Ακρίβεια: Οι Έλληνες καταναλωτές με περιορισμένες αγορές και οικονομικότερες διακοπές

Η ακρίβεια και η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα οδηγούν τους Έλληνες καταναλωτές σε περισσότερο προσεκτικές και προγραμματισμένες επιλογές. Οι πολίτες αξιοποιούν τις θερινές εκπτώσεις για αγορές που είχαν αναβάλει, ενώ περιορίζουν παράλληλα τις δαπάνες για τις καλοκαιρινές διακοπές.

Η εκπτωτική περίοδος άρχισε τη Δευτέρα 13 Ιουλίου και θα διαρκέσει έως τη Δευτέρα 31 Αυγούστου. Ο εμπορικός κόσμος προσδοκά ότι οι εκπτώσεις θα ενισχύσουν την αγοραστική κίνηση και θα στηρίξουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες λειτουργούν σε ένα απαιτητικό οικονομικό περιβάλλον.

Οι καταναλωτές, ωστόσο, εμφανίζονται περισσότερο οργανωμένοι, ενημερωμένοι και επιλεκτικοί σε σχέση με το παρελθόν. Συγκρίνουν τιμές, ελέγχουν τις προσφορές και σχεδιάζουν τις αγορές τους με βάση τις πραγματικές ανάγκες τους, αντί να παρασύρονται από ευκαιρίες της στιγμής.

Έρευνες του Τμήματος Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και άλλων επιστημονικών φορέων δείχνουν ότι σημαντικό ποσοστό των νοικοκυριών έχει περιορίσει ακόμη και την κατανάλωση βασικών αγαθών και υπηρεσιών εξαιτίας των ανατιμήσεων.

Ανάλογα με τον κλάδο, το ποσοστό των πολιτών που δηλώνουν ότι έχουν μειώσει τις αγορές τους κυμαίνεται από 16% έως 56%. Τα στοιχεία αποτυπώνουν την πίεση που εξακολουθούν να ασκούν ο πληθωρισμός και οι αυξημένες τιμές στον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Παράλληλα, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας κερδίζουν έδαφος, καθώς προσφέρουν χαμηλότερες τιμές και διευκολύνουν τον έλεγχο των δαπανών. Οι καταναλωτές εμφανίζονται επίσης λιγότερο πρόθυμοι να πληρώσουν υψηλότερη τιμή αποκλειστικά για το εμπορικό σήμα ενός προϊόντος.

Οι πολίτες αξιολογούν πλέον αυστηρότερα και τη στάση των επιχειρήσεων απέναντι στην ακρίβεια. Δεν διστάζουν να απομακρυνθούν από μάρκες τις οποίες θεωρούν αδιάφορες ή αναξιόπιστες ή από επιχειρήσεις που εκτιμούν ότι εκμεταλλεύονται τις πληθωριστικές πιέσεις.

Οι καταναλωτές αναζητούν πραγματικές εκπτώσεις

Ο Θάνος Μαύρος, εταίρος και επικεφαλής του Τομέα Καταναλωτικών Προϊόντων της EY Ελλάδος, εξηγεί στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι η τελευταία έκδοση της ετήσιας έρευνας EY Future Consumer Index Ελλάδα είχε καταγράψει μικρή αλλά αισθητή βελτίωση του καταναλωτικού κλίματος.

Για πρώτη φορά από την έναρξη της σειράς ερευνών, το 2021, οι Έλληνες καταναλωτές είχαν εμφανίσει συγκρατημένη διάθεση να αυξήσουν τις δαπάνες τους σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων, πάντοτε μέσα στα όρια των οικονομικών δυνατοτήτων τους.

Σύμφωνα με τον κ. Μαύρο, ωστόσο, ο πόλεμος στο Ιράν και η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και της ενέργειας αναζωπύρωσαν τον πληθωρισμό και ενίσχυσαν τις ανησυχίες των καταναλωτών.

