Στον αέρα βρίσκεται η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν μετά τις συνεχείς ανατροπές στο Ισλαμαμπάντ. Με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί να έχει αποχωρήσει από το Πακιστάν και την αποστολή της αμερικανικής αντιπροσωπείας να έχει ακυρωθεί, κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα τι μέλλει γενέσθαι.
Μόλις που είχε προλάβει να απογειωθεί ο Αραγτσί από το Ισλαμαμπάντ, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ακύρωσε τα -ήδη αβέβαια σχέδιά του- να στείλει τον γαμπρό του, Τζάρεντ Κούσνερ, και τον στενό του συνεργάτη, Στιβ Γουίτκοφ στο Πακιστάν.
Νωρίς το απόγευμα της Παρασκευής, αρκετές ώρες πριν κλείσουν οι αμερικανικές αγορές, εκπρόσωπος του Τραμπ είχε δηλώσει ότι οι Ιρανοί είχαν ζητήσει τη συνάντηση και είχαν δείξει «πρόοδο». Ήταν μια φιλόδοξη κίνηση για πολλούς λόγους – κυρίως επειδή οι Ιρανοί αρνήθηκαν εξαρχής ότι θα συναντούσαν την αμερικανική αντιπροσωπεία.
Ο κορυφαίος διπλωμάτης της Τεχεράνης, Αμπάς Αραγτσί, θα συμμετείχε μόνο σε διμερείς συνομιλίες με την πακιστανική ομάδα μεσολάβησης, όπως επαναλάμβαναν τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Τα εμπόδια για τη συνάντηση
Η κατάσταση ήταν δύσκολη από πλευράς logistics. Οι Αμερικανοί εκπρόσωποι απείχαν τουλάχιστον 17 ώρες ταξιδιού, καθιστώντας απίθανο να προσγειωθούν στο Πακιστάν πριν από την προγραμματισμένη αναχώρηση των Ιρανών. Επιπλέον, όπως αναφέρει το CNN, δυσκολίες προκάλεσε η επιλογή του Γουίτκοφ, ο οποίος θεωρείται αναξιόπιστος από τους Ιρανούς διαπραγματευτές, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το παρασκήνιο των συνομιλιών.
Είτε ο Τραμπ έκανε λάθος υπολογισμό της διπλωματικής δυναμικής, είτε το Ιράν δεν είναι έτοιμο για τους συμβιβασμούς που εκείνος επιθυμεί, το θετικό είναι ότι οι αγορές παρέμειναν σε «πράσινο» έδαφος μετά την ανακοίνωση της Παρασκευής. Το ίδιο είχε συμβεί και την προηγούμενη εβδομάδα, όταν ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι ο αντιπρόεδρός του, Τζέι ντι Βανς, ενδέχεται να ταξιδέψει ξανά στην περιοχή – ένα σχέδιο που επίσης ναυάγησε, σχολιάζει το CNN.
Στον αέρα η εκεχειρία
Υπάρχουν έντονες εικασίες σχετικά με το τι μπορεί να μεταφέρθηκε κατά τη διάρκεια των συναντήσεων μεταξύ Ιρανών και Πακιστανών αξιωματούχων. Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε παρατείνει την κατάπαυση του πυρός για να επιτρέψει στο Ιράν να καταρτίσει μια «ενιαία πρόταση». Όμως αυτή τη στιγμή φαίνεται να βρισκόμαστε σε αδιέξοδο με τον Αμερικανό πρόεδρο να κάνει λόγο για τεράστια σύγχυση στην ιρανική ηγεσία. «Πάρα πολύς χρόνος σπαταλήθηκε σε ταξίδια, πάρα πολλή δουλειά! Εκτός αυτού, υπάρχει τεράστια εσωτερική διαμάχη και σύγχυση εντός της ‘ηγεσίας’ τους. Κανείς δεν ξέρει ποιος είναι επικεφαλής, ούτε αυτοί οι ίδιοι. Επίσης, εμείς έχουμε όλα τα χαρτιά, αυτοί δεν έχουν κανένα! Αν θέλουν να μιλήσουν, το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να τηλεφωνήσουν», έγραψε ο Τραμπ.
