Καθώς η Ουκρανία φτάνει σε ένα σημείο όπου η αντοχή των ανθρώπων της δοκιμάζεται όσο ποτέ, το Κίεβο βρίσκεται αντιμέτωπο με μια πρόταση των ΗΠΑ που αλλάζει τα δεδομένα, προκαλώντας πολιτικές αναταράξεις και έντονη διπλωματική κινητικότητα σε Δύση και Μόσχα.

Το νέο αμερικανικό ειρηνευτικό σχέδιο, που ενσωματώνει βασικές ρωσικές απαιτήσεις, δημιουργεί πιέσεις στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ ζητεί από το Κίεβο να το αποδεχθεί άμεσα.

Το δίλημμα

Ο Ουκρανός Πρόεδρος προειδοποίησε την Παρασκευή ότι η χώρα του κινδυνεύει να χάσει την αξιοπρέπειά της και την ελευθερία της -ή την υποστήριξη της Ουάσιγκτον- εξαιτίας αυτού σχεδίου 28 σημείων, που υιοθετεί βασικές απαιτήσεις της Ρωσίας.

Ο Ζελένσκι, ο οποίος έχει απορρίψει στο παρελθόν τους όρους του σχεδίου ως πράξη παράδοσης, απηύθυνε έκκληση για ενότητα στους Ουκρανούς και διαβεβαίωσε ότι δεν θα προδώσει ποτέ τη χώρα του.

«Τώρα, η Ουκρανία μπορεί να αντιμετωπίσει μια πολύ δύσκολη επιλογή — είτε να χάσει την αξιοπρέπεια είτε να κινδυνεύσει να χάσει έναν σημαντικό εταίρο», είπε σε διάγγελμά του, προσθέτοντας: «Θα παλέψω όλο το 24ωρο, επτά ημέρες την εβδομάδα, για να διασφαλίσω ότι τουλάχιστον δύο σημεία του σχεδίου δεν θα παραβλεφθούν – η αξιοπρέπεια και η ελευθερία των Ουκρανών».

Δημόσια, ο Ζελένσκι -που μίλησε την Παρασκευή με τους ηγέτες της Βρετανίας, της Γερμανίας και της Γαλλίας, όπως και με τον Τζέι Ντι Βανς- εμφανίζεται προσεκτικός, αποφεύγοντας να απορρίψει ανοιχτά το αμερικανικό σχέδιο ή να προσβάλει τους Αμερικανούς.

«Εκτιμούμε τις προσπάθειες των Ηνωμένων Πολιτειών, του προέδρου Τραμπ και της ομάδας του που στοχεύουν στον τερματισμό αυτού του πολέμου», είπε. «Πρέπει να είναι ένα σχέδιο που θα διασφαλίζει μια πραγματική και αξιοπρεπή ειρήνη».

Το τελεσίγραφο

Η πρόταση, όπως είπε, είναι κάτι που ο Τραμπ θεωρεί πως το Κίεβο πρέπει να δεχθεί μέσα σε μία εβδομάδα. Ο Αμερικανός Πρόεδρος δήλωσε στο Fox News Radio ότι θεωρεί την Πέμπτη ως κατάλληλη προθεσμία για να κάνει δεκτό το σχέδιο η Ουκρανία, επιβεβαιώνοντας όσα είχαν μεταφέρει στο Reuters δύο πηγές.

Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι η Ουάσιγκτον απείλησε να διακόψει την παροχή πληροφοριών και την αποστολή όπλων στην Ουκρανία εάν δεν αποδεχθεί τη συμφωνία. Αργότερα, όμως, ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι δεν είναι ακριβές πως οι ΗΠΑ απείλησαν να διακόψουν τη ροή πληροφοριών.

Ο Τραμπ, μιλώντας αργότερα σε δημοσιογράφους, δήλωσε ότι ο χρόνος πιέζει λόγω του χειμώνα και της ανάγκης να σταματήσει η αιματοχυσία, σημειώνοντας πως ο Ζελένσκι θα πρέπει να εγκρίνει το σχέδιο.

«Θα πρέπει να του αρέσει, και αν δεν του αρέσει, τότε ξέρετε, ας συνεχίσουν να πολεμούν», είπε.  Σε άλλο σημείο προσέθεσε: «Κάποια στιγμή θα πρέπει να αποδεχθεί κάτι που δεν έχει αποδεχθεί μέχρι τώρα».

