Ενεργειακό σοκ στην Ευρώπη: Η απειλή Τραμπ για μπλόκο στο ντίζελ πιέζει τους μεταφορείς – «Ό,τι υπάρχει στο ράφι θα κοστίζει περισσότερο»

Ένα νέο ενεργειακό σοκ στην Ευρώπη μπορεί να προκαλέσει η απειλή του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να αναστείλει τις εξαγωγές αμερικανικού ντίζελ. Οι Ευρωπαίοι μεταφορείς κινδυνεύουν έτσι να επιβαρυνθούν με ακόμη υψηλότερες δαπάνες για καύσιμα, οι οποίες τελικά θα περάσουν στους καταναλωτές μέσω των τιμών στα καταστήματα.

Την Τετάρτη, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι εξακολουθεί να «σκέφτεται» την πιθανότητα να απαγορεύσει τις εξαγωγές, την ώρα που η κυβέρνησή του επιχειρεί να περιορίσει τις τιμές καυσίμων στις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Την ίδια στιγμή, ο Λευκός Οίκος διερευνά εάν τα κράτη της Ευρώπης θα μπορούσαν να διαθέσουν στην αγορά ποσότητες από τα στρατηγικά τους αποθέματα ντίζελ, ώστε να υποχωρήσουν οι τιμές.

Όπως αποκάλυψε την Πέμπτη το Reuters, η κυβέρνηση Τραμπ απηύθυνε προειδοποίηση στη Γερμανία και τη Γαλλία να αποδεσμεύσουν τα στρατηγικά αποθέματα ντίζελ έκτακτης ανάγκης που διατηρούν, ειδάλλως θα επιβάλει ενδεχόμενη απαγόρευση στις εξαγωγές αμερικανικού ντίζελ με προορισμό την Ευρώπη.

Η άνοδος της τιμής του ντίζελ θα προκαλέσει άμεσο αντίκτυπο σε όλη την Ευρώπη, επισημαίνει το Politico.

Η Κριστίνα Σκαρδία, αρμόδια για τις ευρωπαϊκές υποθέσεις στην ιταλική ομοσπονδία εμπορευματικών μεταφορών Confetra, προειδοποιεί: «Οτιδήποτε βρίσκεται στο ράφι θα κοστίζει περισσότερο».

Ο πόλεμος, τα προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές και η παύση λειτουργίας διυλιστηρίων έχουν περιορίσει σημαντικά τον εφοδιασμό από τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή, με αποτέλεσμα η Ευρώπη να έχει γίνει ιδιαίτερα εξαρτημένη από τις αμερικανικές προμήθειες ντίζελ.

Η συγκεκριμένη εξάρτηση καθιστά πλέον ευάλωτους τους Ευρωπαίους οδηγούς φορτηγών, καθώς δραστηριοποιούνται σε έναν κλάδο με ήδη εξαιρετικά περιορισμένη κερδοφορία, ο οποίος αδυνατεί να απορροφήσει έναν ακόμη ισχυρό κραδασμό.

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπως τονίζει η Σκαρδία, «Υπάρχει τεράστιος κίνδυνος πτωχεύσεων». Αντίθετα, οι μεγαλύτερες εταιρείες έχουν περισσότερες πιθανότητες να αντέξουν, μεταφέροντας την επιβάρυνση στους πελάτες με υψηλότερες χρεώσεις για τις υπηρεσίες τους.

Τα δεδομένα της Διεθνούς Ένωσης Οδικών Μεταφορών (IRU) δείχνουν ότι στις 17 Σεπτεμβρίου η μέση τιμή του ντίζελ στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασε τα 2,26 ευρώ το λίτρο, καταγράφοντας άνοδο 38% έναντι των τιμών στα τέλη Φεβρουαρίου.

Η τιμή αυτή αποτελεί καινούργιο ιστορικό ρεκόρ, υψηλότερο ακόμη και από εκείνο που σημειώθηκε μέσα στην ενεργειακή κρίση του 2022, η οποία ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Κατά την εκτίμηση της Ιταλικής Γενικής Συνομοσπονδίας Μεταφορών και Εφοδιαστικής, Confetra, μια πιθανή απαγόρευση εξαγωγών από τις ΗΠΑ θα μπορούσε να ωθήσει την τιμή του ντίζελ στην ΕΕ αρκετά πάνω από τα 3 ευρώ το λίτρο, όπως αναφέρει η Σκαρδία.