Θα μπορούσε το Ιράν να έχει μεταφέρει τα αιτήματά του στο Πακιστάν κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού; Δεν γνωρίζουμε ακόμα τι ακριβώς συνέβη, παρότι μετά την αναχώρησή του από το Ισλαμαμπάντ, ο, υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, ανέφερε σε ανάρτησή του ότι μοιράστηκε με τους Πακιστανούς ηγέτες τη θέση του Ιράν για ένα «λειτουργικό πλαίσιο για τον μόνιμο τερματισμό του πολέμου κατά του Ιράν». «Μένει να δούμε αν οι ΗΠΑ είναι πραγματικά σοβαρές όσον αφορά τη διπλωματία», έγραψε χαρακτηριστικά, λίγο μετά την εντολή Τραμπ να ακυρωθεί το ταξίδι των κορυφαίων διαπραγματευτών του.
Ο δύσκολος ρόλος του Πακιστάν
Αυτό που είναι όμως σαφές είναι το πόσο εύθραυστη και δύσκολη έχει γίνει η διαδικασία της προσπάθειας επαναφοράς των δύο πλευρών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, πρόσωπο με πρόσωπο. Το Πακιστάν έχει παρουσιαστεί ως «γέφυρα» για τη διατήρηση του διαλόγου, ωστόσο αυτός ο ρόλος που φιλοδοξεί να αναλάβει, φαίνεται ολοένα και πιο δύσκολος, σχολιάζει η Carrie Davies, ανταποκρίτρια του BBC στο Πακιστάν.
Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να ακυρώσει το ταξίδι του Κούσνερ και του Γούιτκοφ δείχνει ότι υπάρχει «μηδενική εμπιστοσύνη» μεταξύ των δύο χωρών, δήλωσε η αναλύτρια θεμάτων Μέσης Ανατολής, Tara Kangarlou στο Skynews.
«Η είδηση της ημέρας είναι ότι η ιρανική πλευρά προσέφερε την απάντησή της στις αμερικανικές απαιτήσεις, και αυτό ήταν ουσιαστικά αυτό που περίμενε ο Τραμπ», εξήγησε η ίδια.
«Παρέτεινε την κατάπαυση του πυρός πριν από λίγες ημέρες, ο αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ παραμένει σε ισχύ και οι Ιρανοί κατέθεσαν πλέον την προσφορά τους. Υποθέτω ότι τώρα μπορούν να πουν ότι η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο των Ηνωμένων Πολιτειών», πρόσθεσε.
Μακριά η συμφωνία
Η ακύρωση του ταξιδιού αποτελεί την τελευταία ένδειξη ότι οι δύο πλευρές απέχουν πολύ από την επίτευξη οποιασδήποτε συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου. «Το προηγούμενο ταξίδι του Αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς στο Ισλαμαμπάντ αποδείχθηκε ανεπιτυχές και η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να μην έχει κάνει βήματα προς την επίτευξη των πολιτικών στόχων της, πείθοντας, μεταξύ άλλων, το Ιράν να παραδώσει το πυρηνικό του απόθεμα ή να περιορίσει το πρόγραμμά του», σχολιάζει ο Luke Broadwater που καλύπτει θέματα του Λευκού Οίκου για τους NY Times.
Η απόφαση του Προέδρου Τραμπ να ανακαλέσει το ταξίδι των Γούιτκοφ και Κούσνερ αποτελεί σημαντικό πλήγμα για τις μεσολαβητικές προσπάθειες του Πακιστάν – το δεύτερο σε λιγότερο από μία εβδομάδα. Όπως και οι Γουίτκοφ και Κούσνερ, ο αντιπρόεδρος Τζέι ντι Βανς, αναμενόταν να ταξιδέψει στο Ισλαμαμπάντ νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, πριν ακυρώσει την τελευταία στιγμή, υποστηρίζει, στο ίδιο μήκος κύματος, ο Elian Peltier, ανταποκριτής των NY Times στο Πακιστάν.
Το Πακιστάν σε «lockdown» αναμονής
Το Ισλαμαμπάντ, η πρωτεύουσα μιας πυρηνικής δύναμης με 250 εκατομμύρια κατοίκους, βρίσκεται σε κατάσταση lockdown για σχεδόν μία εβδομάδα, περιμένοντας προσκεκλημένους που συνεχίζουν να μην εμφανίζονται, προσθέτει.
Με τις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν να «κρέμονται από μία κλωστή», ο Πρωθυπουργός του Πακιστάν -το οποίο λειτουργεί ως μεσολαβητής- δήλωσε ότι είχε μια «εποικοδομητική τηλεφωνική επικοινωνία» το Σάββατο με τον Πρόεδρο του Ιράν. Ο Πρωθυπουργός Shehbaz Sharif, σε ανάρτησή του στο X, τόνισε ότι το Πακιστάν παραμένει προσηλωμένο στον ρόλο του έντιμου διαμεσολαβητή και υποσχέθηκε να εργαστεί για μια διαρκή ειρήνη.
