Σε μια νέα φάση φαίνεται να περνούν οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, καθώς το Κίεβο και η Ουάσιγκτον δηλώνουν έτοιμες να εργαστούν πάνω σε ένα αμερικανικό σχέδιο 28 σημείων, την ώρα που Ευρωπαίοι σύμμαχοι εκφράζουν επιφυλάξεις για υποχωρήσεις προς τη Μόσχα.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μετά τις συνομιλίες της Πέμπτης με τον υπουργό Στρατού των ΗΠΑ, Ντάνιελ Ντρίσκολ, δήλωσε πως είναι έτοιμος για «ειλικρινή» συνεργασία με την Ουάσιγκτον γύρω από το σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου.

Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, «το σχέδιο καταρτίστηκε αμέσως έπειτα από συζητήσεις με ένα από τα πιο υψηλόβαθμα μέλη της διοίκησης του προέδρου Ζελένσκι, τον Ρουστέμ Ουμέροφ, ο οποίος συμφώνησε στη μεγαλύτερη μερίδα του σχεδίου, αφού έκανε αρκετές τροποποιήσεις, και το παρουσίασε στον πρόεδρο Ζελένσκι».

Το γραφείο του Ουκρανού Προέδρου ανέφερε ότι έλαβε το σχέδιο σε μορφή προσχεδίου.

Ζελένσκι: «Είμαστε έτοιμοι για μια σαφή και ειλικρινή συνεργασία»

Μετά τη συνάντηση στο Κίεβο, ο Ζελένσκι ανέφερε ότι Ουκρανία και ΗΠΑ θα εργαστούν από κοινού στις επιμέρους πλευρές του κειμένου.

«Οι ομάδες μας -η Ουκρανία και οι ΗΠΑ- θα εργαστούν πάνω στα σημεία του σχεδίου για τον τερματισμό του πολέμου», έγραψε στο Telegram. «Είμαστε έτοιμοι για εποικοδομητική, ειλικρινή και άμεση συνεργασία».

Χωρίς να σχολιάσει ευθέως το περιεχόμενο των 28 σημείων, το Γραφείο του ανέφερε πως ο Ζελένσκι «σκιαγράφησε τις θεμελιώδεις αρχές που έχουν σημασία για τον λαό μας».

Παράλληλα τόνισε ότι «τις επόμενες ημέρες, ο πρόεδρος της Ουκρανίας αναμένει να συζητήσει με τον πρόεδρο Τραμπ τις υφιστάμενες διπλωματικές ευκαιρίες και τα βασικά σημεία που απαιτούνται για την επίτευξη της ειρήνης».

Ρούμπιο και Γουίτκοφ

Στην Ουάσιγκτον, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ δήλωσε πως ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, και ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, εργάζονταν αθόρυβα πάνω στο σχέδιο για περίπου έναν μήνα και ότι ο Τραμπ στηρίζει την πρωτοβουλία.

«Αυτό το σχέδιο δημιουργήθηκε ώστε να αντικατοπτρίζει τις πραγματικότητες της κατάστασης, ύστερα από πέντε χρόνια ενός καταστροφικού πολέμου, για να βρεθεί το καλύτερο σενάριο win-win, όπου και οι δύο πλευρές κερδίζουν περισσότερα απ’ όσα πρέπει να δώσουν», δήλωσε το βράδυ της Πέμπτης, μετά τα δημοσιεύματα που έφεραν στο φως περαιτέρω λεπτομέρειες.

Τι προβλέπει το σχέδιο

Το σχέδιο προβλέπει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα επιβλέπει την εκεχειρία. Σε περίπτωση παραβίασης της εκεχειρίας από οποιαδήποτε πλευρά, θα επιβάλλονται κυρώσεις.

Σύμφωνα με το προσχέδιο, η Ρωσία θα δεσμευτεί να μην πραγματοποιήσει μελλοντικές επιθέσεις, κάτι που ο Λευκός Οίκος θεωρεί παραχώρηση. Επιπλέον, 100 δισ. δολάρια από δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα διατεθούν για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.

Ωστόσο, η παραχώρηση εδαφών στη Ρωσία παραμένει βαθιά αντιδημοφιλής στην Ουκρανία και αντισυνταγματική, με τον Ζελένσκι να έχει επανειλημμένα αποκλείσει τέτοιο ενδεχόμενο.

Η Μόσχα θα διατηρήσει, επίσης, το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από τον μεγαλύτερο πυρηνικό σταθμό της Ευρώπης, στη Ζαπορίζια, τον οποίο κατέλαβε νωρίς στον πόλεμο.

