Πρέσπες: Ελλάδα, Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία καταθέτουν κοινή υποψηφιότητα στην UNESCO – Το ανακοινωθέν των τριών υπουργών

Στην υπογραφή κοινής διακήρυξης προχώρησαν οι υπουργοί Πολιτισμού της Ελλάδας, της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας, σε μια σημαντική κίνηση για την ανάδειξη της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς των Πρεσπών. Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην εγγραφή της διασυνοριακής περιοχής στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και η υπογραφή της πραγματοποιήθηκε σήμερα στην αίθουσα συνεδριακών τελετών του Δήμου Πρεσπών.

Για ημέρα «ιδιαίτερα σημαντική για τις Πρέσπες, τη Δυτική Μακεδονία και την Ελλάδα» έκανε λόγο η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. Όπως σημείωσε, «η χώρα μας έχει αναλάβει την ηγεσία της πρωτοβουλίας, καθώς θεωρεί ότι η διασυνοριακή περιοχή διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, τόσο σε επίπεδο φυσικού περιβάλλοντος και βιοποικιλότητας όσο και πολιτιστικής κληρονομιάς».

Η υπουργός Πολιτισμού ανέφερε ακόμη πως «η πολιτιστική διαδρομή της περιοχής εκτείνεται σε βάθος χιλιετιών, με τις μαρτυρίες της ανθρώπινης παρουσίας και δημιουργίας να ξεκινούν από την 6η χιλιετία π.Χ. και να φτάνουν έως τις ημέρες μας». Πρόσθεσε ότι «η κοινή προσπάθεια μπορεί να ενισχύσει τους δεσμούς μεταξύ των λαών και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για συνεργασία σε ζητήματα προστασίας και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς».

Κατά την ίδια, η εγγραφή των Πρεσπών στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO «θα μπορούσε να ενισχύσει τη διεθνή αναγνωρισιμότητά της, αναδεικνύοντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της». Η Λίνα Μενδώνη επισήμανε: «Η UNESCO είναι ο διεθνής οργανισμός ο οποίος έχει τη μεγαλύτερη εμβέλεια σε όλο τον κόσμο. Επομένως, η εγγραφή των Πρεσπών στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς προσθέτει υπεραξία, αλλά και ευθύνη», ενώ ολοκλήρωσε λέγοντας: «Η προστασία του πολιτισμού και του φυσικού περιβάλλοντος αποτελεί, βασική προϋπόθεση ώστε οι Πρέσπες να διατηρήσουν αναλλοίωτο τον χαρακτήρα τους».

Ο Sedat Sulejmani, υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας, δήλωσε: «Φυσικά και ιστορικά, οι Πρέσπες υπήρξαν πάντα μια ενιαία οντότητα, παρόλο που οι ακτές τους μοιράζονται ανάμεσα σε τρεις γειτονικές χώρες. Η λίμνη Πρέσπα, με τη μοναδική της φύση, τη βιοποικιλότητα και την πλούσια πολιτιστική της κληρονομιά, καθιστά την περιοχή εξαιρετικά πολύτιμη και μας καλεί σε μια συντονισμένη συνεργασία». Συμπλήρωσε: «Η υποψηφιότητα της περιοχής των Πρεσπών προς εγγραφή στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ως μεικτού φυσικού και πολιτιστικού τόπου δεν αποσκοπεί μονάχα στη διεθνή αναγνώριση, αλλά στη μακροπρόθεσμη και βιώσιμη διαχείριση που θα ωφελήσει τις τοπικές κοινότητες, μετατρέποντας τις Πρέσπες σε μια διαρκή γέφυρα φιλίας και συνεργασίας μεταξύ των τριών χωρών», τόνισε η υπουργός Πολιτισμού της Βόρειας Μακεδονίας, Sedat Sulejmani.

Ο Blendi Gonxhja, υπουργός Τουρισμού, Πολιτισμού και Αθλητισμού της Δημοκρατίας της Αλβανίας, ανέφερε: «Οι Πρέσπες μάς ενώνουν μέσω της φύσης, της ιστορίας και του πολιτισμού τους. Κοινή μας φιλοδοξία είναι να διαφυλάξουμε αυτή την κληρονομιά, να δημιουργήσουμε περισσότερες ευκαιρίες για τις τοπικές κοινότητες και να προωθήσουμε τον βιώσιμο τουρισμό». Επισήμανε επίσης ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαθέσει 2.000.000 ευρώ για την εκπόνηση της μελέτης γι’ αυτήν την υποψηφιότητα». Για τις παρεμβάσεις στην αλβανική πλευρά, είπε: «Από την αλβανική πλευρά, η αποκατάσταση των τοιχογραφιών και ο φωτισμός στην Εκκλησία της Παναγίας στο Μαλιγκράντ, καθώς και το Σπίτι- Μουσείο του Sterjo Spasse στο Γκολόμποτς έχουν εμπλουτίσει την πολιτιστική και τουριστική προσφορά της περιοχής». Κατέληξε: «Στοχεύουμε, επίσης, στην ανάπτυξη κοινών τουριστικών διαδρομών, ερευνητικών αποστολών και εξερευνήσεων για την ανάδειξη των Πρεσπών και της Οχρίδας, παράλληλα με καλλιτεχνικές, αθλητικές και νεανικές ανταλλαγές με τους γείτονές μας».

