Στρατόπεδο 2.200 ετών από την εποχή του Μ. Αλεξάνδρου δίνει στοιχεία για την αυτοκρατορία του μεγάλου στρατηλάτη

Πιθανό στρατόπεδο 2.200 ετών αποκαλύπτει πώς οργανώθηκε η άμυνα στα ανατολικά σύνορα του ελληνιστικού κόσμου μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Όταν οι στρατιές του Μεγάλου Αλεξάνδρου προέλασαν στην Κεντρική Ασία, ενσωμάτωσαν τη Βακτρία και τη Σογδιανή στον ελληνιστικό κόσμο, ο οποίος συνέχισε να υπάρχει για πολύ καιρό ακόμα και μετά τον θάνατό του μεγάλου στρατηλάτη. Μια νέα αρχαιολογική ανακάλυψη στο νότιο Ουζμπεκιστάν φαίνεται να επιβεβαιώνει αυτή τη συνέχεια. Ερευνητές εκτιμούν ότι εντόπισαν τα κατάλοιπα ενός προσωρινού ελληνιστικού στρατοπέδου, το οποίο παρέμενε κρυμμένο κάτω από έναν μικρό αγροτικό οικισμό.

Το μυστικό του Iskandar Tepa

Η αρχαιολογική θέση Iskandar Tepa βρίσκεται στην περιφέρεια Sherobod της επαρχίας Surkhan Darya, κοντά στην κοιλάδα Loylagan. Ο λόφος υψώνεται περίπου 20 μέτρα πάνω από την κοιλάδα και δεσπόζει σε μια μικρή οασιακή περιοχή, στα σύνορα της αρχαίας Βακτρίας και Σογδιανής, γεγονός που του προσέδιδε ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.

Η νέα ερμηνεία της θέσης δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Journal of Archaeological Science: Reports και αποτελεί έργο διεθνούς ερευνητικής ομάδας με επικεφαλής τον Ladislav Stančo του Πανεπιστημίου Charles.

Η έρευνα αποκάλυψε ένα άγνωστο οχυρωματικό έργο

Το Iskandar Tepa είχε εντοπιστεί ήδη από το 2017, ωστόσο οι πρώτες ανασκαφές έδειχναν μόνο ότι ο χώρος κατοικήθηκε κατά την Ελληνιστική Περίοδο. Τίποτα δεν πρόδιδε ότι επρόκειτο για στρατιωτική εγκατάσταση.

Η εικόνα άλλαξε χάρη στη χρήση μαγνητομετρίας και γεωραντάρ. Οι γεωφυσικές διασκοπήσεις αποκάλυψαν μια μεγάλη ωοειδή περιμετρική τάφρο, μήκους σχεδόν 400 μέτρων, η οποία περιέκλειε έκταση περίπου 1,2 εκταρίων. Η τάφρος δεν ήταν ορατή, ούτε από το έδαφος, ούτε στις δορυφορικές εικόνες. Μόνο η γεωφυσική έρευνα επέτρεψε την πλήρη χαρτογράφησή της, ενώ οι ανασκαφές επιβεβαίωσαν τα ευρήματα. Σε ορισμένα σημεία η τάφρος είχε πλάτος έως 7 μέτρα και βάθος 85 εκατοστά, ενώ αλλού έφθανε τα 4 μέτρα σε πλάτος και περίπου 1 μέτρο σε βάθος. Στην εσωτερική της πλευρά εντοπίστηκαν οπές πασσάλων, οι οποίες πιθανότατα στήριζαν μια ξύλινη πασσαλόφρακτη οχύρωση. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η διάταξη αυτή αντιστοιχεί σε ένα οργανωμένο, αλλά προσωρινό στρατόπεδο και όχι σε μόνιμη πόλη ή μεγάλο φρούριο.

Η σημασία του νερού σε μια άνυδρη περιοχή

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα δεκάδες μεγάλα κεραμικά πιθάρια αποθήκευσης που βρέθηκαν θαμμένα στο έδαφος. Στα εσωτερικά τους τοιχώματα διατηρούνταν λευκές ασβεστιτικές επικαθίσεις, ενώ η απουσία φυτικών καταλοίπων οδήγησε τους αρχαιολόγους στο συμπέρασμα, ότι τα αγγεία χρησιμοποιούνταν κυρίως για την αποθήκευση νερού. Το εύρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς στην κορυφή του λόφου δεν υπάρχει φυσική πηγή ή φρέαρ. Οι στρατιώτες πιθανότατα μετέφεραν νερό από την κοιλάδα ή το διοχέτευαν μέσω τεχνητού καναλιού, ίχνη του οποίου εντοπίστηκαν στη βόρεια πλαγιά. Η ύπαρξη οργανωμένου συστήματος αποθήκευσης νερού δείχνει ότι η εγκατάσταση είχε σχεδιαστεί προσεκτικά και δεν αποτελούσε μια πρόχειρη ή περιστασιακή κατασκήνωση.

Τα νομίσματα αποκάλυψαν την ηλικία του στρατοπέδου

Η χρονολόγηση της θέσης βασίστηκε κυρίως στην κεραμική και στα νομίσματα που συλλέχθηκαν κατά την επιφανειακή έρευνα. Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται νομίσματα των Ελληνοβακτριανών βασιλέων Διοδότου Β΄, Ευθυδήμου Α΄ και Δημητρίου Α΄, τα οποία τοποθετούν την κύρια φάση χρήσης του στρατοπέδου στον 2ο αιώνα π.Χ., με πιθανή συνέχιση έως και τον 1ο αιώνα π.Χ. Η περίοδος αυτή αντιστοιχεί στην εποχή κατά την οποία το Ελληνοβακτριανό Βασίλειο ήλεγχε μεγάλο μέρος της Κεντρικής Ασίας, προστατεύοντας εμπορικές διαδρομές, κοιλάδες και παραμεθόριες περιοχές μέσω στρατιωτικών φυλακίων.

Συνδέεται με τον Μέγα Αλέξανδρο;

Παρά τον εντυπωσιακό τίτλο της ανακάλυψης, οι αρχαιολόγοι επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία πως το στρατόπεδο χρησιμοποιήθηκε από τον ίδιο τον Μέγα Αλέξανδρο ή τον στρατό του. Η σημασία του έγκειται αλλού. Αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι το ελληνικό στρατιωτικό και διοικητικό σύστημα που διαμορφώθηκε μετά τις κατακτήσεις του, συνέχισε να λειτουργεί στην Κεντρική Ασία για περισσότερο από έναν αιώνα μετά τον θάνατό του.

Η ανακάλυψη του Iskandar Tepa προσθέτει ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι στο παζλ της ελληνιστικής παρουσίας στην Ανατολή και προσφέρει νέα στοιχεία για την οργάνωση της Ελληνοβακτριανής μεθορίου, επιβεβαιώνοντας ότι οι ελληνιστικές στρατιωτικές παραδόσεις και οι αμυντικές υποδομές διατηρήθηκαν ενεργές για πολλές γενιές μετά τις εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

^{photo: AΠΕ-ΜΠΕ-EPA-ANSA}