Σε μια κίνηση που κλιμακώνει κατακόρυφα την ένταση με τις Βρυξέλλες, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την αύξηση των δασμών στα αυτοκίνητα και τα φορτηγά από την ΕΕ στο 25%. Παρά την ηχηρή ανακοίνωση, ο Αμερικανός Πρόεδρος απέφυγε να διευκρινίσει τη νομική βάση ή την εξουσία που θα επικαλεστεί για την επιβολή των νέων τελών.
«Με βάση το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν συμμορφώνεται με την πλήρως συμφωνημένη εμπορική μας συμφωνία, την επόμενη εβδομάδα θα αυξήσω τους δασμούς που επιβάλλονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τα αυτοκίνητα και τα φορτηγά που εισέρχονται στις Ηνωμένες Πολιτείες», έγραψε στο Truth Social την Παρασκευή. «Ο δασμός θα αυξηθεί στο 25%. Είναι πλήρως κατανοητό και συμφωνημένο ότι, εάν παράγουν αυτοκίνητα και φορτηγά σε εργοστάσια των ΗΠΑ, δεν θα υπάρχει δασμός».
Πώς φτάσαμε στις νέες απειλές Τραμπ για δασμούς στα αυτοκίνητα
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν μειώσει τους δασμούς αυτοκινήτων για την Ευρωπαϊκή Ένωση στο 15% ως μέρος μιας εμπορικής συμφωνίας μεταξύ των κυβερνήσεων, αλλά Αμερικανοί αξιωματούχοι διαμαρτύρονται ότι η ΕΕ δεν κινείται αρκετά γρήγορα για την εφαρμογή της.
Τον Φεβρουάριο, το Ανώτατο Δικαστήριο περιόρισε τη χρήση δασμών από τον πρόεδρο, κρίνοντας ότι είχε υπερβεί την εξουσία του χρησιμοποιώντας έναν νόμο έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, οι δασμοί στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα επιβλήθηκαν βάσει ενός ξεχωριστού νόμου που αφορά την εθνική ασφάλεια (άρθρο 232 του Εμπορικού Νόμου του 1964) και δεν επηρεάζονται από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Κίνδυνος για τις ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες
Ένας υψηλότερος δασμός στα αυτοκίνητα θα μπορούσε να είναι καταστροφικός για τις ευρωπαϊκές εταιρείες, οι οποίες θα αντιμετώπιζαν περισσότερα εμπόδια στις πωλήσεις τους στις ΗΠΑ σε σχέση με κατασκευαστές από την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και το Μεξικό.
Οι ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες που θα μπορούσαν να πληγούν περισσότερο από μια αλλαγή στον δασμολογικό συντελεστή είναι η Mercedes, η BMW και η Volkswagen, οι οποίες εισάγουν μεγάλο ποσοστό των οχημάτων που πωλούν στις ΗΠΑ από τα εργοστάσιά τους στην Ευρώπη.
«Η ΕΕ υλοποιεί τις δεσμεύσεις της κοινής δήλωσης σύμφωνα με την καθιερωμένη νομοθετική πρακτική», δήλωσε ο Olof Gill, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πρόσθεσε ότι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες παραβιάσουν τη συμφωνία, «θα διατηρήσουμε ανοιχτές τις επιλογές μας για την προστασία των συμφερόντων της ΕΕ».
Όπως αναφέρουν οι NY Times, αν και η ΕΕ έκανε βήματα προς την ολοκλήρωση της συμφωνίας τις τελευταίες εβδομάδες, περνώντας την από ένα βασικό στάδιο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, απαιτούνται ακόμη τελικές διαπραγματεύσεις πριν τεθεί σε ισχύ. Οι σχεδιαζόμενοι δασμοί του κ. Τραμπ θα μπορούσαν να τινάξουν στον αέρα αυτή την εύθραυστη διαδικασία.
Προς έναν «σοβαρό εμπορικό πόλεμο»
«Αν πάρουμε το Truth Social του Τραμπ τοις μετρητοίς, αυτό θα σημαίνει ότι η συμφωνία δεν πρόκειται να κρατήσει», δήλωσε ο Mujtaba Rahman, διευθύνων σύμβουλος για την Ευρώπη στον όμιλο Eurasia. «Αυτό θα αποτελούσε σαφή παραβίαση της συνεννόησης στην οποία είχαν καταλήξει οι δύο πλευρές και υποδηλώνει ότι διατρέχουμε τον κίνδυνο ενός πολύ σοβαρού εμπορικού πολέμου από την επόμενη εβδομάδα». Ο κ. Rahman σημείωσε ότι η ΕΕ έχει ήδη έτοιμες επιλογές για αντίποινα (αντιδασμούς).
Δασμοί ως «Δώρο στον Βασιλιά»
Αυτή δεν είναι η μόνη εμπορική αλλαγή που αποκάλυψε ο κ. Τραμπ. Την Πέμπτη, μετά τη συνάντησή του με τον Βασιλιά Κάρολο Γ’ της Αγγλίας, δήλωσε ότι θα άρει τους δασμούς των ΗΠΑ στο σκωτσέζικο ουίσκι. Ο πρόεδρος φάνηκε να αναφέρεται σε έναν δασμό 10% που επέβαλε τον Φεβρουάριο.
