Ο Ερντογάν απειλεί γιατί φοβάται – Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» πάνω από το Αιγαίο και την Αν. Μεσόγειο προκαλεί ανησυχία στην Άγκυρα

Μία ημέρα μετά την υπογραφή της συμφωνίας Ελλάδας – Ισραήλ για τον θόλο, ο Τούρκος Πρόεδρος, επανέφερε επιτακτικά το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών, λέγοντας πως, αν η χώρα μας δεν αλλάξει ρότα, «η Τουρκία θα κάνει ό,τι χρειαστεί».

Του ΠΑΝΑΓΗ ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews

Την ημέρα που έπεφταν οι υπογραφές στη σύμβαση για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, βρισκόταν στο Κιργιστάν, όπου συμμετείχε στη Διάσκεψη του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης. Την επομένη, κατά τη διάρκεια της αεροπορικής επιστροφής του στην Άγκυρα, προχώρησε σε επίθεση εναντίον της Ελλάδας, με απειλές και επαναφέροντας εμφατικά το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών.

Ο Τούρκος Πρόεδρος κάλεσε την Ελλάδα, να «αλλάξει πορεία» και «να εγκαταλείψει τη στρατιωτικοποίηση των νησιών που έχουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς», ενώ τόνισε πως «όποιος ερμηνεύει την ήρεμη και λογική προσέγγιση της Τουρκίας ως αδυναμία κάνει ένα σοβαρό λάθος».

Ερωτηθείς, μάλιστα, από τους δημοσιογράφους που τον συνόδευαν τι θα κάνει αν η Αθήνα, συνεχίσει να εξοπλίζει τα νησιά, ο Τούρκος Πρόεδρος, προχώρησε σε απειλές λέγοντας πως «θα κάνουμε ό,τι είναι απαραίτητο».

Όλα αυτά ο Ερντογάν τα είπε σκοπίμως, όπως προκύπτει από τη συνέχεια που φρόντισε να δώσει η τουρκική προεδρία, η οποία απομαγνητοφώνησε και μοίρασε στα τουρκικά ΜΜΕ τις δηλώσεις του. Εκείνα, διόγκωσαν το θέμα από την πλευρά τους προκαλώντας μια ανθελληνική υστερία στην τουρκική κοινή γνώμη και καλλιεργώντας την εντύπωση ότι η Ελλάδα, από κοινού με το Ισραήλ, απεργάζεται σχέδια σε βάρος της Τουρκίας.

Το πιο αποκαλυπτικό, όμως, από όσα ακούστηκαν και γράφτηκαν τις τελευταίες δύο ημέρες στη γειτονική χώρα ήταν πως η Ελλάδα με την «Ασπίδα του Αχιλλέα» θα είναι σε θέση να αντιδράσει και να προλάβει οποιαδήποτε τουρκική κίνηση. Ο θόλος ανησυχεί πάρα πολύ την Άγκυρα, γιατί, όταν αρχίσει να τίθεται σε λειτουργία, θα είναι σε θέση να περιορίσει σε μεγάλο βαθμό την πιθανότητα ενός τουρκικού αιφνιδιασμού.

Η οργίλη αντίδραση της Τουρκίας στον θόλο και ο απροκάλυπτος υπαινιγμός του Ερντογάν, ότι θα επιβάλει την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών διά των όπλων ήταν η (προσωρινή) κλιμάκωση μιας περιόδου κατά την οποία η Τουρκία έχει καταστήσει σαφές ότι δεν την ενδιαφέρει πλέον η ηρεμία στο πεδίο.

Η περίοδος αυτή ξεκίνησε τον Δεκαπενταύγουστο με την ανακοίνωση των παράνομων τουρκικών θαλάσσιων πάρκων, συνεχίστηκε με την έξοδο τουρκικού ερευνητικού πλοίου νοτίως του Καστελλόριζου και με παραβιάσεις σε θαλάσσιες περιοχές και κλιμακώθηκε με τις απειλές και τους υπαινιγμούς του Ερντογάν.

Πλέον μετά την «έκρηξη» του Τούρκου Προέδρου θεωρείται δεδομένο ότι η Τουρκία θα προσπαθήσει να παρεμποδίσει τόσο το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, όσο και την εγκατάσταση των ισραηλινών συστημάτων της «Ασπίδας του Αχιλλέα» στα νησιά, όποτε αυτή αρχίσει να υλοποιείται.

