Μια νέα επιστημονική μελέτη εγείρει σοβαρά ερωτήματα για έναν παράγοντα της καθημερινότητας που μέχρι σήμερα περνούσε σε μεγάλο βαθμό απαρατήρητος. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η έκθεση σε συγκεκριμένη κατηγορία ουσιών ενδέχεται να συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης λιπώδους νόσου του ήπατος σε παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Το ανησυχητικό είναι ότι η επίδραση φαίνεται να ενισχύεται με την ηλικία, αναδεικνύοντας μια πιθανή «σιωπηλή» απειλή για τη μεταβολική υγεία των νεότερων γενεών.
Η ουσία που τριπλασιάζει τον κίνδυνο λιπώδους νόσου του ήπατος στους νέους, σύμφωνα με μελέτη
Είκοσι δύο Αμερικανοί ερευνητές παρατήρησαν τάσεις που σχετίζονται με αυτό που αποκαλούν «την πιο διαδεδομένη χρόνια ηπατική νόσο». Μέχρι πρόσφατα, η πάθηση ήταν γνωστή ως «μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος».
Πλέον, όπως σημειώνει μια ερευνητική ομάδα σε πρόσφατο τεύχος του επιστημονικού περιοδικού Environmental Research, αναφέρεται ως «στεατική νόσος του ήπατος που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία» (MASLD).
Η αλλαγή στην ονομασία της νόσου και η ευαλωτότητα των νέων
Αυτή η αλλαγή στην ονομασία υπογραμμίζει ότι δεν είναι μόνο τα άτομα σε ηλικία κατανάλωσης αλκοόλ που κινδυνεύουν από τη διάγνωση. Στην πραγματικότητα, η ομάδα των 22 ερευνητών, με εξειδίκευση στη δημόσια υγεία και την παιδιατρική, διερεύνησε το αυξανόμενο φαινόμενο της λιπώδους νόσου του ήπατος σε 284 άτομα ηλικίας 8 έως 23 ετών.
«Η μελέτη είχε ως στόχο να αξιολογήσει τη συσχέτιση μεταξύ των [υπερφθοριωμένων ουσιών] και του κινδύνου εμφάνισης MASLD, καθώς και τον ρόλο της ηλικίας, του τρόπου ζωής και του γενετικού κινδύνου», αναφέρουν οι συγγραφείς.
Στο αίμα των συμμετεχόντων μετρήθηκαν οκτώ τύποι PFAS — των γνωστών ως «παντοτινών χημικών» (forever chemicals), που επίσημα ονομάζονται υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες.
Τα δεδομένα της έρευνας
Τα στοιχεία των νέων συλλέχθηκαν και παρακολουθήθηκαν για διάστημα 4 έως 12 ετών. Η διάγνωση της νόσου γινόταν εάν η μαγνητική τομογραφία (MRI) έδειχνε ποσοστό λίπους στο ήπαρ άνω του 5,5%, ενώ ελήφθησαν υπόψη παράγοντες όπως ο δείκτης μάζας σώματος (BMI), η γλυκόζη νηστείας, η χοληστερόλη και η αρτηριακή πίεση.
Τα συμπεράσματα των ερευνητών ήταν σαφή:
- Οι ουσίες PFAS ενδέχεται να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης MASLD στους νέους.
- Στους εφήβους, τα υψηλότερα επίπεδα PFOA (ένας κοινός τύπος PFAS) στο αίμα συνδέθηκαν με σχεδόν 2,7 φορές υψηλότερες πιθανότητες εμφάνισης λιπώδους νόσου για κάθε διπλασιασμό της έκθεσης.
- Ο κίνδυνος αυξανόταν καθώς οι έφηβοι μεγάλωναν, υποδηλώνοντας μια αθροιστική επίδραση — εξ ου και το όνομα «παντοτινά χημικά».
Γενετική προδιάθεση και τρόπος ζωής
Τα μεγαλύτερα παιδιά που έφεραν μια συγκεκριμένη γονιδιακή παραλλαγή που ρυθμίζει το λίπος στο συκώτι αντιμετώπιζαν ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο.
Επιπλέον, μεταξύ των καπνιστών, αρκετά PFAS συνδέθηκαν με σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο ηπατικής νόσου. Συνολικά, η ηλικία, το κάπνισμα και η γενετική προδιάθεση φάνηκε να αυξάνουν την ευαλωτότητα.
Πώς να μειώσετε την έκθεση στα PFAS
Αν και η μελέτη δεν υποστηρίζει ότι τα PFAS προκαλούν άμεσα τη νόσο, οι τροφές που περιέχουν αυτά τα χημικά συνήθως συμβάλλουν και στην επιδείνωση της μεταβολικής υγείας.
Παράγοντες που αυξάνουν την έκθεση σε PFAS περιλαμβάνουν:
- Το μολυσμένο πόσιμο νερό
- Τις συσκευασίες τροφίμων
- Ορισμένους τύπους μαγειρικών σκευών
- Συνθετικά εργαλεία κουζίνας (οι ειδικοί προτείνουν τη χρήση ξύλινης επιφάνειας κοπής αντί για πλαστική)
- Μαύρα πλαστικά δοχεία φαγητού (takeout)
Επειδή τα PFAS σχετίζονται άμεσα με τα επεξεργασμένα τρόφιμα και τις συσκευασίες τους, η έρευνα λειτουργεί ως μια ισχυρή υπενθύμιση: επιλέγετε φρέσκες και φυσικές τροφές όποτε είναι δυνατόν.