Περιορίζονται οι εναλλακτικές για τον εφοδιασμό ντίζελ

Η Ευρώπη βασίστηκε σταδιακά όλο και περισσότερο στις ΗΠΑ για να αναπληρώσει τις ελλείψεις, καθώς ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν περιόρισε τις εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή, προκαλώντας παράλληλα προβλήματα στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Με βάση τα στοιχεία της IRU, το ντίζελ από τις ΗΠΑ καλύπτει σήμερα σχεδόν το 50% των ευρωπαϊκών θαλάσσιων εισαγωγών. Εάν η Ουάσινγκτον εφαρμόσει την απαγόρευση, ο κλάδος των οδικών εμπορευματικών μεταφορών θα καταστεί εξαιρετικά ευάλωτος.

Όπως επισημαίνει ο Ντέιβιντ Ντόχερτι, επικεφαλής του τομέα έρευνας φυσικών πόρων στη στρατηγική ερευνητική εταιρεία BloombergNEF, ο κλάδος των μεταφορών καταναλώνει τις μεγαλύτερες ποσότητες ντίζελ στην Ευρώπη.

Τα στοιχεία της Eurostat καταδεικνύουν ότι στις μεταφορές αναλογεί το 77% της συνολικής ποσότητας ντίζελ και πετρελαίου κίνησης που καταναλώνεται στην ΕΕ.

Μιλώντας στο Politico, ο Ντόχερτι εξηγεί: «Υπάρχουν πραγματικά περιορισμένες -τουλάχιστον άμεσες- εναλλακτικές λύσεις εκεί».

«Εσείς κι εγώ μπορούμε να αποφασίσουμε να σταματήσουμε να οδηγούμε αν οι τιμές εκτοξευθούν και ο κόσμος δεν θα καταστραφεί. Αν όμως σταματήσουν να κυκλοφορούν φορτηγά στη Γερμανία ή την Πολωνία, τις δύο μεγαλύτερες αγορές, θα αρχίσετε να βλέπετε σημεία παράλυσης».

Ο ίδιος προσθέτει: «Οι αλυσιδωτές επιπτώσεις ξεπερνούν κατά πολύ το απλό γεγονός ότι το ντίζελ θα είναι ακριβό». «Θα μπορούσε να σημαίνει έλλειψη ντίζελ στα σωστά σημεία, μεγάλες καθυστερήσεις στον ανεφοδιασμό, ακόμα και ουρές».

Η πολύωρη αναμονή για τον ανεφοδιασμό των οχημάτων θα αφαιρούσε από τους οδηγούς πολύτιμο χρόνο, τον οποίο χρειάζονται για να πραγματοποιούν τις παραδόσεις των φορτίων.

Παρ’ όλα αυτά, η εντονότερη πίεση που προβλέπεται να αντιμετωπίσουν οι μεταφορικές εταιρείες θα είναι οικονομικής φύσης.

Περίπου το 30% των συνολικών λειτουργικών εξόδων μιας εταιρείας διεθνών μεταφορών αφορά το ντίζελ, όπως αναφέρει ο Γιαν Μπούτσεκ, πρόεδρος της πολωνικής Ένωσης Διεθνών Οδικών Μεταφορέων.

Αν το κόστος των καυσίμων εκτοξευθεί, κάποια δρομολόγια δεν θα είναι πλέον οικονομικά βιώσιμα, ενώ οι επιχειρήσεις μπορεί να χάσουν τα διαθέσιμα κεφάλαια που απαιτούνται για να παραμείνουν σε λειτουργία.

Όπως εξηγεί ο Μπούτσεκ, οι μεταφορείς πρέπει να καλύψουν προκαταβολικά τις δαπάνες για καύσιμα, μισθούς και διόδια, τη στιγμή που η εξόφληση από τον πελάτη μπορεί να έρθει αρκετές εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση της μεταφοράς.

Η απότομη άνοδος στην τιμή του καυσίμου προκαλεί άμεση πίεση στη ρευστότητα, αφού οι υποχρεώσεις πρέπει να πληρωθούν πριν εισρεύσουν τα έσοδα που αντιστοιχούν σε αυτές.

«Με τιμές ντίζελ γύρω στα 3 ευρώ ανά λίτρο, ο κίνδυνος να βάλουν λουκέτο ορισμένοι μεταφορείς θα ήταν πολύ πραγματικός, ιδιαίτερα αν οι τιμές παρέμεναν σε αυτό το επίπεδο για παρατεταμένη χρονική περίοδο», δηλώνει ο Μπούτσεκ.

Σε δυσμενέστερη θέση βρίσκονται οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Σε σύγκριση με τους μεγάλους ομίλους logistics, έχουν κατά κανόνα λιγότερα διαθέσιμα, πιο περιορισμένη δυνατότητα δανεισμού και μικρότερη ισχύ στις διαπραγματεύσεις με τους πελάτες. Παράλληλα, καλούνται να διαχειριστούν το νέο σοκ ενώ η οικονομική τους κατάσταση είναι ήδη επιβαρυμένη.

Ο Μπούτσεκ συμπλήρωσε ότι πάνω από 1.000 επιχειρήσεις έχουν αποχωρήσει ήδη από την πολωνική αγορά διεθνών μεταφορών μέσα στη φετινή χρονιά.

«Καλύτερα καθηλωμένο το φορτηγό»

Το επόμενο ζήτημα για όσες επιχειρήσεις καταφέρουν να επιβιώσουν είναι ποιος θα αναλάβει την επιβάρυνση από τις ακριβότερες τιμές καυσίμων, αναφέρει το Politico.

Στη spot αγορά, όπου ο μεταφορέας αναλαμβάνει μία συγκεκριμένη αποστολή με ναυλωμένο φορτηγό αντί να δεσμεύεται με μακροχρόνια σύμβαση, η άνοδος του ντίζελ περνά σχεδόν αμέσως στο κόστος. Έτσι, οι εταιρείες ζητούν ακριβότερα ναύλα και, όταν οι πελάτες δεν τα αποδέχονται, κάποια δρομολόγια δεν μπορούν απλώς να πραγματοποιηθούν με βιώσιμο τρόπο.

«Καμία εταιρεία δεν μπορεί να συνεχίσει να παρέχει υπηρεσίες κάτω του κόστους για παρατεταμένο χρονικό διάστημα», τονίζει ο Μπούτσεκ.

Οι μεταφορείς θα αναγκαστούν να εξετάζουν αυστηρότερα ποιες εργασίες θα αποδέχονται. Στο στόχαστρο για ακύρωση θα βρεθούν αρχικά οι λιγότερο επικερδείς επιλογές: μακρινές διαδρομές χωρίς φορτίο, προορισμοί από τους οποίους δύσκολα εξασφαλίζεται επιστροφή με φορτίο και μεταφορές που απαιτούν πολύωρη αναμονή κατά τη φόρτωση ή την εκφόρτωση.

«Εάν το κόστος παροχής της υπηρεσίας υπερβαίνει τα έσοδα που παράγονται από αυτήν, από την οπτική γωνία του μεταφορέα μπορεί να είναι οικονομικά πιο λογικό να αφήσει το φορτηγό παρκαρισμένο παρά να δημιουργήσει άλλη μια ζημία», προσθέτει ο Μπούτσεκ.

Η Σκαρδία παρουσιάζει δύο ενδεχόμενες εξελίξεις:

• Οι μικρότερες επιχειρήσεις μπορεί να μην έχουν τη δυνατότητα να μεταφέρουν στους πελάτες την επιβάρυνση από τα καύσιμα και να απορρίπτουν ορισμένες εργασίες, οδηγώντας τους πελάτες σε αναζήτηση άλλων λύσεων.
• Αντίθετα, οι μεγαλύτερες εταιρείες ενδέχεται συχνότερα να καλύπτονται από συμβάσεις με πρόβλεψη για επίναυλο καυσίμων (fuel surcharge), δηλαδή μια πρόσθετη χρέωση που ακολουθεί την τιμή του ντίζελ, ώστε να συνεχίζουν τις μεταφορές μετακυλίοντας την αύξηση στους πελάτες.

Σε περίπτωση που οι ακραίες τιμές παραμείνουν επί εβδομάδες και προκύψουν πραγματικές ελλείψεις, ο Μπούτσεκ εκτιμά ότι η Ευρώπη μπορεί να αντιμετωπίσει περιορισμό της μεταφορικής δυνατότητας σε συγκεκριμένες διαδρομές, δυσκολία εξεύρεσης διαθέσιμων φορτηγών και διαδοχικές καθυστερήσεις σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα.

Ο Ρόμπιν Λος, επικεφαλής του τομέα μεταφορών και κινητικότητας στην ευρωπαϊκή ομοσπονδία καταναλωτών BEUC, δήλωσε στο Politico ότι για τις μεταφορικές επιχειρήσεις ο αντίκτυπος θα είναι «σημαντικός και αναμφίβολα άμεσος».

«Εάν η μεταφορική ικανότητα αρχίσει να εξαφανίζεται από την αγορά, οι συνέπειες επεκτείνονται πολύ γρήγορα πέρα από τον ίδιο τον κλάδο των οδικών μεταφορών», καταλήγει ο Μπούτσεκ. Όπως επισημαίνει, τότε η επάρκεια ντίζελ αποκτά πλέον χαρακτήρα ζητήματος «οικονομικής ασφάλειας».