Συμφωνία της Μέκκας: Τουρκικά και πακιστανικά στρατεύματα στη Σαουδική Αραβία κατά των Χούθι – Νέα δεδομένα στη Μέση Ανατολή

Η Συμφωνία της Μέκκας οδηγεί Τουρκία, Πακιστάν και Σαουδική Αραβία στην ενεργοποίηση των προβλεπόμενων μηχανισμών συλλογικής αποτροπής της τριμερούς αμυντικής στρατιωτικής συμμαχίας τους. Η επιλογή αυτή αποτελεί ιστορική καμπή για την ασφάλεια της ευρύτερης Μέσης Ανατολής και προετοιμάζει την άμεση αποστολή τουρκικών και πακιστανικών δυνάμεων σε σαουδαραβικό έδαφος, ώστε να αναχαιτιστούν οι επιθέσεις των ανταρτών Χούθι από την Υεμένη.

Η ενεργοποίηση της «Συμφωνίας της Μέκκας»

Στο πλαίσιο της αμοιβαίας αμυντικής συμφωνίας τους, Τουρκία, Πακιστάν και Σαουδική Αραβία κατέληξαν στην εφαρμογή «μέτρων αποτροπής» και στην ταχεία ανάπτυξη δυνάμεων στο Βασίλειο του Κόλπου, απέναντι στις επιθέσεις των Χούθι.

Η σχετική απόφαση γνωστοποιήθηκε τη Δευτέρα, μετά την έκτακτη συνάντηση στο Ριάντ, όπου συμμετείχαν οι υπουργοί Άμυνας και Εξωτερικών των τριών κρατών.

Είναι η πρώτη φορά που τίθεται σε εφαρμογή η «Συμμαχία της Μέκκας για την Άμυνα», μετά την υπογραφή της στις 7 Αυγούστου.

Βάσει της συμφωνίας, πλήγμα κατά ενός εκ των τριών κρατών αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων, κατά το πρότυπο βασικής πρόβλεψης της ιδρυτικής συνθήκης του ΝΑΤΟ.

Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο υπουργός Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας Χάλεντ μπιν Σαλμάν ανέφερε: «Η επιτροπή συμφώνησε να ενεργοποιήσει συλλογικά μέτρα αποτροπής, στο πλαίσιο της Συμμαχίας, ως απάντηση στις επιθέσεις και σε όλους όσοι είναι υπεύθυνοι για αυτές».

Ο Χάλεντ μπιν Σαλμάν συμπλήρωσε πως η συμμαχία «επιβεβαίωσε την αλληλεγγύη και την ενότητα των χωρών μας, στην αντιμετώπιση των ειδεχθών επιθέσεων κατά του Βασιλείου και των ιερών προσκυνημάτων».

Σε ξεχωριστή κοινή δήλωση, την οποία έδωσε στη δημοσιότητα το πακιστανικό υπουργείο Εξωτερικών, επισημαίνεται ότι τα τρία κράτη θα «παράσχουν τις συμφωνηθείσες στρατιωτικές δυνάμεις και δυνατότητες και θα διασφαλίσουν την ταχεία ανάπτυξή τους» στο έδαφος της Σαουδικής Αραβίας.

Η ίδια κοινή δήλωση διευκρινίζει ότι οι δεσμεύσεις θα εφαρμοστούν με «εγκεκριμένες ρυθμίσεις» και σε συμμόρφωση με τους νόμους κάθε κράτους.

Οι εξελίξεις στο πολεμικό μέτωπο της Υεμένης

Οι ανακοινώσεις ήρθαν λίγες ώρες μετά την έναρξη αντεπίθεσης για την ανακατάληψη εδαφών από δυνάμεις που συνδέονται με τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης, σε περιοχές που οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι είχαν καταλάβει τον προηγούμενο μήνα.

Οι κυβερνητικές δυνάμεις, με στήριξη από τη Σαουδική Αραβία, ανέφεραν ότι πήραν ξανά το λιμάνι της Μόχα στην Ερυθρά Θάλασσα και ότι πλέον έχουν τον έλεγχο του στρατηγικού Στενού του Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Τέσσερις κυβερνητικές πηγές δήλωσαν ότι, με τη συνδρομή σφοδρών σαουδαραβικών αεροπορικών επιδρομών, οι δυνάμεις της αναγνωρισμένης κυβέρνησης έφθασαν αργά τη Δευτέρα στα προάστια της Μόχα, την ώρα που μαχητές των Χούθι υποχωρούσαν προς ορεινές ζώνες.

Το υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε πως η πόλη έπεσε.

