Μητσοτάκης: Σεβασμός «χωρίς αστερίσκους» στην ασφάλεια των κρατών-μελών – Οι αναφορές σε μεταναστευτικό και αλιείς

Μήνυμα ότι η ένταξη τρίτων χωρών στα ευρωπαϊκά προγράμματα άμυνας δεν μπορεί να πραγματοποιείται «δίχως όρους» έστειλε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά τη συνάντησή του στο Μέγαρο Μαξίμου με τον Πρόεδρο της Λιθουανίας, Γκιντάνας Ναουσέντα (Gitanas Nausėda).

Όπως υπογράμμισε ο Πρωθυπουργός, η συμμετοχή μιας τρίτης χώρας σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους προϋποθέτει «πρώτα και πάνω απ’ όλα να σέβεται τα συμφέροντα ασφάλειας των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς αστερίσκους».

Στην ενδυνάμωση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας αναφέρθηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κάνοντας λόγο και για προοπτικές στενότερης συνεργασίας Ελλάδας και Λιθουανίας, ιδίως στην αντιαεροπορική άμυνα και στην αντιμετώπιση των drones. Όπως επισήμανε, επιδίωξη είναι τα ευρωπαϊκά κράτη να μη μένουν μόνο αγοραστές αμυντικών συστημάτων, αλλά να καταστούν συμπαραγωγοί στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού αμυντικού οικοσυστήματος.

Ειδικά για τα drones, στάθηκε στην ανάγκη να αντιμετωπίζονται με τρόπο οικονομικά βιώσιμο. Τόνισε ότι η Ελλάδα επενδύει σημαντικά σε αυτό το πεδίο και παρέπεμψε στην ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα».

Παράλληλα, ο Πρωθυπουργός επισήμανε πως η άμυνα πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως «ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό». Τάχθηκε επίσης υπέρ του να αποκτήσει ουσιαστική εφαρμογή η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42, παράγραφος 7, της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κατά τον ίδιο, η εμπειρία της Ελλάδας, όπως και άλλων ευρωπαϊκών χωρών που κινήθηκαν άμεσα για να στηρίξουν την Κύπρο τους τελευταίους μήνες, κατέδειξε ότι η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη «μπορεί και πρέπει» να αποκτήσει επιχειρησιακή διάσταση, λειτουργώντας συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ.

Στο ίδιο πλαίσιο, προανήγγειλε ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας θα αποτελέσει κεντρική προτεραιότητα κατά την Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. Σημείωσε ακόμη ότι η Ελλάδα και η Λιθουανία ανήκουν στα κράτη του ΝΑΤΟ που κατευθύνουν ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό του ΑΕΠ τους στην άμυνα.

Η στήριξη της Ελλάδας στη Λιθουανία απέναντι στις απειλές

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε την «απόλυτη αλληλεγγύη» της Ελλάδας προς τη Λιθουανία απέναντι στη ρωσική απειλή και τις υβριδικές επιθέσεις. Υπογράμμισε ότι τα ανατολικά και τα νοτιοανατολικά σύνορα της Ευρώπης, από τη Βαλτική έως τη Μεσόγειο, αποτελούν πλέον την πρώτη γραμμή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, αναφέρθηκε στις μη εγκεκριμένες διελεύσεις, στις κυβερνοεπιθέσεις και στις πράξεις δολιοφθοράς, τονίζοντας ότι αυτές οι απειλές πλέον αγγίζουν το σύνολο της Ευρώπης και επιβάλλουν συντονισμένη αντίδραση.

«Η προάσπιση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των μελών της ευρωπαϊκής οικογένειας και της Ατλαντικής Συμμαχίας, ιδίως αυτών της πρώτης γραμμής, όπως η Λιθουανία και η Ελλάδα, είναι υπόθεση κοινή», ανέφερε.

Ουκρανία: «Οι Ουκρανοί φυλούν σήμερα Θερμοπύλες»

Σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Πρωθυπουργός επανέλαβε τη στήριξη της Αθήνας σε μια «δίκαιη και διαρκή ειρήνη». Αυτή, όπως σημείωσε, θα πρέπει να διασφαλίζει τον σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας, καθώς και να συνοδεύεται από αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας.

