωνία που πολλοί εκλαμβάνουν ως προάγγελο συνθηκολόγησης.

Το παρασκήνιο των συνομιλιών στο Μαϊάμι

Όπως αναφέρει το Reuters, οι απεσταλμένοι του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, εξήγησαν την Παρασκευή σε Ουκρανούς αξιωματούχους στο Μαϊάμι ότι η συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ εντάσσεται σε ευρύτερη προσπάθεια επαναφοράς της Ρωσίας στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, μετά την αποτυχία προηγούμενων ειρηνευτικών σχεδίων.

Οι πηγές που μίλησαν χωρίς να αποκαλύψουν την ταυτότητά τους ανέφεραν ότι ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ είπαν στους Ουκρανούς πως ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν ήταν ακόμη έτοιμος να διαπραγματευτεί για τον τερματισμό του πολέμου. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η συμφωνία για τα καύσιμα θα μπορούσε να συμβάλει στην επανέναρξη των τριμερών συνομιλιών.

Μία πηγή περιέγραψε το μήνυμα της αμερικανικής πλευράς ως εξής: το deal για το ντίζελ ενδέχεται να «μαλακώσει» τη στάση της Μόσχας, δείχνοντας ότι ο Τραμπ είναι διατεθειμένος να εξετάσει επιχειρηματικές συνεργασίες με τη Ρωσία.

«Η ιδέα ήταν ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιστρέψουν στη Ρωσία και να πουν: “Δείτε, οι Ουκρανοί σταμάτησαν τα πλήγματα και εμείς σας δώσαμε αυτή τη συμφωνία. Τώρα είναι η σειρά σας να κάνετε κάτι“», ανέφερε ένας από τους συμμετέχοντες στις συνομιλίες.

Η συμφωνία προβλέπει ότι η Ρωσία θα διαθέσει πάνω από 2,25 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ στις ΗΠΑ και στη διεθνή αγορά. Η εξέλιξη προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και στο αμερικανικό Κογκρέσο, όπου βουλευτές κατήγγειλαν ότι ενισχύει τη Μόσχα με ρευστότητα για να συνεχίσει τον πόλεμο, χωρίς να ζητείται κάποιο αντάλλαγμα.

Τη Δευτέρα ο Τραμπ υπερασπίστηκε δημόσια τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την «τη σωστή επιλογή για τον αμερικανικό λαό». Στόχος του είναι να πέσουν οι τιμές των καυσίμων πριν από τις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές.

Ο Κούσνερ επανέλαβε, παράλληλα, την απαίτηση του Τραμπ να σταματήσει το Κίεβο να πλήττει τα ρωσικά διυλιστήρια, υποστηρίζοντας ότι οι επιθέσεις ανεβάζουν τις διεθνείς τιμές των καυσίμων. Οι περισσότεροι αναλυτές, ωστόσο, αποδίδουν κυρίως την αύξηση στον πόλεμο στο Ιράν.

Οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ έφεραν ξανά στο τραπέζι «όλα όσα έχουν κάνει οι ΗΠΑ για την Ουκρανία», από τη στρατιωτική βοήθεια έως την παροχή πληροφοριών. Διευκρινίστηκε πάντως ότι στη συνάντηση δεν διατυπώθηκαν άμεσες απειλές για διακοπή της στήριξης.

Στη μαραθώνια συνάντηση στο Μαϊάμι πήραν μέρος Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και εκπρόσωποι της Παγκόσμιας Τράπεζας. Οι συζητήσεις επεκτάθηκαν και στην ανοικοδόμηση της χώρας, καθώς και στις εγγυήσεις ασφαλείας.

Οι Ουκρανοί έφυγαν από τη συνάντηση χωρίς να υπογράψουν επίσημη συμφωνία. Παρέμεινε, ωστόσο, ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας αμοιβαίας ενεργειακής εκεχειρίας.

Το μεγάλο ρίσκο για τον Ζελένσκι

Ο Βολόντιμιρ Ζελένσκι έχει λόγους να είναι οργισμένος, γράφει το Politico, καθώς η άρση των κυρώσεων ανακοινώθηκε ενώ οι Ουκρανοί πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με μαζικά πλήγματα από drones και πυραύλους.

Η δημόσια εκδήλωση αυτής της οργής, όμως, μπορεί να έχει σοβαρό κόστος.

«Το να δείχνει την απογοήτευσή του είναι κατανοητό, αλλά ενέχει σοβαρές συνέπειες», τονίζει ο Τιμ Γουίλασεϊ-Γουίλσεϊ, πρώην Βρετανός διπλωμάτης και ερευνητής στο Royal United Services Institute (RUSI).

Ο Ουκρανός πρόεδρος αποκάλεσε τη συμφωνία «αδύναμη απόφαση» και «δώρο στον Πούτιν», ενώ συνέχισε να εγκρίνει επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια. Η στάση αυτή εξόργισε τον Τραμπ, ο οποίος έφτασε να ζητήσει την αντικατάσταση του Ζελένσκι.

Κατά την εκτίμηση του Γουίλασεϊ-Γουίλσεϊ, ο Ζελένσκι μπορεί να ποντάρει στην πιθανότητα πολιτικής αποδυνάμωσης του Τραμπ μετά τις ενδιάμεσες εκλογές.