Ο υπό σαουδαραβική ηγεσία συνασπισμός επιβεβαίωσε ότι συμμετέχει στην κυβερνητική επιχείρηση, αναφέροντας πως 100 μαχητικά αεροσκάφη προσφέρουν αεροπορική κάλυψη.

Αν επιβεβαιωθεί η προέλαση, θα χαλαρώσει το μοχλό πίεσης των Χούθι σε μια κρίσιμη πετρελαϊκή θαλάσσια διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας, η οποία έχει ήδη αναστατώσει τις ενεργειακές αγορές, μαζί με το κλείσιμο του Ορμούζ από το Ιράν.

Παρ’ όλα αυτά, η οργάνωση διατηρεί τη δυνατότητα να χτυπά πλοία με drones και από άλλες τοποθεσίες.

Από την πλευρά τους, οι Χούθι ανέφεραν ότι επιτέθηκαν σε κρίσιμους στόχους εντός Σαουδικής Αραβίας: στο διεθνές αεροδρόμιο «Κινγκ Χαλίντ» του Ριάντ, στο διυλιστήριο της Aramco στο Ραμπίγκ, στο διεθνές αεροδρόμιο της Άμπχα και στη στρατιωτική βάση Χαμίς Μουσάιτ.

Το Ριάντ δεν επιβεβαίωσε τους ισχυρισμούς που διατύπωσαν οι Χούθι.

Τη Δευτέρα, οι δυνάμεις που στηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία υποστήριξαν ότι ανακατέλαβαν το μεγαλύτερο μέρος των παράκτιων εδαφών τα οποία είχαν περάσει υπό τον έλεγχο των Χούθι.

Αργά τη Δευτέρα, ο αραβικός συνασπισμός γνωστοποίησε επίσης ότι ναυτικές δυνάμεις διεξήγαγαν στρατιωτική επιχείρηση στην παραθαλάσσια επαρχία Χοντέιντα. Οι κυβερνητικές δυνάμεις είχαν ήδη καταλάβει κομβικά σημεία, ανάμεσά τους και διάδρομο προσγείωσης στην περιοχή Ντουμπάμπ, στην είσοδο του λιμανιού.

Το Reuters ανέφερε ότι δεν ήταν σε θέση να επαληθεύσει ανεξάρτητα το εύρος των εδαφικών κερδών της κυβέρνησης, ενώ οι Χούθι απέρριψαν ως ανυπόστατους τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς.

Εδώ και εβδομάδες διεξάγονται μάχες σε πολλαπλά μέτωπα της Υεμένης, καθώς ο εμφύλιος πόλεμος αναζωπυρώθηκε ως συνέπεια της διάχυσης της αντιπαράθεσης ΗΠΑ-Ιράν.

Το στρατιωτικό αποτύπωμα Τουρκίας και Πακιστάν

Παραμένει, πάντως, ασαφές ποιος θα είναι ο άμεσος τακτικός αντίκτυπος στον πόλεμο από την ανάπτυξη πακιστανικών και τουρκικών δυνάμεων στη Σαουδική Αραβία.

Το Πακιστάν έχει ήδη στο Βασίλειο στρατιωτική δύναμη δεκάδων χιλιάδων ανδρών. Όπως μετέδωσε την προηγούμενη εβδομάδα το Reuters, το Πακιστάν έστειλε τέσσερα αεροσκάφη που μετέφεραν οπλισμό στη λιμενική πόλη του Άντεν, προκειμένου να ενισχύσει την κυβέρνηση.

Μιλώντας στο Middle East Eye (MEE), δυτικός αξιωματούχος που βρίσκεται στον Κόλπο ανέφερε ότι στη νότια Υεμένη έχει ήδη αναπτυχθεί προσωπικό από το Πακιστάν. Παραμένει, ωστόσο, αδιευκρίνιστο εάν πρόκειται για τακτικές πακιστανικές δυνάμεις ή για συμβασιούχους που υπηρετούν στον σαουδαραβικό στρατό.

Η συγκρότηση της «Συμμαχίας της Μέκκας» αποτέλεσε αντίδραση στην όξυνση των περιφερειακών συγκρούσεων, τις οποίες πυροδότησε ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Η συμφωνία υπογράφηκε τον Αύγουστο, λίγο προτού οι Χούθι ξεκινήσουν την επίθεσή τους στην Υεμένη.

Με βάση τα στοιχεία του Global Firepower Index για το 2026, τα τρία κράτη της συμμαχίας συγκεντρώνουν συνολικά σχεδόν 1,4 εκατομμύρια εν ενεργεία στρατιώτες, περίπου 3.400 πολεμικά αεροσκάφη, 6.000 άρματα μάχης και πάνω από 340 μέσα ναυτικών δυνάμεων.

