Οι παράγοντες που θα καθορίσουν τις τελικές αποφάσεις του Αλέξη Τσίπρα και οι συζητήσεις με τους στενούς συνεργάτες του για το πολιτικό momentum που δεν πρέπει να χαθεί.

Του ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΚΙΡΗ – ΠΗΓΗ: Realnews

Στην τελική ευθεία για την επόμενη, καθοριστική κίνησή του βρίσκεται ο Αλέξης Τσίπρας, επιταχύνοντας αισθητά τους ρυθμούς για την ίδρυση του νέου πολιτικού φορέα που φιλοδοξεί να αναδιατάξει τον χώρο της Κεντροαριστεράς. Οι τελευταίες δημόσιες παρεμβάσεις του, αλλά και το παρασκήνιο που διαμορφώνεται, δείχνουν ότι το «κουμπί» των ανακοινώσεων μπορεί να πατηθεί νωρίτερα από ό,τι αρχικά σχεδιαζόταν – ακόμη και στα τέλη Μαΐου ή στις αρχές Ιουνίου.

Το χρονοδιάγραμμα, ωστόσο, δεν είναι απολύτως οριοθετημένο. Καθοριστικός παράγοντας για τις τελικές αποφάσεις του πρώην πρωθυπουργού παραμένει η εκτίμησή του για τις κινήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αν πειστεί ότι ο πρωθυπουργός θα επιλέξει τον δρόμο των πρόωρων εκλογών το φθινόπωρο, τότε όλα δείχνουν ότι θα επισπεύσει τις εξελίξεις, επιδιώκοντας να βρεθεί με συγκροτημένο σχήμα στην εκκίνηση της προεκλογικής περιόδου. Σε αντίθετη περίπτωση, δεν αποκλείεται να επιλέξει μια πιο μεθοδική πορεία, μεταθέτοντας την επίσημη ανακοίνωση για τον Σεπτέμβριο, όπως άλλωστε έχει ήδη πει δημοσίως στη συνέντευξή του στο «Ενώπιος ενωπίω» και στον Νίκο Χατζηνικολάου.

Διαφορετικό σήμα

Παρά τις δεύτερες σκέψεις, το εσωτερικό περιβάλλον του εκπέμπει διαφορετικό σήμα. Οι πιέσεις που δέχεται είναι ασφυκτικές και προέρχονται από συνεργάτες που θεωρούν ότι το πολιτικό momentum είναι τώρα και δεν πρέπει να χαθεί. Εκτιμούν ότι η κοινωνική ρευστότητα, η κόπωση των μεσαίων στρωμάτων και η αναζήτηση πολιτικής εκπροσώπησης δημιουργούν ένα παράθυρο ευκαιρίας που δύσκολα θα παραμείνει ανοιχτό για πολύ.

«Εγώ δεν ήμουν ποτέ υπέρ του Σεπτεμβρίου», έλεγε στενός συνεργάτης του και προσέθετε πως το πολιτικό σκηνικό αλλάζει διαρκώς με τα όσα συμβαίνουν τους τελευταίους μήνες.

Σε αυτό το φόντο, η επιλογή της Πρωτομαγιάς για τη δημοσιοποίηση του «Μανιφέστου» μόνο τυχαία δεν ήταν. Αν και δεν αποτελεί την ιδρυτική διακήρυξη του νέου κόμματος, την οποία θα παρουσιάσει ο ίδιος ο Αλ. Τσίπρας, λειτουργεί ως σαφής ιδεολογικός προπομπός και ως ένα πρώτο συγκροτημένο στίγμα των προθέσεων του πρώην πρωθυπουργού. Το κείμενο που επιμελήθηκε ομάδα του Ινστιτούτου υπό τον Γιώργο Σιακαντάρη επιχειρεί να περιγράψει το πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο πάνω στο οποίο θα οικοδομηθεί το νέο εγχείρημα.

«Τίποτα δεν είναι όπως πριν», διακηρύσσει με έμφαση το μανιφέστο, περιγράφοντας έναν κόσμο στον οποίο «οι βεβαιότητες των μεταπολεμικών κοινωνιών καταρρέουν» και οι ανισότητες διευρύνονται. Σε αυτό το περιβάλλον, η διάκριση Αριστεράς – Δεξιάς όχι μόνο δεν χάνει τη σημασία της, αλλά, όπως υπογραμμίζεται, «είναι πιο επίκαιρη από ποτέ», καθώς αποτυπώνει τις συγκρουόμενες απαντήσεις στα μεγάλα προβλήματα της εποχής.

Κεντρικός άξονας της πολιτικής πρότασης είναι η ανάγκη σύγκλισης τριών ιστορικών ρευμάτων: της σοσιαλδημοκρατίας, της ριζοσπαστικής και ανανεωτικής Αριστεράς και της πολιτικής οικολογίας. Πρόκειται για μια προσπάθεια υπέρβασης παλαιών διαχωρισμών, με το μανιφέστο να απορρίπτει ρητά το δίλημμα «μεταρρύθμιση ή επανάσταση» ως ξεπερασμένο. Αντίθετα, προκρίνει μια νέα σύνθεση: μεταρρυθμίσεις με κοινωνικό πρόσημο και ρήξεις όπου απαιτείται, με στόχο -όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά- «τη διεύρυνση των ορίων του εφικτού».