Ταυτόχρονα, τάχθηκε υπέρ της συνέχισης της πίεσης προς τη Ρωσία, μεταξύ άλλων με τη χρήση των ευρωπαϊκών κυρώσεων.

«Οι Ουκρανοί φυλούν σήμερα Θερμοπύλες. Κερδίζουν επάξια τον σεβασμό μας. Οφείλουμε να παραμείνουμε στο πλευρό τους», είπε χαρακτηριστικά.

Μεταναστευτικό: Ευρωπαϊκός μηχανισμός για την εργαλειοποίηση

Ο Πρωθυπουργός έκανε ειδική μνεία στην προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, αλλά και στην εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών. Τόνισε ότι Ελλάδα και Λιθουανία, ως χώρες στα σύνορα της Ευρώπης, έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με παρόμοιες υβριδικές απειλές.

Υπενθύμισε τα γεγονότα στον Έβρο τον Μάρτιο του 2020, καθώς και τη βοήθεια που έδωσε αργότερα η Ελλάδα στη Λιθουανία, όταν η χώρα αντιμετώπισε ανάλογη πίεση.

Ο κ. Μητσοτάκης εξέφρασε παράλληλα την ικανοποίησή του για την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ελληνική πρόταση να συσταθεί ευρωπαϊκός μηχανισμός έκτακτης ανάγκης. Ο μηχανισμός αυτός θα τίθεται σε λειτουργία όταν καταγράφεται εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών και αυξημένη μεταναστευτική πίεση.

Μέση Ανατολή: Αποκλιμάκωση και ασφάλεια της ναυσιπλοΐας

Για την κρίση στη Μέση Ανατολή και στον Κόλπο, ο Πρωθυπουργός ζήτησε άμεση αποκλιμάκωση. Προειδοποίησε ότι η παρατεταμένη ένταση επηρεάζει την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τις αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ ανεβάζει το ενεργειακό κόστος, το οποίο στο τέλος επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Επανέλαβε την ελληνική θέση υπέρ του σεβασμού του Δικαίου της Θάλασσας και της ελεύθερης διέλευσης και ανακοίνωσε ότι η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας θα είναι προτεραιότητα της Ελληνικής Προεδρίας. Πρόσθεσε ότι η Αθήνα θα αναδείξει το θέμα και κατά την προεδρία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, τον Οκτώβριο.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε ευθέως την ένταση στην περιοχή με την άνοδο του ενεργειακού κόστους στην Ευρώπη, εκτιμώντας ότι αυτή κάνει τον φετινό χειμώνα δυσκολότερο για ολόκληρη την ήπειρο.

Στο πλαίσιο αυτό, ζήτησε δημοσιονομικό περιθώριο, προκειμένου τα κράτη-μέλη να μπορούν να ενισχύουν στοχευμένα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χρησιμοποιώντας τον επιπλέον δημοσιονομικό χώρο που έχουν στη διάθεσή τους.

Παράλληλα, υπενθύμισε πως έχει ήδη αποστείλει επιστολή στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με αίτημα για «άμεση και τολμηρή ευρωπαϊκή απάντηση», υπογραμμίζοντας ότι ένα κοινό ευρωπαϊκό ζήτημα χρειάζεται κοινή και έγκαιρη αντιμετώπιση.

Μητσοτάκης – Nausėda: Συντονισμός για την κοινή ευρωπαϊκή ατζέντα του 2027

Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν σε σημαντικό βαθμό στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες για το 2027, καθώς και στον συντονισμό των δύο πλευρών ενόψει των διαδοχικών Προεδριών του Συμβουλίου της ΕΕ.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι συζητήθηκε το κοινό πρόγραμμα της «Τριάδας των Προεδριών». Όπως σημείωσε, πρόκειται για χώρες με διαφορετική ιστορική και γεωγραφική αφετηρία, οι οποίες όμως μοιράζονται τον στόχο μιας Ευρώπης «ελεύθερη και δημοκρατική, ισχυρή και ασφαλή, ευημερούσα και ανταγωνιστική».

Αναφορικά με τις διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε πως Αθήνα και Βίλνιους έχουν σε μεγάλο βαθμό κοινές θέσεις. Εκτίμησε ακόμη ότι οι προτεινόμενοι πόροι δεν αρκούν για να υπηρετήσουν τις ενισχυμένες ευρωπαϊκές φιλοδοξίες.

Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ακόμη πως η συνοχή «δεν είναι εχθρός της ανταγωνιστικότητας», αλλά αποτελεί όρο για την επίτευξή της. Παράλληλα, υποστήριξε την περαιτέρω εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς και τη διατήρηση της γεωγραφικής ισορροπίας στην ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για οικονομικότερη άμυνα κατά των drones

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εισηγήθηκε την ανάπτυξη κοινών τεχνολογικών λύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την αντιμετώπιση των drones, οι οποίες θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν μέσω ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας. Όπως τόνισε, πρόκειται για πρόκληση που αφορά από κοινού τις χώρες στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης.

Ο Πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι χρειάζονται οικονομικότερες λύσεις για την προστασία του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου, ώστε η αναχαίτιση κάθε εισερχόμενου drone να μη συνεπάγεται υποχρεωτικά τη χρήση εξαιρετικά ακριβών συστημάτων ή την απογείωση μαχητικών αεροσκαφών.

«Αυτές είναι κοινές προκλήσεις και κοινές τεχνολογικές προκλήσεις», ανέφερε, προσθέτοντας ότι μια λύση που θα εφαρμοζόταν σε ευρωπαϊκή κλίμακα θα ήταν προς όφελος όλων των χωρών της ΕΕ, κυρίως εκείνων που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορά της.

Την ίδια στιγμή, σημείωσε πως οι χώρες της Βαλτικής έχουν να αντιμετωπίσουν ξεχωριστές δυσκολίες λόγω της γειτνίασής τους με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αντίστοιχα, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με ειδικές προκλήσεις στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης.

Ενέργεια και νέες ευκαιρίες σε φάρμακα, logistics και τεχνολογία

Σε διμερές επίπεδο, οι δύο ηγέτες αναζήτησαν τρόπους για την περαιτέρω ανάπτυξη των εμπορικών και οικονομικών σχέσεων. Ο πρωθυπουργός ανέδειξε σημαντικές δυνατότητες συνεργασίας στους κλάδους των φαρμακευτικών προϊόντων, των logistics, της καινοτομίας και της υψηλής τεχνολογίας.

Ξεχωριστή θέση στη συζήτηση είχε η ενεργειακή συνεργασία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη σημασία της Κλαϊπέντα και της Αλεξανδρούπολης, οι οποίες λειτουργούν ως κόμβοι ενεργειακής ασφάλειας τόσο για τις δύο χώρες όσο και για την Ευρώπη συνολικά.

Ο Πρωθυπουργός μίλησε ακόμη για τους δεσμούς μεταξύ των δύο λαών και για τον τουρισμό, επισημαίνοντας πως η Ελλάδα συγκαταλέγεται στους κορυφαίους προορισμούς των Λιθουανών. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην κοινή αγάπη Ελλάδας και Λιθουανίας για το μπάσκετ.

Ολοκληρώνοντας, ευχήθηκε κάθε επιτυχία στη λιθουανική Προεδρία και εξέφρασε την επιθυμία να υπάρξει στενός συντονισμός των δύο κυβερνήσεων. Στόχος, όπως είπε, είναι οι διαδοχικές ευρωπαϊκές Προεδρίες να αντιμετωπίσουν με συνέχεια και συνέπεια τις κοινές προκλήσεις της Ευρώπης.

Στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων με τα επιπλέον έσοδα από ΦΠΑ

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πρότεινε να εξεταστεί η αξιοποίηση των πρόσθετων εσόδων από τον ΦΠΑ, που συνδέονται με την άνοδο των τιμών ενέργειας, για τη χρηματοδότηση προσωρινών και στοχευμένων παρεμβάσεων υπέρ νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Με αυτόν τον τρόπο εξειδίκευσε το αίτημά του προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία.

Απαντώντας σε ερώτηση για την ενεργειακή ακρίβεια και την πρόσφατη επιστολή του προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο πρωθυπουργός κατέστησε παράλληλα σαφές ότι η δημοσιονομική σταθερότητα εξακολουθεί να είναι «μη διαπραγματεύσιμη» για την Ελλάδα.