«Σε ένα τέτοιο περιβάλλον οικονομικής αβεβαιότητας και αυξημένης πίεσης στο διαθέσιμο εισόδημα, οι καταναλωτές τείνουν να κατευθύνουν μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού τους σε είδη πρώτης ανάγκης, όπως τρόφιμα, λογαριασμούς και μετακινήσεις, περιορίζοντας τις αγορές ένδυσης, υπόδησης ή άλλων διαρκών αγαθών», αναφέρει ο κ. Μαύρος.

Οι εκπτώσεις εξακολουθούν, πάντως, να αποτελούν σημαντικό κίνητρο, ιδιαίτερα σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού και οικονομικής πίεσης. Σύμφωνα με την έρευνα, το 81% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι ανέβαλε αγορές μέχρι τα μεγάλα εκπτωτικά γεγονότα.

«Το πιο πιθανό είναι ότι οι καταναλωτές θα επισκεφθούν τα καταστήματα, θα αναζητήσουν μεγάλες προσφορές, αλλά, τελικά, θα περιοριστούν σε απολύτως αναγκαίες ή προγραμματισμένες αγορές. Άλλωστε, η καλοκαιρινή περίοδος έχει και άλλες καταναλωτικές δαπάνες σε προτεραιότητα, όπως αυτές των διακοπών», υπογραμμίζει ο κ. Μαύρος.

Ο ίδιος προσθέτει: «Πρέπει να θυμόμαστε ότι οι καταναλωτές έχουν γίνει, τα τελευταία χρόνια, πιο επιλεκτικοί, πιο “ψαγμένοι”. Εμφανίζονται πιο πρόθυμοι να αλλάξουν τη μάρκα ή το κατάστημα απ’ όπου αγοράζουν και, σε πολύ υψηλά ποσοστά, ερευνούν, συγκρίνουν και αξιολογούν πριν προχωρήσουν σε αγορά. Χαρακτηριστικά, σύμφωνα με την έρευνά μας, οι εκπτώσεις και οι προσφορές ήταν, για τα περισσότερα είδη, το δεύτερο σημαντικότερο κριτήριο επιλογής εμπορικής επιχείρησης, μετά την καλύτερη τιμή».

Ο κ. Μαύρος επισημαίνει ακόμη ότι οι καταναλωτές αναζητούν πλέον πραγματικές εκπτώσεις και ελέγχουν εάν οι προσφορές ανταποκρίνονται στις αρχικές τιμές των προϊόντων.

«Οι καταναλωτές αναζητούν, τόσο από τις μάρκες όσο και από τα καταστήματα από τα οποία αγοράζουν, διαφάνεια και ειλικρίνεια. Πρέπει, συνεπώς, οι επιχειρήσεις να επενδύσουν σε αυτό που αποτελεί το θεμέλιο της σχέσης τους με τον καταναλωτή: την εμπιστοσύνη», αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

Διακοπές με έλεγχο του κόστους

Η ίδια τάση εξοικονόμησης αποτυπώνεται και στον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές σχεδιάζουν τις φετινές διακοπές τους. Έρευνα του ΙΕΛΚΑ, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2026 σε δείγμα 700 καταναλωτών από όλη την Ελλάδα, καταγράφει αυξημένη προτίμηση σε οικονομικότερες λύσεις.

Οι πολίτες προετοιμάζουν συχνότερα γεύματα στον χώρο διαμονής, περιορίζουν τις επισκέψεις σε επιχειρήσεις εστίασης και αγοράζουν τρόφιμα από σούπερ μάρκετ, φούρνους, οπωροπωλεία και άλλες τοπικές επιχειρήσεις.

Το 41% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι μαγειρεύει συχνά κατά τη διάρκεια των διακοπών του, ενώ το 28% αναφέρει ότι δεν μαγειρεύει ποτέ. Παράλληλα, το 70% επισκέπτεται συστηματικά σούπερ μάρκετ ή μίνι μάρκετ, πιθανότατα για να περιορίσει τις δαπάνες εστίασης, ενώ το 79% επισκέπτεται φούρνους και αρτοποιεία.