Η Αθήνα, όμως, δεν πτοήθηκε από τις τουρκικές απειλές και απέρριψε με κατηγορηματικό τρόπο την προσπάθεια παρέμβασης του Ερντογάν στους ελληνικούς εξοπλισμούς. Στον Τούρκο Πρόεδρο, απάντησε ευθέως και άμεσα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, έπειτα από τη συνάντησή του με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, στο Μέγαρο Μαξίμου την Πέμπτη.

«Δεν νοείται να υπάρχει ενεργή απειλή πολέμου και αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας από μια χώρα η οποία προσδοκά στη βελτίωση των σχέσεών της με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας, την οποία θέλουμε να ενισχύσουμε, δεν μπορεί παρά να συμβαδίζει με την οικοδόμηση σχέσεων καλής γειτονίας με την Ελλάδα. Θα το ξαναπώ: η πατρίδα μου είναι μια ειρηνική χώρα, η οποία δεν συνιστά απειλή για κανέναν. Δεν θα δεχθεί, όμως, και υποδείξεις από κανέναν για το πώς θα ενισχύσει την αμυντική της θωράκιση», ξεκαθάρισε ο πρωθυπουργός.

Ταυτόχρονα και ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, έθεσε το ζήτημα των παράνομων τουρκικών θαλάσσιων πάρκων και γενικότερα των τουρκικών προκλήσεων του τελευταίου διαστήματος στους ομολόγους του, στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε.

Ταυτόχρονα σχεδόν, η Αθήνα έδωσε στη δημοσιότητα το περιεχόμενο του διαβήματος στο οποίο προχώρησε στις αρχές της περασμένης εβδομάδας για τα παράνομα τουρκικά θαλάσσια πάρκα. Το διάβημα, που παραδόθηκε στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών στην Αγκυρα, αφορούσε τόσο τις δημόσιες τουρκικές ανακοινώσεις αναφορικά με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια, όσο και για τις προεδρικές αποφάσεις της 15ης Αυγούστου για την ανακήρυξη δύο «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, κατά την επίδοση του ελληνικού διαβήματος (και με σκοπό να δημιουργήσει κλίμα) το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών επέδωσε στον πρέσβη μας στην Άγκυρα ρηματικές διακοινώσεις, στις οποίες επαναλαμβάνονται οι ήδη διατυπωμένοι δημοσίως ανυπόστατοι τουρκικοί ισχυρισμοί. Τις διακοινώσεις αυτές οι Τούρκοι τις έδωσαν αμέσως στη δημοσιότητα, ενώ αποσιώπησαν το διάβημα που τους επιδόθηκε.

Στο διάβημα η Ελλάδα, απορρίπτει κατηγορηματικά ως αυθαίρετους και στερούμενους οποιασδήποτε νομικής βάσης τους τουρκικούς ισχυρισμούς. Οπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο έχει καθοριστεί σαφώς και οριστικώς από τα σχετικά διεθνή συμβατικά κείμενα. Απορρίπτει επίσης, ως άκυρη και στερούμενη έννομης ισχύος την ανακήρυξη «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων στον βαθμό που εκτείνονται σε περιοχές εκτός τουρκικής δικαιοδοσίας και εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας.

Ισως τη μεγαλύτερη σημασία να έχει ότι η χώρα μας, μέσω του διαβήματος, προειδοποιεί την Άγκυρα πως «η Ελλάδα θα συνεχίσει να αναδεικνύει ενώπιον των Ευρωπαίων και διεθνών εταίρων της κάθε μονομερή ενέργεια που παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο και θίγει την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα».

Το γεγονός αυτό καθιστά πλέον σαφές ότι η ελληνική πλευρά δεν πρόκειται στο μέλλον να δίνει τόπο στην οργή, προοιωνίζοντας κλιμάκωση της έντασης στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο. Αυτή η «διόρθωση» στη διπλωματική συμπεριφορά της Αθήνας ήταν αναμενόμενη μετά τις συνεχείς προκλήσεις από την Αγκυρα, κυρίως όμως μετά τη δήλωση του Γ. Γεραπετρίτη, ότι τα «ήρεμα νερά δεν είναι αυτοσκοπός», που σηματοδότησε την αλλαγή κλίματος.

