Λιβύη και ΑΟΖ: Οι επιστολές Ιταλίας και Τυνησίας στον ΟΗΕ για τις μονομερείς διεκδικήσεις

Ιταλία και Τυνησία στέλνουν επιστολές στον ΟΗΕ εναντίον της Λιβύης για την ΑΟΖ, ενισχύοντας με αυτήν την κίνηση και την ελληνική θέση. Πλέον το μέτωπο είναι «τριπλό» κατά της ρηματικής διακοίνωσης της Λιβύης στον ΟΗΕ το 2025 με την οποία καθόριζε μονομερώς την ΑΟΖ της στη βάση του περίφημου Τουρκολιβυκού Μνημονίου.

Η ρηματική διακοίνωση της Λιβύης και η αντίδραση της Ελλάδας

Ήταν 27 Μαΐου του 2025 όταν η Ελλάδα είχε αντιδράσει έντονα κατά της ρηματικής διακοίνωσης της Λιβύης η οποία συνοδεύονταν και από χάρτη, επιχειρώντας με αυτόν τον τρόπο την αποτύπωση του τουρκολιβυκού μνημονίου νοτίως της Κρήτης και ως εκ τούτου την «βίαιη» κάλυψη μεγάλου μέρους της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.

Ήταν μία αυθαίρετη και μονομερής κίνηση για την οποία πλέον αντιδρά η Ιταλία αλλά και η Τυνησία. Θυμίζουμε πως αυτές οι δύο χώρες έχουν ήδη προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης το οποίο έχει εκδώσει και σχετική απόφαση.

Δύο γύροι συνομιλιών…

Για το θέμα έχουν προηγηθεί συνομιλίες με την κυβέρνηση της Τρίπολης και την επικεφαλής της ελληνικής ομάδας, υφυπουργό Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου) καθώς με τον Χαλίφα Χαφτάρ, τον ηγέτη της Ανατολικής Λιβύης με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη.

Πλέον με αυτό που συνέβη ανοίγει ο δρόμος ώστε να προχωρήσουν οι συνομιλίες και να μεταφερθεί το ζήτημα για τελική οριοθέτηση στη Χάγη.

Η Αθήνα απέναντι στις κινήσεις αυτές της Λιβύης, που είναι αποτέλεσμα της υπογραφής του τουρκολιβυκού μνημονίου, έχει επιβάλει τετελεσμένα επί του πεδίου με τη χάραξη και αδειοδότηση των δύο οικοπέδων νοτίως της Κρήτης στη Chevron, με τρόπο που επικαλύπτεται σημαντικό μέρος της περιοχής που παρουσιάζεται ως λιβυκή ΑΟΖ βάσει του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Ενώ και δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης τα δύο άλλα οικόπεδα ακολουθούν τη μέση γραμμή, όπως μονίμως έχει ορίσει η Ελλάδα, ελλείψει συμφωνίας με τη Λιβύη, στη βάση των προβλέψεων του Δικαίου της Θάλασσας και με πλήρη υπολογισμό των ελληνικών νησιών και νησίδων στην περιοχή.

Το γεγονός ότι η Λιβύη σε όλα τα οικόπεδα τα οποία έχει χαράξει και προσφέρει για έρευνες σε ξένες εταιρείες, έχει αποδεχθεί την ελληνική προσέγγιση για τη μέση γραμμή έχει δημιουργήσει ένα θετικό προηγούμενο για τη χώρα μας.

Ωστόσο, καθώς δεν διαφαίνεται δυνατότητα προσέγγισης ώστε να υπάρξει συμφωνία, η προοπτική σύνταξης συνυποσχετικού για την παραπομπή της διαφοράς στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αποτελεί προτεραιότητα για την Ελλάδα, καθώς εκ των πραγμάτων θα τεθεί στην κρίση του δικαστηρίου και η νομιμότητα του ίδιου του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Η αμφισβήτηση των λιβυκών κινήσεων πλέον όχι μόνο από την Ελλάδα και την Αίγυπτο, αλλά και από την Ιταλία και την Τυνησία ενισχύει σημαντικά την ελληνική θέση.

Ιταλία

Η Ιταλία, με επιστολή στον ΟΗΕ στις 26 Μαΐου 2026, ενημερώνει για τη ρηματική διακοίνωση στην οποία προέβη προς την Τρίπολη, ζητώντας μάλιστα να καταγραφεί στις αρμόδιες εκδόσεις του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Και καταρρίπτει τις διεκδικήσεις της Λιβύης, όπως αυτές καταγράφηκαν στη δική της επιστολή στον ΟΗΕ στις 27 Μαΐου 2025.

Με τη ρηματική διακοίνωσή της η Ιταλία δηλώνει ότι το «εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί η Λιβύη στην προαναφερθείσα ρηματική διακοίνωση παραβιάζει τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Ιταλίας σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, συγκεκριμένα ανατολικά του μεσημβρινού 15°10’ Α και δυτικά του μεσημβρινού 13°50’ Α, όπως αυτοί απεικονίζονται στον χάρτη που συνοδεύει την ανωτέρω ρηματική διακοίνωση».

Η ιταλική ρηματική διακοίνωση επισημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι μεσημβρινοί «αποτελούν πράγματι τα “καθορισμένα όρια” που όρισε το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ) με την απόφαση της 3ης Ιουνίου 1985 στην υπόθεση “Υφαλοκρηπίδα Λιβυκής Αραβικής Τζαμαχιρίας/Μάλτας” (παράγραφοι 22 και 79), προκειμένου να οριοθετηθεί η γεωγραφική περιοχή που ανήκει αποκλειστικά στα διάδικα μέρη και πέραν της οποίας, τόσο ανατολικά όσο και δυτικά των εν λόγω μεσημβρινών, υφίστανται διεκδικήσεις τρίτου κράτους (της Ιταλίας)».

Οι Λίβυοι, δηλαδή, αποδέχθηκαν μεν τα παλαιά όρια της ΑΟΖ τους με την Ιταλία, αλλά φρόντισαν και να μετακινήσουν προς Βορρά την οριοθέτηση, καλύπτοντας περιοχές ιταλικών συμφερόντων. Και αυτό γίνεται βεβαίως τόσο με υπολογισμούς και βάσει του τουρκολιβυκού μνημονίου όσο και με το κλείσιμο του Κόλπου της Σύρτης. Η Ιταλία μάλιστα χαιρετίζει τις δεσμεύσεις της Λιβύης για διάλογο με τις γειτονικές χώρες, προκαλώντας άμεσα σε διαπραγματεύσεις.

Τυνησία

Η Τυνησία, με δική της ρηματική διακοίνωση προς τον ΟΗΕ στις 19 Απριλίου 2026, απορρίπτει την «οριοθέτηση» την οποία υιοθέτησε η Λιβύη με την επιστολή του 2025, θεωρώντας, εκτός των άλλων, ότι παραβιάζει και την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης για την υπόθεση «Υφαλοκρηπίδα Τυνησίας/Λιβυκής Αραβικής Τζαμαχιρίας» (1982).