Οι σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν εισέρχονται σε νέα φάση έντασης, παρά την εύθραυστη εκεχειρία που βρίσκεται σε ισχύ εδώ και έναν μήνα. Η νέα κλιμάκωση έρχεται λίγα 24ωρα πριν από τη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο, καθώς η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι οι ΗΠΑ δεν πρέπει να θεωρούν την παρούσα κατάσταση διπλωματική ή στρατιωτική νίκη, ενώ η Ουάσιγκτον εξετάζει ακόμη και την επανέναρξη μεγάλων στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Ο Αλί Ακμπάρ Βελαγιατί, σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, εξαπέλυσε ευθεία επίθεση κατά του Ντόναλντ Τραμπ, μέσω δηλώσεων που μετέδωσε το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Tasnim.
Η προειδοποίηση της Τεχεράνης προς τον Τραμπ
«Κύριε Τραμπ, μην φανταστείτε ποτέ ότι εκμεταλλευόμενος τη σημερινή ηρεμία του Ιράν θα μπορέσετε να εισέλθετε θριαμβευτής στο Πεκίνο», δήλωσε χαρακτηριστικά.
«Σας νικήσαμε στο πεδίο της μάχης· επομένως μην θεωρείτε ότι θα βγείτε νικητής και στη διπλωματία», πρόσθεσε.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν βρίσκεται σε «μαζική μηχανική υποστήριξη». Ο Αμερικανός πρόεδρος μίλησε σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο και παρομοίασε την κατάσταση με ασθενή που έχει ελάχιστες πιθανότητες επιβίωσης.
Ο Τραμπ αμφισβητεί την αντοχή της εκεχειρίας
«Θα έλεγα ότι η εκεχειρία βρίσκεται σε μαζική μηχανική υποστήριξη… όταν ο γιατρός μπαίνει στο δωμάτιο και λέει “κύριε, ο αγαπημένος σας έχει περίπου 1% πιθανότητες να ζήσει”», ανέφερε.
Ο ίδιος χαρακτήρισε την ιρανική ηγεσία «πολύ ανέντιμους ανθρώπους» και πρόσθεσε ότι «αλλάζουν συνεχώς γνώμη».
Η νέα ένταση ακολούθησε την απόρριψη από την Ουάσιγκτον της αντιπρότασης που απέστειλε η Τεχεράνη την Κυριακή για τον τερματισμό του πολέμου και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Ο Τραμπ χαρακτήρισε την πρόταση «εντελώς απαράδεκτη» και «σκουπίδι», γράφοντας στην πλατφόρμα Truth Social: «Μόλις διάβασα την απάντηση των λεγόμενων “εκπροσώπων” του Ιράν. Δεν μου αρέσει – ΕΝΤΕΛΩΣ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ».
Το πυρηνικό πρόγραμμα και η ιρανική αντιπρόταση
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε επίσης ότι το Ιράν υπαναχώρησε από συμφωνία που θα επέτρεπε στις ΗΠΑ να απομακρύνουν το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας.
«Δεν θα αποκτήσουν ποτέ πυρηνικό όπλο», τόνισε.
Ωστόσο, πηγή κοντά στην ιρανική διαπραγματευτική ομάδα, σύμφωνα με το Tasnim, διέψευσε ότι η πρόταση περιλάμβανε αποδοχή απομάκρυνσης πυρηνικού υλικού από τη χώρα.
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο, η πρόταση της Τεχεράνης προβλέπει άμεσο τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, παύση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών, εγγυήσεις ότι δεν θα υπάρξουν νέες επιθέσεις κατά του Ιράν, αποζημιώσεις για τις πολεμικές ζημιές και αναγνώριση της ιρανικής κυριαρχίας στο Στενό του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη συνδέει το μέτωπο με τον Λίβανο
Η αναφορά στον τερματισμό των συγκρούσεων «σε όλα τα μέτωπα» αφορά και τις συνεχιζόμενες ισραηλινές επιθέσεις κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, χαρακτήρισε τις ιρανικές προτάσεις «υπεύθυνες» και «γενναιόδωρες», προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη θα ενεργήσει «με κάθε αναγκαίο τρόπο για να διασφαλίσει τα συμφέροντά της».
