Μεθώνη: Το ΥΠΠΟ διαθέτει 1,7 εκατ. ευρώ για την προστασία του επιθαλάσσιου τείχους του Κάστρου

Το υπουργείο Πολιτισμού υλοποιεί έργο για την προστασία από την παράκτια διάβρωση του δυτικού επιθαλάσσιου τείχους στο Κάστρο Μεθώνης, ένα από τα σπουδαιότερα οχυρωματικά συγκροτήματα της Ελλάδας.

Σε ανακοίνωσή του, το ΥΠΠΟ σημειώνει ότι οι απαραίτητες μελέτες ωρίμανσης για την αποκατάσταση του δυτικού και του ανατολικού τείχους του Κάστρου, της Ακρόπολης και του επιθαλάσσιου φρουρίου Μπούρτζι εκπονήθηκαν βάσει Προγραμματικής Σύμβασης, το 2021, μεταξύ υπουργείου Πολιτισμού, Περιφέρειας Πελοποννήσου και Δήμου Πύλου-Νέστορος. Η χρηματοδότηση προήλθε από την Περιφέρεια Πελοποννήσου 2021-2027, ενώ φορέας υλοποίησης ορίστηκε η Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων. Για την αποκατάσταση και ανάδειξη του δυτικού τείχους προβλέπεται προϋπολογισμός 1.700.000 ευρώ, με χρηματοδότηση από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπουργείου Πολιτισμού.

Η κατασκευή του δυτικού επιθαλάσσιου τείχους ανάγεται στον 13ο αιώνα, ενώ επεμβάσεις επισκευής πραγματοποιήθηκαν από τον 15ο αιώνα και μετά. Το μνημείο αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα μεσαιωνικής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής, με ευθύγραμμα τείχη και πύργους που ακολουθούν τη φυσική γραμμή της ακτής.

Η αδιάκοπη έκθεση του τείχους στον ισχυρό κυματισμό έχει οδηγήσει σε εκτεταμένες βλάβες. Μεταξύ αυτών καταγράφονται διάβρωση και αποσάθρωση των λίθων, απώλεια συνοχής στο εσωτερικό της λιθοδομής, ρωγμές, αλλά και πτώσεις τμημάτων της τοιχοποιίας.

Στην κατασκευή έχουν σχηματιστεί πέντε μεγάλοι κρατήρες και σημεία όπου έχει καταρρεύσει η τοιχοποιία. Κάποιες από τις ζημιές συνδέονται με βομβαρδισμούς την περίοδο του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, ενώ άλλες προέκυψαν από την ταυτόχρονη επίδραση των σφοδρών βροχοπτώσεων και των κυμάτων.

Μενδώνη: «Βυζαντινό μνημείο και ιδιαίτερα σημαντικό οχυρωματικό σύνολο»

Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Το Κάστρο της Μεθώνης, προέχον βυζαντινό μνημείο και ιδιαίτερα σημαντικό οχυρωματικό σύνολο, συνδέεται διαδοχικά με τη φραγκική, την ενετική και την οθωμανική κυριαρχία. Η ιδιαίτερη θέση του, στη νοτιοδυτική άκρη της Πελοποννήσου, και η άμεση σχέση των τειχών του με τη θάλασσα αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της φυσιογνωμίας του μνημείου. Συγχρόνως, όμως, το καθιστούν ιδιαίτερα ευάλωτο στην έντονη κυματική δράση και στη διαρκή επίδραση του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Στο μνημείο έχουν πραγματοποιηθεί εργασίες στερέωσης, αποκατάστασης και ανάδειξης των τειχών και των κτηρίων, με στόχο την προστασία του και την ασφαλή λειτουργία του ως οργανωμένου αρχαιολογικού χώρου. Ωστόσο, στις αρχές του 2021 παρατηρήθηκαν νέες βλάβες με αποκολλήσεις λίθων από την εξωτερική παρειά τμημάτων των τειχών, καθιστώντας αναγκαία τη λήψη πρόσθετων μέτρων προστασίας και στερέωσης. Με την έγκριση της ακτομηχανικής και της περιβαλλοντικής μελέτης κάνουμε ένα σημαντικό βήμα για την ουσιαστική προστασία του δυτικού επιθαλάσσιου τείχους. Η προτεινόμενη λύση, με την κατασκευή ενός εξ ολοκλήρου υφάλου-κυματοθραύστη, προστατεύει το μνημείο από την κυματική δράση, χωρίς να αλλοιώνει την εικόνα και τον επιθαλάσσιο χαρακτήρα του Κάστρου. Ταυτόχρονα, ο σχεδιασμός λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις της περιοχής, η οποία ανήκει στο δίκτυο Natura 2000, με ειδική μέριμνα για την αποφυγή επέμβασης στα προστατευόμενα λιβάδια της Ποσειδωνίας. Η συνολική παράκτια ζώνη που προβλέπεται να προστατευθεί εκτείνεται σε μήκος περίπου 450 μέτρων, καλύπτοντας σχεδόν το σύνολο της νοτιοδυτικής ακτογραμμής της χερσονήσου του Αγίου Νικολάου, όπου αναπτύσσονται τα οχυρωματικά έργα του Κάστρου. Η ολοκλήρωση και η έγκριση των συγκεκριμένων μελετών αποτελεί σημαντικό βήμα για την προώθηση των αναγκαίων επεμβάσεων με στόχο την ανάσχεση των αιτιών που προκαλούν φθορά στο τείχος και τη μακροχρόνια προστασία του».

Σύμφωνα με την ενημέρωση του ΥΠΠΟ, η ακτομηχανική μελέτη περιλαμβάνει έναν συνεχή, αναπεπταμένο ύφαλο κυματοθραύστη μήκους περίπου 485 μ. Η κατασκευή θα βρίσκεται σε απόσταση από την ακτογραμμή και σε βάθος που θα επιτρέπει τον περιορισμό της κυματικής ενέργειας πριν αυτή φτάσει στο τείχος. Με τον τρόπο αυτό θωρακίζεται το ευάλωτο τμήμα των οχυρώσεων, ανάμεσα στον βόρειο και τον νότιο πύργο.

Στον πυρήνα της μελέτης βρίσκεται η διατήρηση της επιθαλάσσιας φυσιογνωμίας του Κάστρου και η προστασία του μνημείου χωρίς οπτική αλλοίωση. Για τον λόγο αυτό ο κυματοθραύστης προβλέπεται να κατασκευαστεί εξ ολοκλήρου κάτω από τη στάθμη της θάλασσας, χωρίς εκσκαφές στη θαλάσσια ζώνη που εφάπτεται των τειχών, ώστε να μην προκληθεί πρόσθετη επιβάρυνση στη λιθοδομή.

Η περιβαλλοντική μελέτη εκπονήθηκε με έμφαση στη διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος, καθώς το έργο βρίσκεται σε προστατευόμενη περιοχή του δικτύου Natura 2000, στη θαλάσσια περιοχή του Στενού της Μεθώνης. Στο ίδιο πλαίσιο εντάχθηκε και η Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση. Ο σχεδιασμός τοποθετεί τα έργα μακριά από τα σημεία του θαλάσσιου πυθμένα όπου έχουν εντοπιστεί λιβάδια του προστατευόμενου είδους Posidonia oceanica, ώστε να αποκλειστούν άμεσες επιπτώσεις σε ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα της περιοχής.