Μια πρόσφατη επιστημονική ανασκόπηση εντοπίζει πέντε στρατηγικές που μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης νεφρολιθίασης αλλά και των υποτροπών της, ιδιαίτερα σε άτομα με προδιάθεση. Οι παρεμβάσεις αυτές κυμαίνονται από απλές αλλαγές στον τρόπο ζωής και τη διατροφή έως πιο εξειδικευμένες ιατρικές θεραπείες.

Γιατί η πρόληψη είναι απαραίτητη

Ακόμα κι αν δεν έχετε βιώσει ποτέ τον πόνο μιας πέτρας στους νεφρούς, σίγουρα θα έχετε ακούσει ότι είναι μια εξαιρετικά επώδυνη εμπειρία. Επιπλέον, οι πέτρες αποτελούν παράγοντα κινδύνου για χρόνια νεφρική νόσο. Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχει εκτενής έρευνα για τη θεραπεία και την πρόληψή τους. Οι επιστήμονες ανέλυσαν μια μεγάλη ομάδα προηγούμενων μελετών για να βρουν τον ιδανικό συνδυασμό παραγόντων προστασίας.

Οι συνηθέστεροι τύποι νεφρολιθίασης και οι κίνδυνοι

Σύμφωνα με το Εθνικό Ίδρυμα Νεφρού των ΗΠΑ (National Kidney Foundation), οι πιο συνηθισμένοι τύποι είναι:

• Πέτρες φωσφορικού ασβεστίου
• Πέτρες οξαλικού ασβεστίου

Και οι δύο είναι στερεές μάζες που σχηματίζονται στους νεφρούς όταν υπάρχουν υψηλά επίπεδα ασβεστίου, οξαλικών ή φωσφορικών αλάτων στα ούρα, χωρίς να υπάρχει επαρκής ποσότητα ούρων ή άλλων στοιχείων για να εμποδίσουν τον σχηματισμό τους.

Η γνώμη του ειδικού

«Οι πέτρες στους νεφρούς επηρεάζουν περίπου έναν στους 10 ανθρώπους στις ΗΠΑ και η επίπτωση αυξάνεται εδώ και δεκαετίες», αναφέρει ο Daniel Marchalik, M.D., ουρολόγος στο MedStar Health. «Είναι πιο συχνές σε ασθενείς με ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό. Μπορεί να προκαλέσουν έντονο πόνο, αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι μπορεί να οδηγήσουν σε απόφραξη του ουροποιητικού συστήματος. Αυτό μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στο νεφρό και να αυξήσει τον κίνδυνο σήψης, εάν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα».

Επειδή η υποτροπή της νεφρολιθίασης είναι συχνή, ο Dr. Marchalik τονίζει ότι όσοι έχουν προδιάθεση πρέπει να παραμένουν σε εγρήγορση σχετικά με την πρόληψη.

Πώς να αποφύγετε τις πέτρες στους νεφρούς, σύμφωνα με ειδικούς

Παρακάτω ακολουθούν οι στρατηγικές που αποδείχθηκαν αποτελεσματικές σύμφωνα με την πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο Annals of Internal Medicine. «Κάθε παρέμβαση στοχεύει σε ένα διαφορετικό στάδιο της διαδικασίας σχηματισμού της πέτρας», εξηγεί ο Dr. Marchalik.

• Ενυδάτωση
• Υγιεινή διατροφή: Λιγότερο αλάτι, λιγότερη ζωική πρωτεΐνη, περισσότερο ασβέστιο
• Αλκαλική θεραπεία
• Διουρητικά (Θειαζίδες)
• Αλλοπουρινόλη (Allopurinol)

Ενυδάτωση

Οι πέτρες σχηματίζονται όταν τα μέταλλα στα ούρα συγκεντρώνονται σε τέτοιο βαθμό που αρχίζουν να κρυσταλλώνονται. Η αυξημένη κατανάλωση νερού διατηρεί αυτή τη συγκέντρωση κάτω από το κρίσιμο όριο. Το Εθνικό Ίδρυμα Νεφρού των ΗΠΑ (Kidney Foundation) συνιστά να πίνετε τόσο νερό ώστε να αποβάλλετε περίπου 2,5 λίτρα ούρων καθημερινά. Αυτό μεταφράζεται σε κατανάλωση περίπου 3 λίτρων υγρών (ή 12-13 φλιτζάνια) την ημέρα.