Το πώς θα πορευτούν στο εξής οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καθώς και στην Τουρκία, θεωρούν δεδομένο ότι το καθεστώς θα προσπαθήσει να εμποδίσει το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, αλλά κυρίως την εγκατάσταση των συστημάτων της «Ασπίδας του Αχιλλέα» στα ελληνικά νησιά. Αλλωστε, ο ίδιος ο Ερντογάν έχει δεσμευτεί σε αυτό.

Το τι θα συμβεί με την επανάληψη των ερευνών βυθού για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης είναι ζήτημα άμεσου ενδιαφέροντος, αφού ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης, προσδιόρισε ότι οι εργασίες θα ξεκινήσουν έως το τέλος του χρόνου.

Οσον αφορά το καλώδιο υπάρχει ένα τεράστιο διπλωματικό παρασκήνιο, αφού πλέον εμπλέκονται ενεργά και οι Γάλλοι, οι οποίοι έχουν αποκτήσει μέσω της Meridiam την πλειοψηφία στο έργο. Αλλωστε, το θέμα αυτό θα συζητήσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Γάλλο Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν στη συνάντηση που θα έχουν αυτή την εβδομάδα στο Παρίσι.

Έπειτα από τις δηλώσεις Ερντογάν πάντως το ζήτημα του να αποτραπεί η εγκατάσταση των ισραηλινών αμυντικών συστημάτων της «Ασπίδας του Αχιλλέα» στα νησιά έχει γίνει πιο επιτακτικό από ποτέ για την Τουρκία.

Και αυτό διότι, πρώτον, έχει διαμορφωθεί στην τουρκική κοινή γνώμη η εντύπωση ότι η Ελλάδα είναι «σύμμαχος» του Ισραήλ και δεύτερον, ότι εγκαθιστά υπερσύγχρονα ισραηλινά συστήματα στην επικράτειά της και σε απόσταση αναπνοής από τα τουρκικά παράλια, που… δένουν τα χέρια της Άγκυρας και απειλούν την ασφάλειά της.

Η Άγκυρα φοβάται αυτά τα αμυντικά συστήματα και γι’ αυτό αναμένεται να κινηθεί το επόμενο διάστημα προκειμένου να υπονομεύσει τη συμφωνία και υπό το καθεστώς των απειλών να εξασφαλίσει το να εξαιρεθούν τα νησιά από την εγκατάσταση των συστημάτων αυτών. Το ότι τα αμυντικά συστήματα (και οι πύραυλοι του πρώτου επιπέδου) θα εγκατασταθούν στα νησιά θεωρείται δεδομένο και το έχουν άλλωστε αποκαλύψει ισραηλινές πηγές στην «Jerusalem Post».

Σε μειονεκτική θέση

Με αυτά τα δεδομένα, το επόμενο διάστημα σίγουρα δεν θα είναι εύκολο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η Τουρκία, αν και διαθέτει το μεγαλύτερο ναυτικό στην ανατολική Μεσόγειο, βρίσκεται ήδη σε μειονεκτική θέση στον αέρα απέναντι στην ελληνική Πολεμική Αεροπορία, ενώ την τρομάζει η ιδέα πως σε περίπτωση που θα προσπαθήσει μέχρι τέλους να αποτρέψει την εγκατάσταση των αμυντικών συστημάτων θα έχει να αντιμετωπίσει και την ισραηλινή αεροπορική υπεροπλία.

Αυτό που την ανησυχεί περισσότερο από οτιδήποτε άλλο είναι ότι ο ελληνικός θόλος θα παρέχει πληροφορίες για τις κινήσεις της, σε περίπτωση που η γειτονική χώρα θα βρεθεί απέναντι στο Ισραήλ για οποιονδήποτε λόγο στη Συρία, κάτι που δεν θα πρέπει να αποκλείεται στο εγγύς μέλλον.

Η Τουρκία που είχε πιστέψει τους τελευταίους μήνες, χάρη και στις κολακείες του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και στη Συμφωνία της Μέκκας, ότι είχε πλέον ελευθερία κινήσεων και το «πράσινο φως» να υλοποιήσει τα σχέδιά της στην περιοχή, βλέπει τώρα χώρες που θεωρούσε αντιπάλους της ή που ήθελε να εξουδετερώσει να έρχονται πολύ πιο κοντά. Αυτό φοβάται και γι’ αυτό απειλεί.

