Από τα σχολικά θρανία μέχρι τις χειραψίες, η καθημερινότητα έχει προσαρμοστεί στις ανάγκες του 90% των ανθρώπων που βιολογικά είναι δεξιόχειρες. Ωστόσο, το γιατί η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπινων κοινωνιών προτιμά το δεξί χέρι παραμένει για χρόνια ένα μυστήριο για τους επιστήμονες.

Παρά τις δεκαετίες ερευνών, η δεξιοχειρία παρέμενε ανεξήγητη — μέχρι σήμερα. Μια πρόσφατη μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης λέει ότι αυτή η προδιάθεση είναι στην πραγματικότητα αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο αναπτύχθηκε ο εγκέφαλός μας και, πιο συγκεκριμένα, της εκμάθησης της όρθιας βάδισης.

Οι αρχαιολόγοι έχουν εντοπίσει στοιχεία κυριαρχίας του δεξιού χεριού ήδη από τη Νεολιθική εποχή, ενώ κάποιοι υποστηρίζουν ότι υπήρχε ακόμη νωρίτερα. Τα δεδομένα έδειξαν ότι η προτίμηση χεριού συνδέεται με συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου.

Η έντονη προτίμησή των ανθρώπων σε ένα χέρι διαφέρει σημαντικά από άλλα πρωτεύοντα θηλαστικά, τα οποία παρουσιάζουν πιο αμφίσημες μορφές αμφιδεξιότητας.

Ο κόσμος δεν σχεδιάστηκε απλώς για δεξιόχειρες, αλλά ήταν κάτι βιολογικά προκαθορισμένο.

Στους ανθρώπους, η προτίμηση χεριού ξεκινά ήδη από τη μήτρα και συνεχίζει να διαμορφώνεται κατά την εφηβεία. Παρότι υπάρχει βιολογική προδιάθεση, οι επιστήμονες λένε ότι περιβαλλοντικοί και αναπτυξιακοί παράγοντες παίζουν επίσης ρόλο. Στην ουσία, όσο περισσότερο χρησιμοποιεί κανείς το ένα χέρι από μικρή ηλικία, τόσο περισσότερο το σώμα προσαρμόζεται, δημιουργώντας φυσικές διαφορές στο σχήμα, την πυκνότητα και τη δύναμη των οστών.

Παρόλα αυτά, οι επιστήμονες δεν κατανοούν πλήρως γιατί οι άνθρωποι έχουν τόσο έντονη προτίμηση προς τη μία πλευρά, όμως η μελέτη προσφέρει ένα σημαντικό στοιχείο.

«Αυτή είναι η πρώτη μελέτη που εξετάζει πολλές από τις βασικές υποθέσεις για την ανθρώπινη δεξιοχειρία μέσα σε ένα ενιαίο πλαίσιο», δήλωσε ο ερευνητής Δρ. Thomas A. Püschel.

«Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι πιθανότατα συνδέεται με ορισμένα από τα βασικά χαρακτηριστικά που μας κάνουν ανθρώπους — ιδιαίτερα με την όρθια βάδιση και τη δομή των εγκεφάλων. Μελετώντας πολλά είδη πρωτευόντων, μπορούμε να κατανοήσουμε ποια στοιχεία της προτίμησης χεριού είναι αποκλειστικά ανθρώπινα».

Η μελέτη δείχνει επίσης ότι τα πρωτεύοντα θηλαστικά με μικρότερο εγκέφαλο και λιγότερο όρθια στάση σώματος παρουσιάζουν πιο ευέλικτη προτίμηση “χεριού” (άκρου) σε σύγκριση με την έντονη κυριαρχία της μίας πλευράς στους ανθρώπους.

Ταυτόχρονα, οι νευροεπιστήμονες γνωρίζουν ότι η χρήση του μη κυρίαρχου χεριού σε καθημερινές δραστηριότητες μπορεί προσωρινά να αναγκάσει τον εγκέφαλο να προσαρμοστεί και να δημιουργήσει νέες νευρωνικές συνδέσεις μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται νευροπλαστικότητα.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η επαναλαμβανόμενη εξάσκηση με το αντίθετο χέρι ενισχύει τις συνδέσεις στις περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την κίνηση και τον συντονισμό.

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το κυρίαρχο και το μη κυρίαρχο χέρι εξυπηρετούν διαφορετικές νευρολογικές λειτουργίες. Το κυρίαρχο χέρι εξειδικεύεται στην ακρίβεια και τον λεπτό κινητικό έλεγχο, ενώ το μη κυρίαρχο χέρι είναι συχνά καλύτερο στη σταθεροποίηση και την υποστήριξη κατά την κίνηση — κάτι που γίνεται εύκολα κατανοητό όταν απλώνουμε το χέρι μας για να κρατήσουμε την ισορροπία μας.