Ο ίδιος, ωστόσο, προειδοποιεί ότι ο Ουκρανός ηγέτης ίσως υποτιμά «πόσο επικίνδυνος για την Ουκρανία μπορεί να γίνει ένας τραυματισμένος Τραμπ».

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει τη δυνατότητα να σταματήσει την κοινοποίηση κρίσιμων πληροφοριών αεροπορικής άμυνας. Θα μπορούσε ακόμη να ζητήσει από τον Έλον Μασκ να κλείσει το δίκτυο Starlink της SpaceX, το οποίο χρησιμοποιεί ο ουκρανικός στρατός.

Επιπρόσθετα, σύμφωνα με τους Financial Times, η κυβέρνηση Τραμπ απειλεί να αναστείλει το σύστημα που επιτρέπει στους συμμάχους να αγοράζουν αμερικανικά όπλα για την Ουκρανία. Μια τέτοια κίνηση θα δημιουργούσε τεράστιο κενό στον εφοδιασμό του Κιέβου.

Παρά ταύτα, ο Ζελένσκι δεν αλλάζει στάση και επιμένει ότι «Οποιαδήποτε βήματα αποκλιμάκωσης πρέπει να είναι αμοιβαία».

Ο Τραμπ… «καλύτερος χορηγός» για τον Ζελένσκι

Η αδιάλλακτη στάση του Τραμπ, παρά τις πιέσεις της Ουάσινγκτον, προκάλεσε το αντίθετο αποτέλεσμα στο εσωτερικό της Ουκρανίας: συσπείρωσε γύρω από τον Πρόεδρο ακόμη και τους πιο σταθερούς πολιτικούς του αντιπάλους.

Ο Πέτρο Ποροσένκο, πρώην πρόεδρος της Ουκρανίας, πήρε το μέρος του Ζελένσκι απέναντι στις απαιτήσεις του Τραμπ για αλλαγή ηγεσίας. «Εάν κάποιος χρειάζεται νέο ηγέτη, αυτή είναι η Ρωσία», είπε.

«Για μένα, το βασικό ερώτημα είναι απλό: Είμαστε καθόλου πιο κοντά σε μια πλήρη και χωρίς όρους εκεχειρία; Αυτό είναι το μόνο πρίσμα μέσα από το οποίο πρέπει να αξιολογείται κάθε κίνηση».

Ο αντιπολιτευόμενος βουλευτής Μύκολα Κνιαζίτσκι σχολίασε χαρακτηριστικά: «Δεν υπάρχει μεγαλύτερος χορηγός επικοινωνίας για τον Ζελένσκι από τον Ντόναλντ Τραμπ. Έπειτα από κάθε τέτοια σύγκρουση, τα ποσοστά αποδοχής του Ζελένσκι αυξάνονται τόσο στην Ουκρανία όσο και μεταξύ των συμμάχων μας, ιδιαίτερα στην Ευρώπη».

Ο φόβος της συνθηκολόγησης

Η Ναταλί Τότσι, πρώην σύμβουλος του επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, εκτιμά ότι έχει περιοριστεί η ικανότητα του Τραμπ να πιέσει το Κίεβο για συμβιβασμό, αφού η Ουάσινγκτον έχει ήδη αποσύρει το μεγαλύτερο μέρος της άμεσης βοήθειας.

Αν και ο Τραμπ θα μπορούσε να προχωρήσει σε επιζήμιες ενέργειες, όπως τη διακοπή της παροχής πληροφοριών, η ίδια δεν θεωρεί πιθανό να αναστείλει τις πωλήσεις όπλων. Όπως σημειώνει: «Όταν εμπλέκονται χρήματα, δεν τον βλέπω να τραβάει την πρίζα στις πωλήσεις».

Η μεγαλύτερη ανησυχία στο Κίεβο, ωστόσο, είναι πως ο Τραμπ επιδιώκει συμφωνία με τη Μόσχα με όρους που εξυπηρετούν αποκλειστικά το Κρεμλίνο.

Η Ιβάννα Κλίμπους-Τσιντσάτζε, αντιπολιτευόμενη βουλευτής και πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, υπογραμμίζει ότι ο Πούτιν δεν είναι διατεθειμένος για κανέναν συμβιβασμό.

«Δεν είναι έτοιμος να σταματήσει τον πόλεμο ή ακόμα και να συμφωνήσει σε εκεχειρία. Από όσο καταλαβαίνω, όλες οι άλλες “συμφωνίες” που υποτίθεται ότι συζητήθηκαν από τους Αμερικανούς διαπραγματευτές με τους Ρώσους αφορούσαν μόνο τη συνθηκολόγηση της Ουκρανίας και ουσιαστικά την παύση της ύπαρξης της χώρας ως ελεύθερο, ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος».

Αυτό το ενδεχόμενο φωτίζει και την οργή που εκφράζει ανοιχτά ο Ζελένσκι. Ξέρει πως η σύγκρουση με τον Τραμπ έχει βαρύ κόστος, όμως ένας συμβιβασμός με Αμερικανό Πρόεδρο που επιδιώκει συμφωνίες με τον Πούτιν μπορεί να απειλήσει την ίδια την ύπαρξη της Ουκρανίας.