Παρότι στο αρχικό κείμενο της συμφωνίας περιλαμβάνονταν ελάχιστες διευκρινίσεις σχετικά με τις στρατιωτικές δεσμεύσεις που αναλάμβανε κάθε κράτος, στη συνέχεια έγιναν βήματα για την επισημοποίησή της.

Όταν οι Χούθι εξαπέλυσαν ομοβροντία πυραύλων με κατεύθυνση τη Σαουδική Αραβία στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο Πακιστανός υπουργός Άμυνας, Χαβάτζα Ασίφ, είχε αναφέρει: «Εάν υπάρξει απρόκλητη επιθετικότητα ή διάχυση των όσων συμβαίνουν στην Υεμένη εντός της Σαουδικής Αραβίας, οπωσδήποτε η συμφωνία της Μέκκας θα τεθεί σε λειτουργία».

Ωστόσο, έως τη Δευτέρα δεν είχε υπάρξει ανάληψη δράσης από τη συμμαχία. Αναλυτές εξηγούσαν ότι τόσο η Τουρκία όσο και το Πακιστάν εμφανίζονταν διστακτικά να απομακρυνθούν από τον διαμεσολαβητικό ρόλο που είχαν αναλάβει.

Ο συμβολισμός και η νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας

Ο ανώτερος ερευνητής του Gulf International Forum, Αμπντουλαζίζ Αλγκασιάν, ανέφερε στο Al Jazeera πως η απόφαση να ενεργοποιηθεί το σύμφωνο θα επιφέρει τεράστιες επιπτώσεις στην περιφερειακή ασφάλεια.

«Οι επιθέσεις και οι προκλήσεις των Χούθι τις τελευταίες εβδομάδες και μήνες πραγματικά επέσπευσαν τη συμμαχία της Μέκκας, την ενέπνευσαν μάλιστα», τόνισε, συμπληρώνοντας πως αυτές οι ενέργειες συνέβαλαν ώστε να προχωρήσει ταχύτερα η συγκρότησή της.

Κατά τον ίδιο, μέσα από αυτή την εξέλιξη γίνεται πλέον ορατός ο τρόπος με τον οποίο αρχίζει να σχηματίζεται στην περιοχή μια καινούργια περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας.

«Πολλές φορές μιλάμε για την περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας, είναι ένας από αυτούς τους πολύ εντυπωσιακούς όρους. Πολλές φορές είναι κενός περιεχομένου και όχι πολλοί άνθρωποι γνωρίζουν τι σημαίνει λεπτομερώς. Αλλά νομίζω ότι τώρα αρχίζουμε να βλέπουμε πώς αυτή παίρνει σάρκα και οστά. Είναι μια κρίσιμη καμπή στην ιστορία της περιοχής».

Όπως επισημαίνει το Middle East Eye, η στιγμή που επιλέχθηκε για να γίνει η ανακοίνωση φέρει ιδιαίτερα βαθύ συμβολικό βάρος.

Δυτικός αξιωματούχος με έδρα τον Κόλπο δήλωσε στο MEE πως στόχος του Ριάντ ήταν να βεβαιωθεί ότι έχει «διεθνή στήριξη», προτού προχωρήσει στην εξαπόλυση της αντεπίθεσης.

Στον μουσουλμανικό κόσμο, το Πακιστάν είναι το μόνο κράτος που διαθέτει πυρηνικά όπλα. Η Τουρκία, από την πλευρά της, αποτελεί χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ και έχει λάβει θέση εναντίον του Ισραήλ.

Με την επίκληση της Συμφωνίας της Μέκκας, η Σαουδική Αραβία επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι έχει στο πλευρό της την ευρύτερη περιοχή. Σε παράλληλη κίνηση για να προβληθεί εικόνα ενότητας, το Ριάντ υποδέχθηκε την προηγούμενη εβδομάδα τον αντιπρόεδρο των ΗΑΕ, Μανσούρ μπιν Ζαγέντ.

Τη Δευτέρα, τέλος, ο διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, είχε δίωρη συνάντηση με τον Δημοκρατικό γερουσιαστή Κρις Μέρφι. Ο Μέρφι συγκαταλεγόταν στους δριμύτερους επικριτές του πολέμου στην Υεμένη πριν από την εκεχειρία του 2022, η οποία κατέρρευσε τον Ιούλιο, όταν οι Χούθι ξεκίνησαν επιθέσεις εναντίον σαουδαραβικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα.