Η δήλωση του προέδρου της Ουκρανίας, ότι η απάντηση του Πούτιν στο ειρηνευτικό σχέδιο που έχουν συμφωνήσει με τον Τραμπ είναι «χειριστική», δείχνει πώς το όνειρο του Αμερικανού προέδρου να τελειώσει γρήγορα τον πόλεμο προσγειώνεται στην παγωμένη πραγματικότητα του Κρεμλίνου.

Του Θοδωρή Κανέλλου

Το λάθος του Τραμπ ήταν ότι από την πρώτη στιγμή έδειξε τι θέλει. Ουσιαστικά έδειξε την αδυναμία του. Και σε αυτό πατά τώρα ο πολύπειρος Πούτιν θέτοντας όρους για να δεχτεί την συμφωνία που πρότεινε ο πρόεδρος των ΗΠΑ. Δηλαδή στην ουσία θέτει όρους για να αλλάξει την συμφωνία. Το αδύναμο σημείο του Τραμπ είναι η ταχύτητα. Ο Πούτιν από την άλλη χρειάζεται χρόνο, για να ολοκληρώσει ο στρατός του την ανακατάληψη του Κουρσκ και να αρχίσει η Μόσχα τις διαπραγματεύσεις από πλήρη θέση ισχύος.

Έτσι, την μπάλα που του πέταξε ο Τραμπ, με το σχέδιο εκεχειρίας, ο Πούτιν του την πέταξε πίσω λέγοντας ότι υπάρχουν λεπτομέρειες που χρειάζεται να συζητηθούν. Ταυτοχρόνως με πολύ έξυπνη διατύπωση, έδειξε ότι δέχεται την συμφωνία. «”Τεχνικά” μιλώντας η Ρωσία είναι υπέρ της εκεχειρίας», είπε. Απέφυγε έτσι να κατηγορηθεί ότι είναι ο «κακός» που απορρίπτει το σχέδιο Τραμπ, λέγοντας όχι στην εκεχειρία.

Στην πραγματικότητα είπε ότι δεν μπορεί να υπάρξει “άμεση” κατάπαυση του πυρός χωρίς πρώτα να συμφωνηθούν οι όροι. Ανατρέπει έτσι την προσέγγιση του Τραμπ για εκεχειρία πρώτα και συνομιλίες μετά. Με τον τρόπο αυτό αρχίζει το μεγάλο παζάρι.

Γιατί στην πραγματικότητα ο Πούτιν θέλει την κατάπαυση του πυρός, αλλά με τους δικούς του όρους, του νικητή. Για να κερδίσει χρόνο προβάλλει μια σειρά ερωτημάτων, σχετικά με τη φύση της προτεινόμενης εκεχειρίας, ιδίως γύρω από πώς θα αποσυρθούν τα ουκρανικά στρατεύματα, εννοώντας από το ρωσικό έδαφος.

Η αβεβαιότητα στο Κουρσκ και οι ερωτήσεις

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε ότι δεν είναι σαφές πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση στην περιοχή του Κουρσκ και αλλού, εάν εφαρμοστεί εκεχειρία. Είπε ότι οι ρωσικές δυνάμεις προωθούνται σε όλο το μήκος του μετώπου και ότι μια κατάπαυση του πυρός θα πρέπει να διασφαλίζει ότι οι Ουκρανοί δεν θα την χρησιμοποιήσουν απλώς και μόνο για να ανασυνταχθούν.

«Πώς θα μας εγγυηθούν ότι δεν θα συμβεί κάτι τέτοιο; Πώς θα οργανωθεί η επίβλεψη (της κατάπαυσης του πυρός); Αυτά είναι σοβαρά ερωτήματα, είναι θέματα που πρέπει να συζητήσουμε»

Ο Πούτιν αναρωτήθηκε επίσης πώς θα επηρέαζε την κατάσταση στο Κουρσκ μια κατάπαυση του πυρός. «Εάν σταματήσουμε τις εχθροπραξίες για 30 ημέρες, τι σημαίνει αυτό; Ότι όσοι βρίσκονται εκεί θα φύγουν χωρίς να γίνει μάχη; Θα έπρεπε να τους αφήσουμε να φύγουν μετά τα εγκλήματα που διέπραξαν εναντίον αμάχων; Ή θα μας δώσει η ουκρανική ηγεσία την εντολή να καταθέσουμε τα όπλα μας; Δεν είναι σαφές»

Φρόντισε όμως να εξάρει την ιδέα των ΗΠΑ ως “σπουδαία και σωστή” και δήλωσε ότι η Ρωσία την υποστηρίζει θεωρητικά, αλλά υπάρχουν “αποχρώσεις” και “σοβαρά ζητήματα” που πρέπει να επιλυθούν πριν η πρόταση προχωρήσει περαιτέρω.