Αυτός ο δασμός 10% είχε εκδοθεί με χρήση του άρθρου 122 του Εμπορικού Νόμου του 1974, που αφορά ζητήματα ισοζυγίου πληρωμών. Ο Peter Harrell από το Georgetown σχολίασε: «Δεν είχα στο πρόγραμμα μου “μειώσεις δασμών ως δώρο στον βασιλιά”. Η εξαίρεση για το ουίσκι είναι πιθανώς νόμιμη, αν υποθέσουμε ότι ολόκληρο το καθεστώς του άρθρου 122 είναι νόμιμο».
Γεωπολιτική εξάρτηση και η συμφωνία του Turnberry
Για την ΕΕ των 27 εθνών (στην οποία δεν ανήκει πλέον το Ηνωμένο Βασίλειο), οι εξελίξεις είναι λιγότερο θετικές. Η συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Ιούλιο στο Turnberry της Σκωτίας μεταξύ Τραμπ και Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Ευρώπη, όπου θεωρείται άδικη. Δίνει στις ΗΠΑ πρόσβαση στους Ευρωπαίους καταναλωτές με χαμηλούς δασμούς, ενώ πολλές ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αντιμετωπίζουν δασμούς 15%.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι παραδέχθηκαν ότι προσπαθούσαν να ισορροπήσουν γεωπολιτικά ζητήματα, κυρίως για να κρατήσουν τις ΗΠΑ στο τραπέζι της υποστήριξης προς την Ουκρανία. Η Ευρώπη παραμένει στρατιωτικά εξαρτημένη από την Αμερική, τόσο για προστασία μέσω του ΝΑΤΟ όσο και για κρίσιμες τεχνολογίες, γεγονός που περιπλέκει την αντίδρασή της στις εμπορικές πιέσεις.
Παρόλα αυτά, οι ανησυχίες για την εμπορική συμφωνία έχουν επιβραδύνει την επικύρωσή της, όπως και οι εντάσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των παγκόσμιων εταίρων τους.
Οι νομοθέτες ανέστειλαν τις εργασίες για τη συμφωνία όταν ο κ. Τραμπ απείλησε να καταλάβει τη Γροιλανδία, η οποία αποτελεί αυτόνομη περιοχή της Δανίας, κράτους-μέλους της Ε.Ε. Προχώρησαν σε νέα διακοπή όταν το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε τους οριζόντιους δασμούς του κ. Τραμπ ως αντισυνταγματικούς και δεν ήταν σαφές πώς θα αντιδρούσε η κυβέρνησή του. Επιπλέον, επί μήνες, οι Ηνωμένες Πολιτείες συνέχισαν να απειλούν την Ευρώπη για τους ψηφιακούς της κανονισμούς, οι οποίοι είναι δαπανηροί για τις μεγάλες αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας.
Ωστόσο, πρόσφατα, οι διαπραγματεύσεις για την οριστική εφαρμογή της συμφωνίας του Turnberry προχωρούσαν σταθερά, αν και με ορισμένες προτεινόμενες τροπολογίες. Η εκδοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περιλάμβανε μια νέα ρήτρα ότι η συμφωνία θα ακυρωνόταν εάν η κυβέρνηση Τραμπ αθετούσε τις υποσχέσεις της και επέβαλε νέους δασμούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Κρίση στις σχέσεις με τη Γερμανία
Η ανακοίνωση του Τραμπ για τους δασμούς έρχεται σε μια στιγμή που οι διατλαντικές εμπορικές σχέσεις φαίνονταν, προσωρινά, πιο σταθερές. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη ανακοίνωσαν μια συμφωνία για κρίσιμα ορυκτά, καθώς και οι δύο πλευρές προσπαθούν να αναπτύξουν πιο ασφαλείς αλυσίδες εφοδιασμού.
Ωστόσο, οι εντάσεις παρέμειναν. Ο κ. Τραμπ πίεσε την Ευρώπη να βοηθήσει στον πόλεμο με το Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ, κάτι στο οποίο τα ευρωπαϊκά έθνη αντιστάθηκαν. Τις τελευταίες ημέρες, οι σχέσεις μεταξύ της Γερμανίας – που είναι παγκόσμια παραγωγός αυτοκινήτων- και του κ. Τραμπ έχουν οξυνθεί περαιτέρω.
Ο κ. Τραμπ δήλωσε ότι «μελετά και επανεξετάζει την πιθανή μείωση των στρατευμάτων στη Γερμανία», σε μια κίνηση που φάνηκε να αποτελεί αντίποινα για τα σχόλια του Γερμανού Καγκελάριου, Φρίντριχ Μερτς, ότι το Ιράν είχε «ταπεινώσει» τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Το ερώτημα τώρα είναι πώς θα απαντήσει η Ευρώπη», δήλωσε ο κ. Harrell, εμπειρογνώμονας εμπορίου από το Georgetown. «Θα προσφέρει η Ευρώπη μια διέξοδο, όπως η επιτάχυνση της εφαρμογής της εμπορικής συμφωνίας, ή θα προχωρήσει σε αντίποινα, οπότε η κατάσταση θα μπορούσε να κλιμακωθεί περαιτέρω και από τις δύο πλευρές;».