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, υποστήριξε ότι η αποδοχή της ιρανικής πρότασης 14 σημείων αποτελεί μονόδρομο για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Δεν υπάρχει εναλλακτική παρά μόνο να αναγνωρίσουν τα δικαιώματα του ιρανικού λαού όπως αποτυπώνονται στην πρόταση 14 σημείων», έγραψε στην πλατφόρμα Χ.
Το μήνυμα Γαλιμπάφ και η προειδοποίηση προς τις ΗΠΑ
«Οποιαδήποτε άλλη προσέγγιση θα είναι απολύτως ατελέσφορη», σημείωσε, προσθέτοντας ότι «όσο περισσότερο κωλυσιεργούν, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το τίμημα για τους Αμερικανούς φορολογούμενους».
Παράλληλα, ο Γαλιμπάφ προειδοποίησε ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις είναι «έτοιμες να απαντήσουν και να δώσουν μάθημα σε κάθε επιθετική ενέργεια».
Σύμφωνα με πηγές κοντά στις διαβουλεύσεις στην Ουάσιγκτον, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται ολοένα και πιο απογοητευμένος από τον τρόπο με τον οποίο το Ιράν διαχειρίζεται τις διαπραγματεύσεις. Στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης εκτιμούν ότι ο πρόεδρος εξετάζει πλέον σοβαρότερα το ενδεχόμενο επανέναρξης μεγάλων στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Οι σκέψεις στην Ουάσιγκτον για νέα στρατιωτική πίεση
Ο Τραμπ φέρεται ενοχλημένος τόσο από τη συνεχιζόμενη διακοπή της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ όσο και από τις εσωτερικές διαφωνίες στην ιρανική ηγεσία, οι οποίες, σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις, εμποδίζουν ουσιαστικές παραχωρήσεις στο πυρηνικό ζήτημα.
Στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις για τα επόμενα βήματα. Ορισμένοι αξιωματούχοι, κυρίως στο Πεντάγωνο, εισηγούνται πιο επιθετική στρατηγική πίεσης προς την Τεχεράνη, ακόμη και με στοχευμένα πλήγματα που θα αποδυναμώσουν περαιτέρω τη θέση του Ιράν. Άλλοι εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι πρέπει να δοθεί χρόνος στη διπλωματία.
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, στελέχη του περιβάλλοντος Τραμπ θεωρούν ότι οι διαμεσολαβητές από το Πακιστάν δεν μεταφέρουν με αρκετή σαφήνεια την αμερικανική δυσαρέσκεια προς την Τεχεράνη. Ορισμένοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν επίσης ότι το Ισλαμαμπάντ παρουσιάζει στις ΗΠΑ πιο θετική εικόνα των ιρανικών θέσεων από αυτή που ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Διπλωματικός πυρετός πριν από το ταξίδι στην Κίνα
Περιφερειακός αξιωματούχος δήλωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έντονη διπλωματική προσπάθεια από χώρες της περιοχής και το Πακιστάν, ώστε να καταστεί σαφές στο Ιράν ότι πρόκειται για την «τελευταία ευκαιρία» για σοβαρή διπλωματική εμπλοκή.
Ο Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε εκ νέου τη Δευτέρα με την ομάδα εθνικής ασφάλειας στον Λευκό Οίκο, προκειμένου να εξετάσει τις διαθέσιμες επιλογές. Ωστόσο, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις, δεν αναμένεται να ληφθούν οριστικές αποφάσεις πριν από την αναχώρηση του Αμερικανού προέδρου για την Κίνα, η οποία έχει προγραμματιστεί για το απόγευμα της Τρίτης.