«Ναι μεν αλλά»

Σε απάντηση στις αμερικανικές και ουκρανικές απαιτήσεις για άμεση προσωρινή κατάπαυση του πυρός, ο πρόεδρος της Ρωσίας είπε στην πραγματικότητα “ναι, αλλά, όχι, αλλά”.

Λέει ότι υποστηρίζει κατ’ αρχήν την ιδέα να σταματήσουν οι εχθροπραξίες. Αλλά το προσδιορίζει λέγοντας ότι αυτό θα πρέπει να οδηγήσει σε μια μακροπρόθεσμη ειρήνη που θα εξαλείψει τις “βασικές αιτίες της σύγκρουσης” – με τις οποίες εννοεί την υποτιθέμενη επέκταση του ΝΑΤΟ και την ουκρανική κυριαρχία, κάτι που η Δύση το χαρακτηρίζει  φαντασίωση.

Και προσδιορίζει τις αντιρρήσεις του θέτοντας τις ερωτήσεις γύρω από τις λεπτομέρειες. Ερωτήσεις που θα πρέπει να απαντήσει ο Τραμπ. Η πιο σημαντική είναι η “εξάλειψη των βαθύτερων αιτιών αυτής της κρίσης”, όπως ο ίδιος τις βλέπει.

Ειδικά αυτή η φράση θα σηκώσει πολλά φρύδια στις  ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όχι μόνο στο Κίεβο, δεδομένων των προηγούμενων σχολίων του Πούτιν ότι “προκάλεσαν” τη Ρωσία, τόσο στην Ουκρανία, όσο και ακόμη και πέραν αυτής, με την επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς το 1997.

Αναμφίβολα θα αναπτύξει τα ζητήματα που τον απασχολούν με την προτεινόμενη συμφωνία στη συνάντησή του με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ.

Οι μαξιμαλιστικές απαιτήσεις του Κρεμλίνου

Το μεγάλο ερώτημα είναι πώς θα ερμηνεύσει ο Λευκός Οίκος την απάντηση του Πούτιν, ο οποίος έδειξε ότι ασκεί έξυπνη διπλωματία. Ένα άμεσο “όχι” θα είχε επιβαρύνει τις σχέσεις μεταξύ του Κρεμλίνου και του Λευκού Οίκου – σχέσεις που μόλις πρόσφατα άρχισαν να βελτιώνονται και, τις τελευταίες εβδομάδες, λειτούργησαν σε μεγάλο βαθμό υπέρ της Μόσχας.

Από την άλλη πλευρά, η συμφωνία σε μια άνευ όρων κατάπαυση του πυρός, από την άποψη του Κρεμλίνου, θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη θέση της Ρωσίας στο πεδίο της μάχης.

Ο Πούτιν είναι αποφασισμένος να προβάλει μια σειρά από μαξιμαλιστικές απαιτήσεις προτού συμφωνήσει σε οποιαδήποτε κατάπαυση του πυρός, γεγονός που θα παρατείνει τις διαπραγματεύσεις και τον πόλεμο.

Τα αιτήματα αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την αποστρατιωτικοποίηση της Ουκρανίας, τον τερματισμό της δυτικής στρατιωτικής βοήθειας,  την απαγόρευση ανάπτυξης ξένων στρατευμάτων στην Ουκρανία και τη διεθνή αναγνώριση των αξιώσεων του Πούτιν στην Κριμαία και στις τέσσερις ουκρανικές περιοχές που προσάρτησε η Ρωσία με την εισβολή του 2022.

Ο Πούτιν θα μπορούσε επίσης να επανεξετάσει ορισμένα από τα ευρύτερα αιτήματά του από το 2021, τα οποία υπερβαίνουν την Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένης της έκκλησης προς το ΝΑΤΟ να σταματήσει την ανάπτυξη όπλων σε κράτη μέλη που εντάχθηκαν μετά το 1997, όταν η συμμαχία άρχισε να επεκτείνεται σε πρώην κομμουνιστικές χώρες.

Η ρητορική αυτοπεποίθησης της Μόσχας ενισχύεται από τα πρόσφατα κέρδη της στα πεδία των μαχών και βασικά στο Κουρσκ,  τμήμα του οποίου το Κίεβο είχε καταλάβει πέρυσι με την ελπίδα να το χρησιμοποιήσει ως μοχλό πίεσης στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Η απάντηση του Λευκού Οίκου

Στην συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της G7 στο χιονισμένο Κεμπέκ, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο απέφυγε μια ερώτηση σχετικά με την απάντηση του Πούτιν. Προτίμησε να παραμείνει σιωπηλός, περιμένοντας ο απεσταλμένος του Τραμπ για την Ουκρανία ο Γουίτκοφ να μεταφέρει στην Ουάσινγκτον όσα θα του πει κατ’ ιδίαν ο Πούτιν.

Αυτή η συνάντηση – μεταξύ του Γουίτκοφ και του Τραμπ – θα είναι το κλειδί  για να καθοριστεί πώς θα απαντήσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, που τώρα έχει την μπάλα στο γήπεδό του.