Υγιεινή διατροφή: Λιγότερο αλάτι, λιγότερη ζωική πρωτεΐνη, περισσότερο ασβέστιο

Οι δίαιτες υψηλής πρωτεΐνης μπορεί να αυξήσουν την οξύτητα των ούρων, καθιστώντας τον οργανισμό πιο επιρρεπή στη νεφρολιθίαση. Ο Dr. Jason Fung, νεφρολόγος, τονίζει τη σημασία του περιορισμού της ζωικής πρωτεΐνης, καθώς αυξάνει το ουρικό οξύ και καταστέλλει το κιτρικό άλας, το οποίο φυσικά εμποδίζει τον σχηματισμό πέτρας.

• Όσον αφορά το νάτριο (αλάτι), η υπερβολική κατανάλωση αναγκάζει τα νεφρά να αποβάλλουν περισσότερο ασβέστιο, το οποίο αποτελεί τη βασική «πρώτη ύλη» για τις πέτρες.
• Το παράδοξο του ασβεστίου: Πολλοί πιστεύουν ότι πρέπει να αποφεύγουν το ασβέστιο, αλλά συμβαίνει το αντίθετο. Η χαμηλή πρόσληψη ασβεστίου επιδεινώνει την κατάσταση. Όταν δεν υπάρχει αρκετό ασβέστιο στο έντερο για να δεσμεύσει τα οξαλικά άλατα, αυτά καταλήγουν στα νεφρά, δημιουργώντας πέτρες.
• Σύσταση: 1.000 έως 1.200 mg ασβεστίου την ημέρα (περίπου 2-3 μερίδες γαλακτοκομικών μαζί με τα γεύματα).

Αλκαλική θεραπεία

Η από του στόματος αλκαλική θεραπεία (συνήθως δισκία κιτρικού καλίου) βοηθά στην αύξηση του pH των ούρων, αποκαθιστώντας την όξινη ισορροπία. Έρευνες έδειξαν σημαντική μείωση των υποτροπών με αυτή τη μέθοδο. Αντίθετα, η θεραπεία με χυμό λεμονιού είχε πιο μέτρια αποτελέσματα και εμφάνισε μικρή αύξηση σε ανεπιθύμητες ενέργειες.

Διουρητικά (θειαζίδες)

Τα θειαζιδικά διουρητικά βοηθούν τα νεφρά να επαναρροφούν το ασβέστιο αντί να το αποβάλλουν στα ούρα. Σε κλινικές δοκιμές, η θεραπεία αυτή μείωσε τις υποτροπές κατά περίπου 217 περιπτώσεις ανά 1.000 ασθενείς.

Αλλοπουρινόλη (Allopurinol)

Αυτό το φάρμακο μειώνει την παραγωγή ουρικού οξέος. Σύμφωνα με την ανασκόπηση των ερευνών, οδήγησε σε 265 λιγότερες υποτροπές ανά 1.000 ασθενείς, χωρίς σημαντικές παρενέργειες.

Συμπερασματικά, οι πιο αποτελεσματικές τακτικές πρόληψης είναι αυτές που δεν απαιτούν συνταγή γιατρού:

• Περισσότερο νερό
• Λιγότερο αλάτι
• Περιορισμός ζωικής πρωτεΐνης

Όπως επισημαίνει ο Dr. Marchalik, αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό καθώς ο καθένας μπορεί να αναλάβει δράση άμεσα. Φυσικά, πριν κάνετε οποιαδήποτε αλλαγή στη ρουτίνα ή τη διατροφή σας, συμβουλευτείτε τον προσωπικό σας γιατρό.