Καθώς πολλοί Αμερικανοί ετοιμάζονταν να ξεκινήσουν την εργάσιμη εβδομάδα, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να καταστρέψει σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και μονάδες επεξεργασίας νερού στο Ιράν, εάν η Τεχεράνη δεν άρει τον αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ.

«Αν για οποιονδήποτε λόγο δεν επιτευχθεί σύντομα συμφωνία — κάτι που πιθανότατα θα γίνει — και αν τα Στενά του Ορμούζ δεν ανοίξουν άμεσα για τις επιχειρήσεις, θα ολοκληρώσουμε την “παραμονή” μας στο Ιράν καταστρέφοντας πλήρως όλους τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, τα πετρελαιοπηγές και το νησί Kharg (και πιθανώς όλες τις μονάδες αφαλάτωσης), τα οποία μέχρι στιγμής δεν έχουμε αγγίξει», έγραψε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Μια απειλή με σοβαρές συνέπειες για εκατομμύρια αμάχους

Η πρόταση αυτή συνιστά μια ακραία απόκλιση από την αυτοσυγκράτηση που παραδοσιακά επιδεικνύουν οι Αμερικανοί Πρόεδροι σε περιόδους πολέμου. Ένα τέτοιο σχέδιο βομβαρδισμών θα μπορούσε να επηρεάσει εκατομμύρια Ιρανούς πολίτες, στερώντας τους βασικά αγαθά όπως νερό και ηλεκτρικό ρεύμα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Μια τέτοια εντολή, είτε δημόσια είτε ιδιωτική, δεν θα έπρεπε να δοθεί ποτέ.

Κίνδυνος παραβίασης του Διεθνούς Δικαίου

Εάν υλοποιηθεί, το σχέδιο ενδέχεται να συνιστά έγκλημα πολέμου. Βασική αρχή του Διεθνούς Δικαίου των ενόπλων συγκρούσεων είναι η προστασία των αμάχων και η αποφυγή στοχοποίησης κρίσιμων υποδομών που εξυπηρετούν τον πληθυσμό.

Ο καθηγητής Νομικής, Ρόμπερτ Γκόλντμαν από το American University επισημαίνει ότι μια τέτοια ενέργεια θα ισοδυναμούσε με «απρόκλητη καταστροφή με σαφώς προβλέψιμες καταστροφικές συνέπειες για τον άμαχο πληθυσμό».

Πότε επιτρέπεται η επίθεση σε υποδομές

Στρατιωτικές επιχειρήσεις μπορούν να στοχεύσουν υποδομές μόνο όταν αυτές έχουν διπλή χρήση — εξυπηρετούν τόσο πολίτες όσο και στρατιωτικούς σκοπούς. Για παράδειγμα, μια γέφυρα μπορεί να καταστραφεί εάν χρησιμοποιείται για μεταφορά στρατευμάτων.

Ωστόσο, η γενικευμένη καταστροφή όλων των ενεργειακών ή υδροδοτικών εγκαταστάσεων μιας χώρας δεν θεωρείται νόμιμη.

Δεδομένου ότι οι ΗΠΑ φαίνεται να έχουν ήδη τον έλεγχο του ιρανικού εναέριου χώρου, δεν προκύπτει άμεση στρατιωτική ανάγκη για καθολική καταστροφή τέτοιων εγκαταστάσεων.

«Σαφής απειλή για εγκλήματα πολέμου»

Ο Μπράιαν Φίνουκαν, ειδικός στο διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο, τονίζει ότι μια γενική δήλωση για πλήρη καταστροφή υποδομών συνιστά απειλή για στοχοποίηση ακόμη και καθαρά πολιτικών στόχων.

«Το αν μια εγκατάσταση αποτελεί στρατιωτικό στόχο εξαρτάται από τις συνθήκες. Όμως η κατηγορηματική αυτή δήλωση υποδηλώνει πρόθεση παραβίασης της αρχής της διάκρισης, κάτι που θα συνιστούσε έγκλημα πολέμου», επισημαίνει.

Αντίθετο με την ίδια την αμερικανική στρατιωτική παράδοση

Μια τέτοια στρατηγική έρχεται σε αντίθεση με τη διαχρονική εικόνα του αμερικανικού στρατού, ο οποίος προβάλλει τη συμμόρφωση με το Δίκαιο του πολέμου ως βασική του αρχή.

Όπως αναφέρεται στο επίσημο εγχειρίδιο του Πενταγώνου, «ο νόμος του πολέμου αποτελεί μέρος της στρατιωτικής μας κληρονομιάς και η τήρησή του είναι το σωστό».

Ο πρώην επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, στρατηγός Τζόζεφ Βότελ, υπογραμμίζει ότι η συμμόρφωση με το Διεθνές Δίκαιο ενισχύει την αξιοπιστία της χώρας τόσο απέναντι στους συμμάχους όσο και στους πολίτες.

Πόλεμος ως «θέαμα» και η πραγματικότητα στο πεδίο

Παρά τα παραπάνω, η ρητορική της κυβέρνησης Τραμπ δείχνει να απομακρύνεται από αυτή τη λογική. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ έχει απορρίψει τους κανόνες εμπλοκής ως «ανόητους», προωθώντας την ιδέα της «ακραίας βίας χωρίς έλεος».

Παράλληλα, επίσημοι λογαριασμοί του Λευκού Οίκου έχουν δημοσιεύσει βίντεο με πραγματικά πλήγματα, επεξεργασμένα με στοιχεία από βιντεοπαιχνίδια και κινηματογράφο, δημιουργώντας μια εικόνα «θεαματικού πολέμου» που απέχει από την πραγματικότητα.

Βαρύ ανθρώπινο κόστος

Η πραγματικότητα στο πεδίο είναι δραματική. Σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τουλάχιστον 1.443 άμαχοι έχουν σκοτωθεί στο Ιράν από την έναρξη των επιχειρήσεων στις 28 Φεβρουαρίου, μεταξύ αυτών 217 παιδιά.

Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι έως και 3,2 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί. Παράλληλα, έχουν σκοτωθεί 13 Αμερικανοί στρατιώτες και έχουν τραυματιστεί περισσότεροι από 300, ενώ οι συγκρούσεις έχουν προκαλέσει εκατοντάδες θύματα σε άλλες χώρες της περιοχής.

Κίνδυνος κλιμάκωσης και νέου κύκλου βίας

Η υλοποίηση των απειλών για μαζικές επιθέσεις σε υποδομές θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα, ακόμη πιο αιματηρή φάση του πολέμου.

Επιπλέον, θα ενίσχυε τον κίνδυνο αντιποίνων από το Ιράν κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων συμμάχων των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο, προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις για τους άμαχους πληθυσμούς σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Ένα αυτοϋπονομευόμενο σχέδιο

Παράλληλα, μια τέτοια στρατηγική θα μπορούσε να αποδειχθεί αντιπαραγωγική. Οι εκκλήσεις της Ουάσινγκτον προς τον ιρανικό λαό να στραφεί κατά του καθεστώτος έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την προοπτική καταστροφής βασικών υποδομών που εξασφαλίζουν την καθημερινή επιβίωση των πολιτών.

Αντί να ενθαρρύνει αλλαγές, μια τέτοια πολιτική ενδέχεται να ενισχύσει την εχθρότητα και να δημιουργήσει μια νέα γενιά αντιπάλων.

Πηγή: New York Times