Το κείμενο προβλέπει τη συγκρότηση ενός «Συμβουλίου Ειρήνης», το οποίο θα τελεί υπό την εποπτεία του Τραμπ — ένα όργανο που εμπνέεται από το εκτενές ειρηνευτικό σχέδιό του για μόνιμη λύση στον πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς στη Γάζα.

Την ίδια ώρα, ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Ντον Μπέικον από τη Νεμπράσκα, βετεράνος της Πολεμικής Αεροπορίας, απέρριψε το σχέδιο.

«Απαράδεκτο», έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα. «Είναι η “Συμφωνία του Μονάχου” του 1938», αναφερόμενος στη συμφωνία που στόχευε στην ειρήνη με τη Ναζιστική Γερμανία, αλλά θεωρείται πλέον ότι άνοιξε τον δρόμο για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Αναλυτικά

Αντίγραφο του σχεδίου περιήλθε στην κατοχή της βρετανικής εφημερίδας The Telegraph και του Associated Press την Πέμπτη. Το προσχέδιο αποτελείται από 28 σημεία:

1. Θα επιβεβαιωθεί η κυριαρχία της Ουκρανίας.
2. Θα συναφθεί μια ολοκληρωμένη συμφωνία μη επιθετικότητας μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και Ευρώπης, με όλα τα αμφιλεγόμενα σημεία των τελευταίων 30 ετών να θεωρούνται διευθετημένα.
3. Προβλέπεται ότι η Ρωσία δεν θα εισβάλει σε γειτονικές χώρες και ότι το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί περαιτέρω.
4. Θα διεξαχθεί διάλογος μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ, με διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, για την επίλυση θεμάτων ασφαλείας και για τη δημιουργία συνθηκών αποκλιμάκωσης, με στόχο την παγκόσμια ασφάλεια και την ενίσχυση των ευκαιριών συνεργασίας και μελλοντικής οικονομικής ανάπτυξης.
5. Η Ουκρανία θα λάβει αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας.
6. Το μέγεθος των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας θα περιοριστεί σε 600.000 προσωπικό.
7. Η Ουκρανία θα συμφωνήσει να κατοχυρώσει στο σύνταγμά της ότι δεν θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, και το ΝΑΤΟ θα συμφωνήσει να συμπεριλάβει στους κανονισμούς του διάταξη ότι η Ουκρανία δεν θα γίνει δεκτή μελλοντικά.
8. Το ΝΑΤΟ θα συμφωνήσει να μη σταθμεύσει στρατεύματα στην Ουκρανία.
9. Ευρωπαϊκά μαχητικά αεροσκάφη θα σταθμεύουν στην Πολωνία.
10. Η εγγύηση των ΗΠΑ περιλαμβάνει:
— Οι ΗΠΑ θα λάβουν αποζημίωση για την παροχή της εγγύησης
— Αν η Ουκρανία εισβάλει στη Ρωσία, θα χάσει την εγγύηση
— Αν η Ρωσία εισβάλει στην Ουκρανία, πέρα από μια αποφασιστική συντονισμένη στρατιωτική απάντηση, θα επανέλθουν όλες οι παγκόσμιες κυρώσεις, η αναγνώριση του νέου εδάφους και όλα τα άλλα οφέλη της συμφωνίας θα ανακληθούν
— Αν η Ουκρανία εκτοξεύσει πύραυλο στη Μόσχα ή στην Αγία Πετρούπολη χωρίς αιτία, η εγγύηση ασφαλείας θα θεωρηθεί άκυρη
11. Η Ουκρανία μπορεί να ενταχθεί στην ΕΕ και θα λάβει βραχυπρόθεσμη προτιμησιακή πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.
12. Θα δημιουργηθεί ένα ισχυρό διεθνές πακέτο μέτρων για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, που θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:
— Τη δημιουργία Ταμείου Ανάπτυξης Ουκρανίας, το οποίο θα επενδύει σε ταχέως αναπτυσσόμενους τομείς, όπως η τεχνολογία, τα data centers και η τεχνητή νοημοσύνη
— Συνεργασία ΗΠΑ–Ουκρανίας για επανακατασκευή, ανάπτυξη, εκσυγχρονισμό και λειτουργία της ουκρανικής υποδομής φυσικού αερίου
— Κοινές προσπάθειες για αποκατάσταση πληγεισών περιοχών