Κοινό ανακοινωθέν των υπουργών Πολιτισμού των τριών χωρών

Στο κοινό ανακοινωθέν, οι τρεις υπουργοί περιέγραψαν τις Πρέσπες ως ένα μοναδικό τοπίο φυσικής και πολιτιστικής αξίας, εξαιρετικής σημασίας και ως ένα αλληλένδετο σύνολο με σημασία που υπερβαίνει το περιφερειακό επίπεδο. Δήλωσαν ότι η συνεργασία για την προστασία και τη διεθνή αναγνώρισή τους μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικό παράδειγμα εποικοδομητικής περιφερειακής σύμπραξης, αναδεικνύοντας τον ρόλο της κοινής πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς ως γέφυρας ανάμεσα σε γειτονικές χώρες και λαούς. Όπως ανέφεραν, ξεκινά μια μακρόχρονη κοινή προσπάθεια ώστε η φυσική και πολιτιστική αξία των Πρεσπών να αναγνωριστεί σε διεθνές επίπεδο και η περιοχή να αποτελέσει πρότυπο διασυνοριακής συνεργασίας για την προστασία, τη βιώσιμη διαχείριση και την ανάδειξή της, με όφελος για τις τοπικές κοινότητες και τις επόμενες γενιές.

Ο δήμαρχος Πρεσπών, που φιλοξένησε την τριεθνή συνάντηση, συγκινήθηκε φανερά από την ολόθυμη υποστήριξη της πρωτοβουλίας από τα τρία κράτη που βρέχονται από τη Μεγάλη Πρέσπα και δήλωσε: «ο τόπος που θέλουμε να προστατεύσουμε δεν είναι σκηνικό ούτε μουσείο. Είναι το σπίτι ανθρώπων που ψαρεύουν, καλλιεργούν τα φασόλια και τα μήλα τους και κρατούν ζωντανά τα χωριά τους. Αυτοί θα είναι οι καλύτεροι πρεσβευτές μας. Όσο νωρίτερα τους καλέσουμε να συμμετέχουν στη διαδρομή, τόσο πιο δυνατή και πιο αληθινή θα γίνει η υποψηφιότητα, και τόσο πιο εύκολα θα ισορροπήσουμε την προστασία με τη ζωή του τόπου».

Μιχάλης Ρόκας, επικεφαλής της διπλωματικής αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα Σκόπια, έδωσε το «παρών» στη συνάντηση και δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «η ΕΕ αποφάσισε πέρα από την πολιτική στήριξη να χρηματοδοτήσει και τις πρώτες σχετικές μελέτες για την υποβολή της υποψηφιότητας που αναμένεται να ολοκληρωθούν το αργότερο σε ένα χρόνο». Επισήμανε ακόμη ότι «η ΕΕ στηρίζει τις κοινές προσπάθειες των τριών γειτονικών χωρών να προστατεύσουν και να αναδείξουν το περιβαλλοντικό και πολιτιστικό αγαθό, που διαθέτουν στην περιοχή των Πρεσπών».

Στη συνάντηση συμμετείχαν ο Sinisa Sesum, εκπρόσωπος της UNESCO, ο πρέσβης της Ελλάδας στα Σκόπια Γιάννης Μαλούκος, η πρόξενος στα Μπίτολα Δέσποινα Ηπιώτου, ο περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας Γ. Αμανατίδης και ο βουλευτής Φλώρινας Σταύρος Παπασωτηρίου. Εκεί βρέθηκαν επίσης ο δήμαρχος του Ρέσεν Jovan Tozievski και υπηρεσιακοί παράγοντες των τριών χωρών από τους τομείς της αρχαιολογίας και του πολιτισμού.

Στους συμμετέχοντες της αντιπροσωπείας της Βόρειας Μακεδονίας ήταν η υφυπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Besa Oda Murteza, η γενική γραμματέας της Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO Tatjana Kraljevska Lazarova, ο γενικός γραμματέας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Χωροταξικού Σχεδιασμού Seljatin Beljuli, αλλά και υπηρεσιακοί παράγοντες.

Την αντιπροσωπεία της Αλβανίας αποτελούσαν, μεταξύ άλλων, η πρέσβης της χώρας στην Ελλάδα Luela Hajdaraga, η γενική διευθύντρια Πολιτικών Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Ανάπτυξης Benida Kraja, η υπεύθυνη για ζητήματα UNESCO στο Εθνικό Ινστιτούτο Πολιτιστικής Κληρονομιάς Mirian Bilaci, καθώς και υπηρεσιακοί παράγοντες.

Από την Ευρωπαϊκή Ένωση συμμετείχαν ο Ben Nupnau, Προϊστάμενος του Πολιτικού Τμήματος της Αντιπροσωπείας της ΕΕ στη Βόρεια Μακεδονία, και η Carla Folgoa, υπεύθυνη του Προγράμματος Διασυνοριακής Συνεργασίας (CBC) της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) στα Τίρανα. Στη συνάντηση εκπροσωπήθηκαν και τα Ηνωμένα Έθνη, από τη Συντονίστρια στη Βόρεια Μακεδονία Rita Columbia και τη Marijana Milevska, Επικεφαλής του έργου EU4Prespa του UNDP.

Μετά τη συνάντηση, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη αναμένεται να μεταβεί μαζί με τον ομόλογό της από τη Βόρεια Μακεδονία, Σεντάτ Σουλεϊμανί, στον Βυζαντινό ναό του Αγίου Γεωργίου στο Κουρμπίνοβο. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων Θεσσαλονίκης είχε αναλάβει τη συντήρηση σπάνιων τοιχογραφιών του 12ου αιώνα στον ναό και μόλις ολοκλήρωσε τις εργασίες· οι περισσότερες από αυτές έχουν διασωθεί.