Έμμα Μπονίνο: Πέθανε σε ηλικία 78 ετών η Ιταλίδα πολιτικός που ηγήθηκε της μάχης για τις αμβλώσεις

Σε ηλικία 78 ετών έφυγε από τη ζωή η ιστορική Ιταλίδα πολιτικός Εμάνουελ (Έμμα) Μπονίνο, μια εμβληματική προσωπικότητα που σφράγισε τη νεότερη ιστορία της χώρας με τους ακατάπαυστους αγώνες της για τα ατομικά δικαιώματα και τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων.

Τη Δευτέρα είχε εισαχθεί στο νοσοκομείο σε σοβαρή κατάσταση, αλλά την Πέμπτη βγήκε από τη μονάδα εντατικής θεραπείας και μεταφέρθηκε σε ιδιωτική κλινική.

Στην πρώτη γραμμή των δικαιωμάτων

Η πολιτική διαδρομή της Έμμα Μπονίνο ξεκίνησε ουσιαστικά από μια πράξη που θεωρούνταν τότε παράνομη. Το 1974, σε μια περίοδο που η άμβλωση απαγορευόταν αυστηρά στην Ιταλία, ταξίδεψε σε μια κρυφή κλινική στη Φλωρεντία για να διακόψει μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη.

«Επιστρέφοντας τη νύχτα με το τρένο, αποφάσισα ότι ποτέ, ποτέ, ποτέ ξανά κανένας άνθρωπος δεν θα έπρεπε να υποστεί αυτή την ταπείνωση», θυμήθηκε η ίδια αργότερα.

Έναν χρόνο μετά, αποφασισμένη να βγάλει το ζήτημα των αμβλώσεων από το σκοτάδι, παραδόθηκε η ίδια στην αστυνομία, μετατρέποντας το προσωπικό της «αδίκημα» σε μια δημόσια πράξη αμφισβήτησης και πολιτικής ανυπακοής.

Η σύλληψή της έγινε πρωτοσέλιδο στον Τύπο, τροφοδοτώντας μια εκστρατεία που οδήγησε τελικά στη νομιμοποίηση των αμβλώσεων το 1978.

Παράλληλα, η υπόθεση αυτή την έφερε στο ιταλικό κοινοβούλιο με το Ριζοσπαστικό Κόμμα (Partito Radicale), μια μικρή αλλά αδιάκοπη δύναμη προάσπισης των πολιτικών δικαιωμάτων.

«Έχω πολεμήσει για τα δικαιώματα όλη μου τη ζωή»

Μικρόσωμη αλλά δυναμική, η Μπονίνο υπήρξε μια παθιασμένη υπερασπίστρια της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ισότητας των φύλων, επιζητώντας συχνά τη σύγκρουση για να προωθήσει τις θέσεις της τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.

«Έχω πολεμήσει για τα δικαιώματα όλη μου τη ζωή, προειδοποιώντας τους ανθρώπους να τα υπερασπίζονται, γιατί δεν κρατούν για πάντα», είχε δηλώσει στη δημόσια τηλεόραση Rai το 2024.

Σε μια δυναμική καριέρα που απλώθηκε σε πέντε δεκαετίες, η Μπονίνο εκλέχθηκε επανειλημμένα τόσο στο ιταλικό όσο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Υπηρέτησε ως υπουργός Εξωτερικών και υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στη Ρώμη, ενώ διατέλεσε και Ευρωπαία Επίτροπος με υψηλό προφίλ στις Βρυξέλλες.

Παρέμεινε στην πρώτη γραμμή της πολιτικής μέχρι τα 70 της χρόνια, νικώντας τον καρκίνο του πνεύμονα, παρότι αρνούνταν να κόψει το κάπνισμα.

Υπογραμμίζοντας το υψηλό της κύρος στην Ιταλία —και παρακάμπτοντας την αποδοκιμασία της Ρωμααιοκαθολικής Εκκλησίας για τη στάση της στο θέμα των αμβλώσεων— ο πάπας Φραγκίσκος πραγματοποίησε μια σπάνια επίσκεψη εκτός Βατικανού τον Νοέμβριο του 2024 για να τη δει στο σπίτι της, έπειτα από μια περιπέτεια με την υγεία της.

