Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας, διαβήτη και καρδιαγγειακών νοσημάτων. Τώρα, μια νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ότι μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά και τη μυϊκή υγεία, αυξάνοντας τη συσσώρευση λίπους ανάμεσα στις μυϊκές ίνες. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτή η «κρυφή» αλλαγή στη σύσταση των μυών μπορεί να επηρεάσει την κινητικότητα, τις αρθρώσεις και τη συνολική υγεία του οργανισμού.

Τι είναι τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα 

Τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα περιλαμβάνουν αλμυρά σνακ, ζαχαρούχα ποτά και fast food. Στις σύγχρονες δυτικές δίαιτες, αποτελούν την πλειοψηφία των προσλαμβανόμενων θερμίδων. Ενώ οι αρνητικές επιπτώσεις τους στην καρδιακή υγεία και τον κίνδυνο διαβήτη είναι καλά τεκμηριωμένες, η επίδρασή τους στο μυοσκελετικό σύστημα παρέμενε μέχρι πρόσφατα στο σκοτάδι.

Οι επιπτώσεις στην μυϊκή υγεία, σύμφωνα με μελέτη

Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Radiology, η υπερβολική κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφών θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στην υγεία των μυών. «Αυτό που δεν είναι τόσο γνωστό είναι ότι η διατροφή έχει σημαντικό αντίκτυπο και στη μυοσκελετική υγεία», δήλωσε ο Dr. Thomas Link, επικεφαλής του τμήματος μυοσκελετικής απεικόνισης στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια (UCSF) και κύριος συγγραφέας της μελέτης.

Πώς αποθηκεύεται το λίπος στους μύες

Οι μύες αποθηκεύουν λίπος με δύο τρόπους:

• Μεσομυϊκό λίπος (Intermuscular fat): Λίπος που εμφανίζεται ως «ραβδώσεις» ανάμεσα στους υγιείς μύες.
• Ενδομυϊκό λίπος (Intramuscular fat): Μικρά σταγονίδια λίπους που αποθηκεύονται μέσα στις ίδιες τις μυϊκές ίνες.

Όλοι οι άνθρωποι, ανεξάρτητα από το βάρος ή τη φυσική τους κατάσταση, διαθέτουν και τους δύο τύπους. Ωστόσο, οι επαγγελματίες αθλητές συνήθως δεν έχουν παχιές ραβδώσεις μεσομυϊκού λίπους.

Η διαφορά έγκειται στον τρόπο με τον οποίο το σώμα χρησιμοποιεί αυτό το λίπος. Στους αθλητές, το λίπος που αποθηκεύεται στις μυϊκές ίνες λειτουργεί ως σημαντική ενεργειακή εφεδρεία για περιπτώσεις έντονης άσκησης.

Αντίθετα, όταν αυτές οι αποθήκες ενέργειας δεν χρησιμοποιούνται ή όταν ένα άτομο πάσχει από μεταβολική νόσο, όπως ο διαβήτης τύπου 2, το λίπος αρχίζει να συσσωρεύεται επικίνδυνα, κυρίως με τη μορφή ραβδώσεων ανάμεσα στους μύες. «Όλοι έχουν λίγο λίπος ανάμεσα στους μύες τους, αλλά οποιαδήποτε επέκτασή του δεν είναι καλή», σημειώνει ο Christopher Fry, συνδιευθυντής του Κέντρου Μυϊκής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κεντάκι.

Η σύνδεση με την οστεοαρθρίτιδα

Για τη μελέτη, ο Dr. Link και η ομάδα του ανέλυσαν δεδομένα από 615 άτομα (μέση ηλικία 60 ετών). Τα ευρήματα έδειξαν ότι τα υψηλά επίπεδα μεσομυϊκού λίπους αποτελούν παράγοντα κινδύνου για την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος. Οι συμμετέχοντες στη βάση δεδομένων αντιμετώπιζαν ήδη κίνδυνο λόγω παχυσαρκίας, υπερβολικού βάρους ή παλαιότερων τραυματισμών στο γόνατο.

Η συσσώρευση λίπους στους μύες μεταβάλλει τη μυϊκή δομή και αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι μύες ασκούν δύναμη, εξηγεί ο ερευνητής Fry. Αυτή η αλλαγή επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο τα γόνατα απορροφούν την πίεση από τους μύες των μηρών, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει φθορά του χόνδρου και να οδηγήσει σε αρθρίτιδα.

Η σύνδεση μεταξύ διατροφής και μυϊκού λίπους

Οι ερευνητές ανέλυσαν τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), τις διατροφικές συνήθειες και τις μαγνητικές τομογραφίες (MRI) των μηρών των συμμετεχόντων. Οι τομογραφίες αποκάλυψαν κάτι εντυπωσιακό: Ανεξάρτητα από τον ΔΜΣ, τις θερμίδες ή το επίπεδο άσκησης, όσοι κατανάλωναν αρκετές υπερεπεξεργασμένες τροφές είχαν περισσότερο λίπος μέσα στους μύες τους.

«Πιστεύαμε ότι ίσως έφταιγε η παχυσαρκία ή το λίπος στην κοιλιά λόγω υψηλών θερμίδων. Αλλά ήταν κάτι παραπάνω από αυτό», δήλωσε ο Link.

Γιατί οι υπερ- επεξεργασμένες τροφές βλάπτουν τους μύες

Η πρωτεΐνη είναι το βασικό μακροθρεπτικό συστατικό για τη δόμηση των μυών, αλλά τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και ο σίδηρος είναι εξίσου κρίσιμα. Οι υπερ-επεξεργασμένες τροφές είναι συχνά πλούσιες σε θερμίδες αλλά φτωχές σε βιταμίνες και μέταλλα που απαιτούνται για τη διατήρηση της μυϊκής υγείας.

Η Dr. Tamiko Katsumoto από το Πανεπιστήμιο Stanford επισημαίνει ότι αν οι υπερ-επεξεργασμένες τροφές αποδειχθεί ότι προκαλούν συσσώρευση λίπους, το φαινόμενο πιθανότατα δεν περιορίζεται στους μηρούς.

• Καρδιαγγειακός κίνδυνος: Μελέτη έδειξε ότι κάθε αύξηση του μυϊκού λίπους κατά 1% αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου κατά 7%.
• Διαβήτης Τύπου 2: Το ενδομυϊκό λίπος έχει συνδεθεί με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη.
• Φλεγμονή: Οι «λιπαροί» μύες απελευθερώνουν κυτταροκίνες (cytokines), μόρια που προκαλούν φλεγμονή σε όλο το σώμα.

Είναι αναστρέψιμη η συσσώρευση λίπους στους μύες;

Ναι, αλλά απαιτεί ριζικές αλλαγές. Σύμφωνα με τον Dr. Link, η αναστροφή αυτής της κατάστασης απαιτεί:

• Κατανάλωση μη επεξεργασμένων τροφών (whole foods).
• Δραστική μείωση των υπερ-επεξεργασμένων προϊόντων.
• Ενίσχυση της άσκησης για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας κατά την απώλεια λίπους.

Η απώλεια βάρους βοηθά, αλλά επειδή το λίπος δεν συσσωρεύεται στους μύες από τη μια μέρα στην άλλη, η απαλλαγή από αυτό απαιτεί μακροπρόθεσμες αλλαγές στον τρόπο ζωής. «Οι καθημερινές διατροφικές μας επιλογές επηρεάζουν άμεσα την υγεία και τη μακροζωία των μυών μας», καταλήγει ο Fry.