Υπενθυμίζοντας τη δύσκολη συνάντησή τους τον Φεβρουάριο, ανέφερε: «Θυμάστε στο Οβάλ Γραφείο, όχι πριν πολύ καιρό, του είπα: “Δεν έχεις τα χαρτιά”».

Με το νέο ειρηνευτικό σχέδιό του για τον τερματισμό του πολέμου, ο Τραμπ αναβιώνει λοιπόν ξανά το επιχείρημά του ότι ο Ζελένσκι δεν «έχει τα χαρτιά» για να συνεχίσει στο πεδίο της μάχης και ότι πρέπει να οδηγηθεί σε μια συμφωνία που γέρνει σημαντικά υπέρ της Μόσχας.

Ο Τραμπ, ο οποίος διαχρονικά δείχνει χαμηλό βαθμό εκτίμησης προς τον Ουκρανό ηγέτη, δήλωσε την Παρασκευή ότι περιμένει απάντηση από το Κίεβο για το σχέδιο έως την επόμενη Πέμπτη.

«Πιστεύουμε ότι έχουμε έναν τρόπο να φέρουμε την ειρήνη», είπε σε δημοσιογράφους σε εμφάνιση στο Οβάλ Γραφείο. «Θα πρέπει να το εγκρίνει».

Το σχέδιο 28 σημείων

Το σχέδιο της Ουάσιγκτον καλεί την Ουκρανία να παραχωρήσει εδάφη, να αποδεχθεί περιορισμούς στον στρατό της και να εγκαταλείψει την προοπτική ένταξης στο ΝΑΤΟ.

Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης προτάσεις στις οποίες η Μόσχα πιθανότατα θα αντιταχθεί, ενώ απαιτεί από τις ρωσικές δυνάμεις να αποσυρθούν από ορισμένες περιοχές που έχουν καταλάβει.

Το ειρηνευτικό σχέδιο που υποστηρίζουν οι ΗΠΑ δίνει στη Ρωσία de facto έλεγχο επί του Λουχάνσκ, του Ντονέτσκ και της Κριμαίας, παγώνει τη γραμμή του μετώπου στη Χερσώνα και στη Ζαπορίζια και δημιουργεί μια αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη μεταξύ της τρέχουσας γραμμής και των συνόρων του Ντονέτσκ.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι το σχέδιο συντάχθηκε έπειτα από διαβουλεύσεις με τον Ρουστέμ Ουμέροφ, γραμματέα του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας της Ουκρανίας και στενό σύμμαχο του Ζελένσκι, ο οποίος διετέλεσε υπουργός Άμυνας έως τον Ιούλιο.

Ένας ανώτερος αξιωματούχος είπε την Πέμπτη ότι ο Ουμέροφ «συμφώνησε με την πλειονότητα του σχεδίου, αφού έκανε αρκετές τροποποιήσεις, και το παρουσίασε στον πρόεδρο Ζελένσκι».

Ωστόσο, ο Ουμέροφ διέψευσε ότι συμφώνησε με οποιονδήποτε από τους όρους του σχεδίου και υποστήριξε ότι είχε μόνο τεχνικό ρόλο στη διοργάνωση των συνομιλιών.

Ένα από τα βασικά αιτήματα της Ουκρανίας -οι εγγυήσεις ασφαλείας, ισοδύναμες με το άρθρο συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, ώστε να αποτραπεί νέα ρωσική επίθεση- αντιμετωπίζεται στο σχέδιο με μία μόνο γραμμή χωρίς λεπτομέρειες: «Η Ουκρανία θα λάβει ισχυρές εγγυήσεις ασφάλειας».

Βανς: Αποκύημα «φαντασίας» η άποψη πως η Ουκρανία θα νικούσε στον πόλεμο

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε αργά την Παρασκευή ότι οποιοδήποτε σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου πρέπει να διασφαλίζει την ουκρανική κυριαρχία και να είναι αποδεκτό και από τις δύο πλευρές, αλλά πρόσθεσε πως είναι «φαντασίωση» να πιστεύει κανείς ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να κερδίσει, αν οι ΗΠΑ έδιναν στο Κίεβο περισσότερα χρήματα ή όπλα ή επέβαλλαν νέες κυρώσεις στη Μόσχα.