— Ανάπτυξη υποδομών
— Εξόρυξη ορυκτών και φυσικών πόρων
— Πακέτο ειδικής χρηματοδότησης από την Παγκόσμια Τράπεζα
13. Η Ρωσία θα επανενταχθεί στην παγκόσμια οικονομία μέσω:
— Σταδιακής συμφωνίας για άρση κυρώσεων
— Μακροχρόνιας οικονομικής συμφωνίας ΗΠΑ–Ρωσίας στους τομείς της ενέργειας, των φυσικών πόρων, της τεχνητής νοημοσύνης, των data centers, των έργων εξόρυξης σπάνιων μετάλλων στην Αρκτική κ.ά.
— Πρόσκλησης στη Ρωσία να επιστρέψει στην G8
14. Τα δεσμευμένα κεφάλαια θα χρησιμοποιηθούν ως εξής:
— 100 δισ. δολάρια θα επενδυθούν σε προσπάθειες ανοικοδόμησης υπό αμερικανική ηγεσία
— Οι ΗΠΑ θα λάβουν το 50% των κερδών
— Η Ευρώπη θα προσθέσει 100 δισ. δολάρια επιπλέον
— Τα υπόλοιπα ρωσικά δεσμευμένα κεφάλαια θα επενδυθούν σε ξεχωριστό επενδυτικό ταμείο ΗΠΑ–Ρωσίας
15. Θα δημιουργηθεί κοινή αμερικανορωσική ομάδα εργασίας για ζητήματα ασφάλειας.
16. Η Ρωσία θα κατοχυρώσει νομοθετικά πολιτική μη επιθετικότητας προς Ευρώπη και Ουκρανία.
17. ΗΠΑ και Ρωσία θα συμφωνήσουν στην επέκταση των συνθηκών μη διάδοσης και ελέγχου πυρηνικών όπλων, περιλαμβανομένης της New START.
18. Η Ουκρανία συμφωνεί να παραμείνει μη πυρηνικό κράτος.
19. Ο πυρηνικός σταθμός Ζαπορίζια θα τεθεί σε λειτουργία υπό επίβλεψη της IAEA και η ηλεκτρική ενέργεια θα μοιράζεται 50-50.
20. Και οι δύο χώρες θα εφαρμόσουν εκπαιδευτικά προγράμματα κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας, ενώ:
— Η Ουκρανία θα υιοθετήσει κανόνες ΕΕ για θρησκευτική ανοχή και προστασία γλωσσικών μειονοτήτων
— Θα καταργηθούν διακρίσεις και θα διασφαλιστούν δικαιώματα στα ΜΜΕ και την εκπαίδευση
— «Κάθε ναζιστική ιδεολογία και δραστηριότητα πρέπει να απορρίπτεται και να απαγορεύεται».
21. Τα εδάφη θα ρυθμιστούν ως εξής:
— Η Κριμαία, το Λουχάνσκ και το Ντονέτσκ θα αναγνωριστούν de facto ως ρωσικά, συμπεριλαμβανομένων και των ΗΠΑ·
— Οι περιοχές Χερσώνας και Ζαπορίζια θα «παγώσουν» στη γραμμή επαφής
— Η Ρωσία θα εγκαταλείψει άλλα συμφωνημένα εδάφη εκτός των πέντε περιφερειών
— Οι ουκρανικές δυνάμεις θα αποσυρθούν από τη ζώνη του Ντονέτσκ που ελέγχουν, η οποία θα καταστεί ουδέτερη, αποστρατιωτικοποιημένη και αναγνωρισμένη ως ρωσική, με ρωσικές δυνάμεις να μην εισέρχονται εκεί.
22. Μετά τη συμφωνία των εδαφικών ρυθμίσεων, καμία πλευρά δεν θα δύναται να τις αλλάξει δια της βίας.
23. Η Ρωσία δεν θα εμποδίζει την Ουκρανία στη χρήση του Δνείπερου για εμπορικές δραστηριότητες και θα υπάρξει συμφωνία για ελεύθερη μεταφορά σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα.
24. Θα συσταθεί ανθρωπιστική επιτροπή με στόχο:
— Ανταλλαγή όλων των κρατουμένων και σορών
— Επιστροφή όλων των πολιτών κρατουμένων και ομήρων, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών
— Πρόγραμμα οικογενειακής επανένωσης
— Μέτρα ανακούφισης των θυμάτων του πολέμου
25. Η Ουκρανία θα διεξαγάγει εκλογές εντός 100 ημερών.
26. Θα δοθεί πλήρης αμνηστία σε όλους τους εμπλεκομένους στον πόλεμο και καμία μελλοντική αξίωση δεν θα επιτραπεί.
27. Η συμφωνία θα είναι νομικά δεσμευτική και η εφαρμογή της θα παρακολουθείται από το Συμβούλιο Ειρήνης υπό τον Τραμπ. Παραβάσεις θα επιφέρουν κυρώσεις.
28. Με την αποδοχή του μνημονίου από όλες τις πλευρές, η κατάπαυση του πυρός θα τεθεί άμεσα σε ισχύ μόλις οι δύο πλευρές αποσυρθούν στα συμφωνημένα σημεία για την έναρξη εφαρμογής της συμφωνίας.