Η διαδρομή στο Ριζοσπαστικό Κόμμα και η θητεία στις Βρυξέλλες

Το Ριζοσπαστικό Κόμμα, που ιδρύθηκε από τον μέντορα της Μπονίνο, Μάρκο Πανέλα, συνέβαλε στον ανασχηματισμό της ιταλικής κοινωνίας, προωθώντας μια σειρά από αιτήματα μέσω πράξεων πολιτικής ανυπακοής, απεργιών πείνας και δεκάδων δημοψηφισμάτων.

Κάποιες μάχες τις κέρδισαν, όπως την απαγόρευση της πυρηνικής ενέργειας, ενώ σε άλλες εκστρατείες, όπως η προσπάθεια για τη νομιμοποίηση της κάνναβης, δεν τα κατάφεραν.

Προς γενική έκπληξη, η Μπονίνο διορίστηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 1994, χάρη στην υποστήριξη του τότε πρωθυπουργού της Ιταλίας, Σίλβιο Μπερλουσκόνι.

Εκεί ανέλαβε μια σειρά από ετερόκλητους φακέλους που κανείς άλλος δεν είχε διεκδικήσει: την αλιεία, την πολιτική καταναλωτών και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας.

Ήταν η πρώτη γυναίκα που φόρεσε παντελόνι σε συνεδρίαση της ανδροκρατούμενης τότε Κομισιόν και αποδείχθηκε μία από τις πιο ξεχωριστές και έντονες προσωπικότητες στις συχνά «γκρίζες» Βρυξέλλες.

Άνετη και επικοινωνιακή μπροστά στις κάμερες, τράβηξε γρήγορα το ενδιαφέρον των μέσων ενημέρωσης όταν ανέβηκε σε ισπανικά αλιευτικά σκάφη στην ανοιχτή θάλασσα κατά τη διάρκεια του «πολέμου της αλιείας» μεταξύ της ΕΕ και του Καναδά.

Χωρίς να μασά τα λόγια της, κατηγόρησε τότε την κυβέρνηση του Καναδά για «πειρατεία», κατηγορία την οποία η χώρα αρνήθηκε.

«Δεν θεωρώ ότι οι γυναίκες είναι μια κατηγορία»

Το 1997 συνελήφθη για μικρό χρονικό διάστημα από τους Ταλιμπάν κατά τη διάρκεια επίσκεψής της στο Αφγανιστάν, όταν μέλη της συνοδείας της τράβηξαν φωτογραφίες σε νοσοκομείο γυναικών — πράξη που συνιστούσε παράβαση βάσει των κανόνων των Ταλιμπάν.

Η ίδια καταδίκασε τη σιωπή της διεθνούς κοινότητας για τη μοίρα των Αφγανών γυναικών υπό το καθεστώς των Ταλιμπάν, ωστόσο το 1996 είχε δηλώσει στο Reuters ότι δεν έβλεπε τον εαυτό της ως παραδοσιακή φεμινίστρια.

«Δεν θέλω και δεν πιστεύω ότι εμείς οι γυναίκες είμαστε μια κατηγορία», είχε αναφέρει. «Αν θεωρούμε ότι είμαστε μια κατηγορία που πρέπει να προστατευθεί, πιστεύω ότι θα χάσουμε τον αγώνα μας».

Μετά τη θητεία της στις Βρυξέλλες, αφοσιώθηκε σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως η εκστρατεία κατά του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων, η συνταξιοδοτική ισότητα στην Ιταλία και τα δικαιώματα των μεταναστών.

Παράλληλα, προώθησε τη στενότερη ενοποίηση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδρύοντας το 2017 το κόμμα «+Europa» (Περισσότερη Ευρώπη).

Αν και η ίδια συγκέντρωνε πάντα υψηλά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις δημοφιλίας, το νέο της κόμμα δεν είχε καλή πορεία στις κάλπες: απέτυχε να κερδίσει έδρες στις ευρωεκλογές του 2019 και του 2024, ενώ απέσπασε μόλις δύο έδρες στις ιταλικές εθνικές εκλογές του 2022.

Η Έμμα Μπονίνο, που γεννήθηκε στη βορειοδυτική Ιταλία το 1948, δεν παντρεύτηκε ποτέ και δεν απέκτησε παιδιά.

«Δεν έκανα παιδιά από επιλογή», είχε εξομολογηθεί το 2018 σε συνέντευξή της στο περιοδικό Io Donna. «Χρειάζεται πολύ θάρρος (για να κάνεις παιδιά). Με ένα παιδί πρέπει να πεις “για πάντα”. Εγώ δεν το κατάφερα ποτέ αυτό».