Φον ντερ Λάιεν για το ενεργειακό κόστος: Δεν ταιριάζει μία λύση σε όλους – Αρχίζει στρατηγικός διάλογος με τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια

Το ενεργειακό κόστος, που παραμένει υψηλό, αλλά και οι δυνατότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μειώσει την ενεργειακή εξάρτησή της κυριάρχησαν στην ομιλία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Στρασβούργο. Η Πρόεδρος της Κομισιόν προανήγγειλε παρεμβάσεις άμεσης ανακούφισης για πολίτες και επιχειρήσεις, καθώς και μέτρα πιο μακροπρόθεσμου χαρακτήρα, δίνοντας βάρος στις επενδύσεις για καθαρή ενέργεια και ενεργειακά δίκτυα.

Κατά τη συζήτηση πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 15ης και 16ης Οκτωβρίου, η κ. φον ντερ Λάιεν επισήμανε ότι τα κράτη μέλη δεν δέχονται τις ίδιες ενεργειακές πιέσεις. Επομένως, όπως τόνισε, μία κοινή λύση δεν μπορεί να εφαρμοστεί στο σύνολο της ΕΕ.

Η εκτίναξη των τιμών σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο

Η ίδια ανέφερε ότι, από τα τέλη του Φεβρουαρίου, το φυσικό αέριο έχει ανατιμηθεί κατά 140%, την ώρα που οι τιμές του πετρελαίου κίνησης έχουν γίνει διπλάσιες. Όπως εξήγησε, αυτή η μεταβολή επιβαρύνει την Ευρώπη με επιπλέον 100 δισ. ευρώ, παρότι δεν έχει εισαγάγει ούτε ένα πρόσθετο μόριο ενέργειας.

Οι ανατιμήσεις δοκιμάζουν έντονα τις επιχειρήσεις και αυξάνουν τα βάρη για τα νοικοκυριά, ιδίως καθώς πλησιάζει ο χειμώνας. Ωστόσο, η Πρόεδρος της Επιτροπής υπογράμμισε ότι η ΕΕ έχει ήδη μειώσει αισθητά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο: από 45% το 2022, αυτή βρίσκεται σήμερα στο 12%, ενώ επιδίωξη είναι να μηδενιστεί μέχρι το τέλος του έτους.

Την ίδια στιγμή, οι καθαρές πηγές καλύπτουν πλέον πάνω από το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται στην ΕΕ. Η κ. φον ντερ Λάιεν περιέγραψε μια στρατηγική δύο κατευθύνσεων: αφενός άμεση υποστήριξη απέναντι στις τρέχουσες πιέσεις και αφετέρου επίλυση των διαρθρωτικών αδυναμιών εξαιτίας των οποίων η Ευρώπη παραμένει ευάλωτη στις διεθνείς αγορές ορυκτών καυσίμων.

Ξεχωριστά εργαλεία ανάλογα με τις ανάγκες κάθε κράτους μέλους

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η Πρόεδρος της Κομισιόν στις αποκλίσεις μεταξύ των ενεργειακών μειγμάτων των κρατών μελών. Όπως σημείωσε, σε μία χώρα όπου το φυσικό αέριο επηρεάζει εντονότερα την ηλεκτροπαραγωγή, η τιμή ανά μεγαβατώρα μπορεί να διαμορφώνεται περίπου στα 145 ευρώ. Σε άλλη χώρα, αντίθετα, μπορεί να υποχωρεί στα 70 ευρώ, επειδή η πυρηνική ενέργεια και οι ανανεώσιμες πηγές έχουν μεγαλύτερο μερίδιο.

Αυτές οι διαφορές, όπως επισήμανε, αποκλείουν την ομοιόμορφη εφαρμογή μίας και μοναδικής λύσης σε όλη την ΕΕ. Αντιθέτως, κάθε κράτος μέλος χρειάζεται διαφορετικά μέσα και περισσότερα περιθώρια ευελιξίας, βάσει τόσο των επιμέρους αναγκών του όσο και της σύνθεσης του ενεργειακού του μείγματος.

Για τη στήριξη των πολιτών, η κ. φον ντερ Λάιεν υποστήριξε τις στοχευμένες παρεμβάσεις αντί των οριζόντιων μέτρων, προκειμένου η βοήθεια να φτάνει πρωτίστως στα νοικοκυριά που βρίσκονται αντιμέτωπα με τις σοβαρότερες δυσκολίες. Παρέπεμψε στα παραδείγματα της Γαλλίας και της Ρουμανίας, οι οποίες χορηγούν ενεργειακά κουπόνια σε οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα.

Στο πεδίο της προσφοράς, στο μεταξύ, η G7 κατέληξε σε συμφωνία για τη διάθεση 100 εκατ. βαρελιών ντίζελ και αργού πετρελαίου, επιδιώκοντας να σταθεροποιήσει τις τιμές διεθνώς. Επιπλέον, η ΕΕ θα παρατείνει κατά έναν ακόμη χρόνο την ευελιξία για τους εξαγωγείς ως προς το μεθάνιο. Παράλληλα, θα αρχίσει στρατηγικός διάλογος με τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, με σκοπό τη συγκράτηση του κόστους και την εξασφάλιση των απαραίτητων προμηθειών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που χρειάζεται ο αμυντικός τομέας.

Ανακοινώθηκε, επίσης, ότι θα συσταθεί νέα ομάδα δράσης, η οποία θα αναλάβει τη συγκέντρωση της ενεργειακής ζήτησης. Η επιδίωξη είναι η ΕΕ να μην περιορίζεται πλέον στην αντιστοίχιση πωλητών με αγοραστές, αλλά να προχωρήσει σε περισσότερο οργανωμένες κοινές προμήθειες. Αυτές θα γίνονται από φορέα της αγοράς, ο οποίος θα αγοράζει ενέργεια εκ μέρους των κρατών μελών.

Προτεραιότητα στις επενδύσεις για καθαρή ενέργεια και δίκτυα

Όσον αφορά τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, η Πρόεδρος της Κομισιόν χαρακτήρισε κορυφαία προτεραιότητα τον περιορισμό της εξάρτησης της Ευρώπης από το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο. Παράλληλος στόχος είναι να αναπτυχθεί περαιτέρω η καθαρή ενέργεια που παράγεται στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μολονότι αυξάνεται η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, μεγάλο τμήμα της νέας ισχύος παραμένει μέχρι σήμερα εκτός δικτύων. Γι’ αυτόν τον λόγο, η Επιτροπή κρίνει ότι απαιτούνται επειγόντως επενδύσεις στα ενεργειακά δίκτυα της Ευρώπης, ώστε η καθαρή ενέργεια να μεταφέρεται εκεί όπου καταγράφεται ζήτηση.

Την ίδια ώρα, η ΕΕ θέλει να ενισχύσει σε σημαντικό βαθμό τη χρήση του ηλεκτρισμού. Μέσω του Σχεδίου Δράσης για την Ηλεκτροδότηση προβλέπεται έως το 2040 να διπλασιαστεί το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική κατανάλωση. Όπως ανέφερε η κ. φον ντερ Λάιεν, εφόσον ο στόχος επιτευχθεί, οι εισαγωγές ορυκτών καυσίμων θα μπορούσαν να μειωθούν κατά 260 δισ. ευρώ τον χρόνο.

Η Επιτροπή πρόκειται μέσα στους επόμενους μήνες να ανακοινώσει στοχευμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της ηλεκτροδότησης. Ο σχεδιασμός βασίζεται στην εκτίμηση ότι κάθε μονάδα καθαρής ενέργειας που παράγεται και καταναλώνεται στην Ευρώπη περιορίζει την εξάρτηση από εισαγωγές των ασταθών διεθνών αγορών.

Σε ό,τι αφορά το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, η Πρόεδρος της Κομισιόν επισήμανε ότι σημαντικές περικοπές ενδέχεται να πλήξουν τις κοινές προτεραιότητες της Ευρώπης. Παράλληλα, για να καλυφθούν οι διευρυμένες χρηματοδοτικές ανάγκες, ανέδειξε ως αναγκαία την εξεύρεση νέων ίδιων πόρων για την Ευρωπαϊκή Ένωση.