Το Κάιρο στο ραντάρ της Αθήνας

Σημαντική επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην ΑίγυπτοΜ με τις διμερείς σχέσεις να βρίσκονται στο επίκεντρο των συζητήσεων με τον Πρόεδρο Αμπντελφατάχ Αλ Σίσι,

Στο Κάιρο θα ταξιδέψει την Τρίτη ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όπου θα έχει συνάντηση με τον Αιγύπτιο Πρόεδρο Αμπντελφατάχ Αλ Σίσι. Ο πρωθυπουργός σχεδίαζε να κάνει αυτό το ταξίδι από τις αρχές Ιουλίου, καθώς η σημαντικότατη βελτίωση στις σχέσεις της Αιγύπτου με την Τουρκία (στο τέλος Ιουνίου ανακοίνωσαν, για πρώτη φορά ύστερα από χρόνια, κοινή στρατιωτική άσκηση) είχε προκαλέσει προβληματισμό στην Αθήνα.

Η δολοφονία της Βάγιας Νέστορα ωστόσο, τον υποχρέωσε να αλλάξει το πρόγραμμά του και να αναβάλει το ταξίδι. Εκτοτε μεσολάβησαν πολλά, συμπεριλαμβανομένων και των έντονων πιέσεων της Τουρκίας στην Αίγυπτο να ενταχθεί στη Συμφωνία της Μέκκας – για αυτόν τον λόγο ο Χακάν Φιντάν επισκέφθηκε το Κάιρο πριν από λίγες εβδομάδες.

Η Αθήνα, που παρακολοθούσε στενά τις κινήσεις της Αιγύπτου σε σχέση με την Τουρκία το προηγούμενο διάστημα (με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη να έχει πέντε τηλεφωνικές επαφές με τον ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελάτι από τις αρχές Αυγούστου), ενδιαφέρεται ασφαλώς για τη διατήρηση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης με την Αίγυπτο, που αποτελεί τη σημαντικότερη σταθερά της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στην ανατολική Μεσόγειο.

Και από την πλευρά τους πάντως οι Αιγύπτιοι καταβάλλουν προσπάθεια να δείξουν στην Αθήνα, πως τίποτε δεν έχει αλλάξει στη στρατηγική εταιρική σχέση των δύο χώρων και πως η στρατιωτική συνεργασία του Καΐρου με την Άγκυρα δεν επηρεάζει τις διμερείς σχέσεις μας, ούτε πρόκειται να μεταβάλει τις πάγιες θέσεις του σε ό,τι αφορά τα ζητήματα που μας «καίνε», δηλαδή την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην ανατολική Μεσόγειο.

Αλλωστε στις συνομιλίες Γεραπετρίτη – Αμπντελάτι, οι Αιγύπτιοι επιβεβαίωσαν τη σημασία που έχουν γι’ αυτούς η στρατηγική σχέση με την Αθήνα, τα κοινά συμφέροντα και η αμοιβαία εμπιστοσύνη.

Το ζήτημα της Λιβύης

Οι διμερείς σχέσεις θα βρεθούν στο επίκεντρο της συνάντησης του πρωθυπουργού με τον Αιγύπτιο Πρόεδρο, όμως θα συζητηθεί και το θέμα της Λιβύης, όπου υπάρχει πλέον πολύ μεγάλο ελληνικό ενδιαφέρον.

Αθήνα και Τρίπολη έχουν επανεκκινήσει τις τεχνικές συνομιλίες για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, ενώ παράλληλα διεξάγονται ανάλογες συνομιλίες ανάμεσα στην Τρίπολη και το Κάιρο.

Μέσα στο φθινόπωρο αναμένεται ο επόμενος γύρος. Για την Αθήνα η διαπραγμάτευση για την ΑΟΖ με τη Λιβύη στη βάση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας έχει ιδιαίτερη σημασία, λόγω του τουρκολιβυκού μνημονίου, που είναι απολύτως ασύμβατο με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Στο πλαίσιο αυτό η Αθήνα θεωρεί κρίσιμο τον συντονισμό με την αιγυπτιακή ηγεσία, καθώς το Κάιρο έχει ειδικό βάρος στις σχέσεις με τη Λιβύη. Τέλος στην ατζέντα βρίσκεται και ένα ζήτημα με ξεχωριστή πολιτική και συμβολική σημασία για την Ελλάδα, η Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά.

Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, βρισκόμαστε πολύ κοντά σε συμφωνία της Μονής με την αιγυπτιακή κυβέρνηση με βάση ένα καθεστώς διπλής κυριότητας.