Όπως εξήγησε, αν μια κυβέρνηση συγκεντρώνει από τον ΦΠΑ περισσότερα έσοδα από τα προβλεπόμενα, αποκλειστικά λόγω του πληθωρισμού που προκαλεί η αύξηση του ενεργειακού κόστους, θα μπορούσε να της επιτραπεί να κατευθύνει αυτά τα χρήματα στη στήριξη της κοινωνίας.

«Ενδεχομένως, λογιστικά -και το τονίζω πάλι, λογιστικά– αυτά τα πρόσθετα έσοδα να μπορούν να αξιοποιηθούν για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης της κοινωνίας», είπε ο κ. Μητσοτάκης.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι μια τέτοια απόφαση δεν θα μπορούσε να ληφθεί μονομερώς, αφού σχετίζεται με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες και τα συμφωνημένα ανώτατα όρια δαπανών. Για τον λόγο αυτό, όπως ανέφερε, χρειάζεται ευρωπαϊκή στήριξη «σε επίπεδο Eurogroup αλλά και τελικά Ευρωπαϊκού Συμβουλίου».

Ο Πρωθυπουργός επισήμανε πως η συγκεκριμένη πρόταση δεν απειλεί τη δημοσιονομική σταθερότητα, διαβεβαιώνοντας ότι η Ελλάδα δεν θα θέσει σε διακινδύνευση την εμπιστοσύνη που έχει ξανακερδίσει από τις αγορές.

Τόνισε ότι «Σε καμία περίπτωση η χώρα μας δεν θα έθετε σε κίνδυνο τη πολύ μεγάλη κατάκτηση της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των αγορών» αναφορικά με τη δέσμευση της κυβέρνησης στη δημοσιονομική ισορροπία και συμπλήρωσε: «Αυτό είναι μη διαπραγματεύσιμο για τη χώρα μας».

Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ακόμη ότι η κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει σε μέτρα που ξεπερνούν το 1 δισ. ευρώ, προκειμένου να στηριχθούν κοινωνία και οικονομία από τις επιπτώσεις της παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης.

Επισήμανε επίσης πως τα μέτρα που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ τα τελευταία χρόνια, μαζί με εκείνα της φετινής χρονιάς, έχουν στόχο να αυξήσουν το διαθέσιμο εισόδημα με εισοδηματικές αυξήσεις και φορολογικές μειώσεις, αποτελώντας «ανάχωμα απέναντι στην ακρίβεια».

Πρόσθετη οικονομική στήριξη εξετάζεται για τους αλιείς

Παράλληλα, ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση μελετά επιπλέον οικονομική στήριξη για τους αλιείς, που βρίσκονται αντιμέτωποι με δυσκολίες λόγω των σημερινών συνθηκών.

Όπως είπε, «Ξέρω, παραδείγματος χάρη, ότι τώρα έχουμε ένα πρόβλημα με τους αλιείς μας. Εργαζόμαστε ήδη για να δούμε πώς μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε και να τους δώσουμε μια πρόσθετη οικονομική βοήθεια».

Διευκρίνισε ωστόσο ότι οι δυνατότητες των εθνικών προϋπολογισμών δεν είναι απεριόριστες, υπογραμμίζοντας έτσι την ανάγκη για ευρωπαϊκή απάντηση στην ενεργειακή κρίση.

«Δεν γίνεται να ζητάμε περισσότερα από την Ευρώπη χωρίς περισσότερους πόρους»

Για το νέο ευρωπαϊκό Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ο κ. Μητσοτάκης εκτίμησε ότι έρχεται «δύσκολη διαπραγμάτευση», επισημαίνοντας ότι οι μεγαλύτερες φιλοδοξίες της Ευρώπης οφείλουν να συνοδεύονται από ανάλογους πόρους.

«Δεν μπορούμε να ζητάμε από την Ευρώπη να κάνει περισσότερα στην άμυνα, στην ανταγωνιστικότητα, σε τομείς όπως η καινοτομία, η προστασία των συνόρων, το μεταναστευτικό, χωρίς να έχουμε και κάποιους περισσότερους πόρους», δήλωσε.

Σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό, προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στη συμφωνία για τους ίδιους πόρους που θα χρηματοδοτήσουν τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Κατόπιν, όπως σημείωσε, θα ακολουθήσει η συζήτηση για τα πιο δύσκολα θέματα, δηλαδή τις εθνικές συνεισφορές και το συνολικό μέγεθος του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.