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην έννοια της «κυβερνώσας Αριστεράς», η οποία περιγράφεται ως δύναμη που θέτει στο επίκεντρο την εργασία, τη μείωση των ανισοτήτων, την αναδιανομή του πλούτου και την προστασία των δημόσιων αγαθών. Το κράτος επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, όχι ως γραφειοκρατικός μηχανισμός, αλλά ως «συνεργάτης του πολίτη», που εγγυάται κοινωνική ασφάλεια και δικαιοσύνη.

Το μανιφέστο δεν αποφεύγει και τη σκληρή αποτύπωση της κοινωνικής πραγματικότητας. Κάνει λόγο για μια «κοινωνία της αγωνίας», στην οποία κυριαρχούν το άγχος, η ανασφάλεια και ο φόβος για το μέλλον. Περιγράφει μια μεγάλη πλειονότητα πολιτών που αισθάνεται εγκλωβισμένη, με περιορισμένες προοπτικές κοινωνικής ανόδου, και επιχειρεί να απαντήσει σε αυτή την κατάσταση με την πρόταση ενός «νέου πατριωτισμού» – δημοκρατικού, συμμετοχικού και κοινωνικά ευαίσθητου.

Αυτό το ιδεολογικό πλαίσιο άρχισε ήδη να μορφοποιείται μέσα από την πρόσφατη ομιλία του Αλ. Τσίπρα στο Ηράκλειο Κρήτης. Μπροστά σε περισσότερους από 1.200 υποστηρικτές, ο πρώην πρωθυπουργός έδωσε το στίγμα της επόμενης ημέρας, παρουσιάζοντας βασικούς άξονες της προγραμματικής πρότασής του και στέλνοντας σαφές μήνυμα επιστροφής. «Ενώνουμε δυνάμεις για να αλλάξουμε τη χώρα», σημείωσε, αφήνοντας να διαφανεί ότι η αντίστροφη μέτρηση έχει ήδη ξεκινήσει.

Το νέο σχήμα, όπως το περιγράφει, θα επιχειρήσει να ισορροπήσει ανάμεσα στην εμπειρία και στην ανανέωση. Θα είναι «ανοιχτό σε όλους», χωρίς αποκλεισμούς, αλλά και χωρίς τις παθογένειες του παρελθόντος. Η αναφορά αυτή ερμηνεύεται ως ένα προσεκτικά διατυπωμένο προσκλητήριο προς παλαιούς συνοδοιπόρους, υπό νέους όμως όρους: χωρίς δεδομένους ρόλους και χωρίς εγγυημένες θέσεις ισχύος.

Ο ΣΥΡΙΖΑ

Την ίδια στιγμή, όσο ο πρώην πρωθυπουργός προετοιμάζει την επόμενη κίνησή του, ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια από τις πιο δύσκολες φάσεις της σύγχρονης ιστορίας του. Η σκιά του νέου κόμματος βαραίνει καταλυτικά πάνω από την Κουμουνδούρου, περιορίζοντας τα περιθώρια κινήσεων της ηγεσίας.

Ο Σωκράτης Φάμελλος καλείται να διαχειριστεί μια εξαιρετικά εύθραυστη κατάσταση, με την Κοινοβουλευτική Ομάδα να εμφανίζει σημάδια αποσυσπείρωσης και στελέχη να βρίσκονται σε τροχιά αποχώρησης. Η παρατεταμένη αναμονή έχει εντείνει την εσωστρέφεια, ενώ οι δημόσιες τοποθετήσεις υπέρ του νέου εγχειρήματος τροφοδοτούν ένα κλίμα αβεβαιότητας.

Τα σενάρια που εξετάζονται είναι όλα δύσκολα. Από μια προσπάθεια συνεννόησης με τον Τσίπρα -με ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας- μέχρι πιο ριζικές επιλογές, όπως μια συνολική αναδιάταξη του χώρου ή ακόμη και ακραίες λύσεις, όπως η αναστολή της λειτουργίας του κόμματος. Την ίδια ώρα, δεν λείπουν οι αντιδράσεις από στελέχη που βλέπουν το νέο εγχείρημα με καχυποψία, βαθαίνοντας περαιτέρω τα εσωτερικά ρήγματα.

Σε κάθε περίπτωση, όλα δείχνουν πως ο Μάιος θα είναι πλούσιος σε εξελίξεις σε ένα πολιτικό σκηνικό που βρίσκεται σε φάση αναδιάταξης. Ο χρόνος -είτε μετρά αντίστροφα για τον Τσίπρα είτε πιέζει ασφυκτικά τον ΣΥΡΙΖΑ- εξελίσσεται στον πιο κρίσιμο παράγοντα των επόμενων εβδομάδων