Αντιδρά η Ευρώπη

Πριν τοποθετηθεί ακόμη ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι επί του σχεδίου, Ευρωπαίοι και Ουκρανοί αξιωματούχοι απέρριψαν αυτήν την τελευταία πρόταση του Ντόναλντ Τραμπ για μια άνιση ειρηνευτική συμφωνία που ευνοεί τη Μόσχα, προειδοποιώντας ότι η υποχώρηση απέναντι στη Ρωσία θα ενθαρρύνει τον Βλαντίμιρ Πούτιν να επιτεθεί την επόμενη φορά στο ΝΑΤΟ, σημειώνει το Politico.

Το σχέδιο έγινε γνωστό την Τετάρτη και την Πέμπτη, μια ανώτερη επιτροπή του Αμερικανικού Στρατού το παρουσίασε στον Ζελένσκι. Κανένα διεθνές μέσο ενημέρωσης δεν έγραψε αντιστοίχως ότι οι Αμερικανοί το παρουσίασαν στους Ρώσους. Αυτό δείχνει ότι οι Ρώσοι το ήξεραν. Έτσι ανέφεραν οι διαρροές της Τετάρτης, και το χαρακτήριζαν προϊόν συνεργασίας ΗΠΑ και Ρωσίας.

Με δεδομένα αυτά, μπορεί εύκολα να θεωρηθεί προσχηματική η δήλωση της εκπροσώπου του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, ότι οι ΗΠΑ συνομίλησαν και με τις δύο πλευρές, Ρωσία και Ουκρανία.

Ακόμα κι έτσι, οι ΗΠΑ έφτιαξαν ένα σχέδιο από το οποίο απέκλεισαν τον πιο πιστό σύμμαχο της Ουκρανίας, την Ευρώπη. Η Γηραιά Ήπειρος, όπως προκύπτει από το σχόλιο του Poltico, δεν είναι τυχαία ο πιο ένθερμος υποστηρικτής του Κιέβου. Το κάνει επειδή φοβάται ότι θα είναι ο επόμενος στόχος της Μόσχας.

Η Κάγια Κάλας, η επικεφαλής διπλωμάτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δήλωσε στην ομάδα του Αμερικανού Προέδρου ότι το 28-σημείων σχέδιο για κατάπαυση του πυρός θα αποτύχει χωρίς τη στήριξη τόσο του Κιέβου όσο και των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, που πλέον αποτελούν τους μεγαλύτερους δωρητές της ουκρανικής πολεμικής προσπάθειας.

Η πρόταση των ΗΠΑ έχει προκαλέσει ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, εν μέρει επειδή αποκλείστηκαν εντελώς από τη διαδικασία κατάρτισής της, και κυρίως επειδή, κατά την άποψη ενός αξιωματούχου, δεν είναι τίποτα περισσότερο από τη «λίστα επιθυμιών του Πούτιν».

Η νέα πρόταση έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της σύγκρουσης. Η Ουκρανία έχει δεχθεί εντατικοποιημένους βομβαρδισμούς και απώλειες τις τελευταίες ημέρες, ενώ η Μόσχα αναμένεται σύντομα να πληγεί από την εφαρμογή των κυρώσεων του Τραμπ στις μεγαλύτερες ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες, σχολιάζει τo Politico.

Στο Κίεβο, ένα εκτεταμένο σκάνδαλο διαφθοράς έχει παρασύρει την κυβέρνηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον έχει φέρει υπό πίεση να αναδιοργανώσει την κυβέρνησή του, την ώρα που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δυσκολεύονται να συμφωνήσουν σε μέτρα που θα κρατήσουν την Ουκρανία εφοδιασμένη με όπλα και χρήματα.