«Υπάρχει μια φαντασίωση ότι αν απλώς δώσουμε περισσότερα χρήματα, περισσότερα όπλα ή περισσότερες κυρώσεις, η νίκη είναι κοντά», έγραψε στο X.

Η θέση του Πούτιν

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος αρνείται να υποχωρήσει στις βασικές εδαφικές απαιτήσεις και εγγυήσεις ασφαλείας της Ρωσίας, δήλωσε την Παρασκευή ότι το αμερικανικό σχέδιο θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για την τελική επίλυση του πολέμου.

Ανέφερε ότι το Κίεβο αντιτίθεται στο σχέδιο, αλλά ούτε αυτό ούτε οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του κατανοούν την πραγματικότητα των ρωσικών προελάσεων στην Ουκρανία.

Ο ειδικός απεσταλμένος του Πούτιν, Κιρίλ Ντμίτριεφ, δήλωσε την Παρασκευή ότι το αμερικανικό σχέδιο στοχεύει στην αποτροπή περαιτέρω ουκρανικών απωλειών τόσο σε ζωές όσο και σε εδάφη.

Πολλές πηγές ανέφεραν στο Reuters ότι το σχέδιο είναι προϊόν παρασκηνιακών συζητήσεων ανάμεσα στον Ντμίτριεφ και τον Στιβ Γουίτκοφ, τον ειδικό απεσταλμένο του Τραμπ.

«Εξαιτίας της προπαγάνδας των πολεμοκάπηλων, πολλοί δεν βλέπουν ότι το Ειρηνευτικό Σχέδιο του Τραμπ έχει σχεδιαστεί για να σώσει την Ουκρανία από το να χάσει ακόμη περισσότερη γη και ζωές», έγραψε στα αγγλικά στο X.

Εκνευρισμός στην Ευρώπη

Η λεγόμενη «Συμμαχία των Προθύμων» όλο αυτό το διάστημα έχει επιδοθεί σε μία διπλωματία κατευνασμού και κολακείας προς τον Αμερικανό Πρόεδρο, αλλά φάνηκε ότι και πάλι βρέθηκε ενώπιον τετελεσμένων.

Για μία ακόμη φορά οι Ευρωπαίοι βλέπουν τον Τραμπ να τους παρακάμπτει και να παρουσιάζει ένα σχέδιο ειρήνης που αποδέχεται τις βασικές απόψεις της Ρωσίας για τον τερματισμό του πολέμου.

Συγκεκριμένα οι τρεις βασικές θέσεις των Ευρωπαίων που τελικά δεν αποδέχεται το σχέδιο Τραμπ είναι οι εξής:

• Η Ε.Ε. ήθελε οι διαπραγματεύσεις για την ειρήνη να γίνουν σε δύο φάσεις, πρώτα με μία κατάπαυση πυρός και μετά με μία οριστική συμφωνία για ειρήνη που θα έδινε στην Ουκρανία τις απαραίτητες εγγυήσεις ασφαλείας. Ο Τραμπ δεν κάνει καμία αναφορά σε κατάπαυση των εχθροπραξιών, την οποία απέρριπτε και η Μόσχα. Μάλιστα οι Ρώσοι πίεζαν για μία συνολική και οριστική λύση.
• Οι Ευρωπαίοι δεν μπορούσαν να αποδεχτούν καμία προσάρτηση από την Ρωσία των ουκρανικών εδαφών που κατέχει ο ρωσικός στρατός. Αν συμβεί κάτι τέτοιο θα πρόκειται ουσιαστικά για τεμαχισμό της Ουκρανίας. Το σχέδιο Τραμπ προβλέπει ότι θα παραχωρηθεί στη Ρωσία ολόκληρη η στρατηγικής σημασίας περιοχή του Ντονμπάς, μαζί με τα εδάφη που βρίσκονται υπό τον έλεγχο του ουκρανικού στρατού.
• Η είσοδος της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ δεν γίνεται δεκτή καθώς αποτελεί «κόκκινο πανί» για τη Μόσχα, η οποία επέμενε και για τη μείωση του μεγέθους των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας αλλά και του αμυντικού εξοπλισμού της. Το σχέδιο Τραμπ προωθεί και τα δύο αυτά σημεία.