Παναγιώτης Καμπόσος: Η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει στη γνώση που παράγει για την παραγωγή πλούτου

Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια σημαντική αναπτυξιακή πρόκληση, αλλά και σε μια μοναδική ευκαιρία. Σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια οικονομία βασίζεται ολοένα και περισσότερο στη γνώση, την τεχνολογία και την καινοτομία, η χώρα μας καλείται να αξιοποιήσει ένα από τα σημαντικότερα συγκριτικά της πλεονεκτήματα: το ανθρώπινο δυναμικό της.

Ακολουθεί το άρθρο του προέδρου του Οργανισμού Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΟΒΙ), Παναγιώτη Καμπόσου:

Τα τελευταία χρόνια, η ελληνική ερευνητική κοινότητα έχει αποδείξει ότι διαθέτει υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας και διεθνή παρουσία. Πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς επιχειρήσεις και ερευνητικές ομάδες παράγουν γνώση, αναπτύσσουν νέες τεχνολογίες και συμμετέχουν σε διεθνή δίκτυα καινοτομίας. Παράλληλα, ολοένα και περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις αντιλαμβάνονται ότι η ανταγωνιστικότητά τους εξαρτάται από την ικανότητά τους να καινοτομούν και να δημιουργούν προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Ωστόσο, η πρόκληση δεν είναι μόνο να παράγουμε νέα γνώση. Το πραγματικό ζητούμενο είναι να καταφέρουμε να τη μετατρέπουμε αποτελεσματικά σε οικονομική και κοινωνική αξία. Να δημιουργούμε περισσότερα καινοτόμα προϊόντα, περισσότερες εξαγωγικές επιχειρήσεις, περισσότερες επενδύσεις και περισσότερες ποιοτικές θέσεις εργασίας. Με άλλα λόγια, να μετατρέπουμε τις ιδέες σε κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη.

Αυτό είναι και ένα από τα μεγάλα στοιχήματα του παραγωγικού μετασχηματισμού της οικονομίας που υλοποιεί το Υπουργείο Ανάπτυξης: η έρευνα και η καινοτομία να μη μένουν στο εργαστήριο ή στο στάδιο της κατοχύρωσης, αλλά να περνούν στην παραγωγή και να δημιουργούν πραγματική προστιθέμενη αξία για την οικονομία και την κοινωνία.

Συχνά η προστασία της Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας αντιμετωπίζεται ως μια τυπική / νομική διαδικασία προστασίας μιας Εφεύρεσης, ενός Εμπορικού Σήματος ή ενός Βιομηχανικού Σχεδίου. Στην πραγματικότητα όμως είναι κάτι πολύ περισσότερο: Είναι ένα στρατηγικό εργαλείο που επιτρέπει στις επιχειρήσεις και στους εφευρέτες να αξιοποιήσουν εμπορικά τη γνώση που παράγουν, να προσελκύσουν επενδύσεις, να αναπτύξουν συνεργασίες και να διεκδικήσουν τη θέση τους στις διεθνείς αγορές.

Η σημασία αυτή αποτυπώνεται και στην πράξη. Η συντονισμένη προσπάθεια του Υπουργείου Ανάπτυξης και του ΟΒΙ στην υπόθεση του εμπορικού σήματος «Turkaegean», που οδήγησε στην ακύρωση του σήματος και στην απόρριψη της σχετικής προσφυγής σε δεύτερο βαθμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ανέδειξε ότι η Βιομηχανική Ιδιοκτησία συνδέεται άμεσα με την προστασία της οικονομικής ταυτότητας και των εθνικών συμφερόντων της χώρας. Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και το νέο πλαίσιο προστασίας των γεωγραφικών ενδείξεων για χειροτεχνικά και βιομηχανικά προϊόντα, ώστε προϊόντα που συνδέονται με έναν τόπο, μια τεχνική παράδοση και μια αναγνωρίσιμη ποιότητα να προστατεύονται, να μην αντιγράφονται εύκολα και να αποκτούν μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία.

Στη σύγχρονη οικονομία, η αξία δεν βρίσκεται μόνο στις εγκαταστάσεις, στα μηχανήματα και στις υποδομές. Βρίσκεται επίσης στα άυλα περιουσιακά στοιχεία: στην τεχνογνωσία, στις εφευρέσεις, στα εμπορικά σήματα, στον σχεδιασμό προϊόντων, στα δεδομένα και στη γνώση. Οι χώρες που καταφέρνουν να προστατεύουν και να αξιοποιούν αποτελεσματικά αυτά τα στοιχεία είναι εκείνες που αποκτούν διατηρήσιμα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα.

Η Ελλάδα διαθέτει τις προϋποθέσεις για να ενισχύσει τη θέση της σε αυτό το νέο περιβάλλον. Διαθέτει επιστήμονες διεθνούς επιπέδου, ένα αναπτυσσόμενο οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων, σημαντικές ερευνητικές υποδομές και ισχυρή παρουσία σε τομείς όπως οι ψηφιακές τεχνολογίες, η υγεία, η αγροδιατροφή, η ενέργεια και η πράσινη καινοτομία. Το επόμενο βήμα είναι η ισχυρότερη σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή και την αγορά.

Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται στενότερη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων, επιχειρήσεων, επενδυτών και δημόσιων φορέων. Η μεταφορά τεχνολογίας, η εμπορική αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων και η ανάπτυξη νέων συνεργασιών πρέπει να αποτελέσουν κεντρικούς στόχους της εθνικής στρατηγικής για την καινοτομία. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι χώρες που επενδύουν συστηματικά σε αυτούς τους μηχανισμούς είναι εκείνες που πετυχαίνουν τη μετατροπή της γνώσης σε παραγωγικό πλεονέκτημα.

Ο Οργανισμός Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας θέλει και μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά σε αυτή την προσπάθεια. Όχι μόνο ως ο αρμόδιος φορέας για την προστασία των δικαιωμάτων Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας, αλλά και ως φορέας τεχνολογικής πληροφόρησης, εκπαίδευσης και υποστήριξης της καινοτομίας. Μέσα από την αξιοποίηση των δεδομένων των Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας, την ενημέρωση των επιχειρήσεων και των ερευνητών και την υποστήριξη της μεταφοράς τεχνολογίας, ο ΟΒΙ μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στη γνώση και την αγορά.

Η χώρα μας δεν χρειάζεται απλώς να ακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις. Χρειάζεται να συμμετέχει ενεργά στη δημιουργία τους. Να μεταβεί από τον ρόλο του καταναλωτή τεχνολογίας στον ρόλο του παραγωγού τεχνολογίας και καινοτομίας. Να δημιουργεί περισσότερες ελληνικές λύσεις που θα βρίσκουν θέση στις διεθνείς αγορές και θα συμβάλλουν στην ευημερία της κοινωνίας.

Η Ελλάδα διαθέτει το ταλέντο, τη γνώση και τη δημιουργικότητα για να το πετύχει. Η μεγαλύτερη πρόκληση της επόμενης περιόδου είναι να διαμορφώσουμε τις κατάλληλες συνθήκες ώστε η καινοτομία που παράγεται στη χώρα να μην παραμένει στα εργαστήρια και στα συρτάρια, αλλά να μετατρέπεται σε ανάπτυξη, επενδύσεις, εξωστρέφεια και ένα καλύτερο μέλλον για όλους.