Το 62% δηλώνει ότι προτιμά να αγοράζει τοπικά προϊόντα. Η επιλογή αυτή ενισχύει τις τοπικές οικονομίες και παράλληλα παρέχει στους καταναλωτές πρόσβαση σε αυθεντικές και, ενδεχομένως, οικονομικότερες γεύσεις.

Συνολικά, τα ευρήματα διαμορφώνουν μια εικόνα διακοπών με έμφαση στον έλεγχο των εξόδων και στην αυξημένη διατροφική αυτάρκεια.

Το 45% του κοινού δηλώνει ότι θα μειώσει τη φετινή δαπάνη του για αγορές. Το αυξημένο κόστος των εισιτηρίων αποτελεί τον σημαντικότερο επιβαρυντικό παράγοντα, ενώ ακολουθούν οι δαπάνες εστίασης και διαμονής.

Ως προς τα σημεία αγοράς τροφίμων, το 68% προτιμά φούρνους και αρτοποιεία. Μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ επιλέγει το 66%, μικρότερες αλυσίδες το 48% και μίνι μάρκετ το 41%.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η τοπική αγορά καταλαμβάνει σημαντική θέση στις θερινές καταναλωτικές επιλογές, σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης χρονιάς.

Οι μισοί δεν προγραμματίζουν διακοπές

Το 50% των ερωτηθέντων δεν προγραμματίζει να κάνει διακοπές το καλοκαίρι του 2026. Το αντίστοιχο ποσοστό είχε διαμορφωθεί στο 52% το 2025.

Από το υπόλοιπο 50% που σχεδιάζει να ταξιδέψει, το 34% αναφέρει ότι θα κάνει περιορισμένες διακοπές, το 14% ότι θα ταξιδέψει όπως κάθε χρόνο και το 2% ότι θα παραμείνει στον προορισμό του για περισσότερες ημέρες.

Από όσους προγραμματίζουν διακοπές, το 42% υπολογίζει ότι θα απουσιάσει για τέσσερις έως επτά ημέρες, ενώ το 29% σχεδιάζει διακοπές διάρκειας οκτώ έως 14 ημερών.

Η μέση διάρκεια των διακοπών για όσους τελικά ταξιδέψουν διαμορφώνεται στις 11,4 ημέρες, έναντι 11,3 ημερών το 2025. Το στοιχείο επιβεβαιώνει ότι η διάρκεια των αποδράσεων παραμένει συγκρατημένη.

Οι καταναλωτές στρέφονται κυρίως σε εξοχικές κατοικίες και οικονομικότερες μορφές διαμονής. Το 35% δηλώνει ότι θα διαμείνει σε δική του εξοχική κατοικία και το 18% σε κατοικία συγγενών, φίλων ή άλλων προσώπων.

Παράλληλα, το 35% επιλέγει ενοικιαζόμενα δωμάτια, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Μόλις το 14% προτιμά ξενοδοχείο, με το 10% να επιλέγει διαμονή χωρίς διατροφή και το 4% πλήρη διατροφή.

Το 8% επιλέγει κάμπινγκ και το 9% σχεδιάζει ταξίδι στο εξωτερικό. Οι ακριβότερες επιλογές, όπως τα ξενοδοχεία all inclusive και οι κρουαζιέρες, συγκεντρώνουν ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά.

Ως προς τους προορισμούς, το 57% επιλέγει παραθαλάσσιες περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας και το 38% προτιμά τα νησιά. Η ορεινή ηπειρωτική χώρα αποτελεί επιλογή για το 11%, ενώ το 9% εξετάζει το ενδεχόμενο διακοπών στο εξωτερικό.

Τα στοιχεία των ερευνών δείχνουν ότι οι Έλληνες καταναλωτές διαμορφώνουν τις αγορές και τις διακοπές τους με βασικό κριτήριο τον περιορισμό του κόστους. Οι εκπτώσεις λειτουργούν κυρίως ως ευκαιρία για προγραμματισμένες αγορές, ενώ στις διακοπές κυριαρχούν οι μικρότερες αποδράσεις, η οικονομικότερη διαμονή και η συστηματική αναζήτηση χαμηλότερων τιμών.