Η μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση στις εμπορικές της διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον δεν είναι πλέον η επίτευξη μιας συμφωνίας με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αλλά η εύρεση μιας φόρμουλας που θα μπορέσει να επιβιώσει από τις εσωτερικές έριδες της ίδιας της ΕΕ.
Καθώς ο χρόνος πιέζει ασφυκτικά λόγω των απειλών του Αμερικανού Προέδρου για αύξηση των δασμών στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα, οι Βρυξέλλες επιχειρούν έναν κρίσιμο ελιγμό, με έναν συμβιβασμό μεταξύ των ευρωπαίων βουλευτών και των κυβερνήσεων να βρίσκεται πλέον σε απόσταση αναπνοής.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, διαπραγματευτές από τα τρία θεσμικά όργανα της ΕΕ -το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή- συναντώνται το βράδυ της Τρίτης στο Στρασβούργο.
Στόχος τους είναι να οριστικοποιήσουν τη συμφωνία για το διατλαντικό εμπορικό που επετεύχθη το περασμένο καλοκαίρι στο θέρετρο γκολφ του Ντόναλντ Τραμπ, στο Τέρνμπερι της Σκωτίας.
Το αγκάθι
Όπως επισημαίνει το Politico, το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι το πόσο μακριά πρέπει να φτάσει η ΕΕ προκειμένου να «θωρακίσει» τη συμφωνία έναντι του Τραμπ (διαδικασία γνωστή ως «Trump-proofing»).
Αυτό σχεδιάζεται να γίνει συνδέοντας τη δέσμευση του μπλοκ για κατάργηση των δασμών στα αμερικανικά βιομηχανικά και ορισμένα αγροτικά προϊόντα, με τη δέσμευση της Ουάσινγκτον να θέσει ανώτατο όριο 15% στους δασμούς για τις περισσότερες εξαγωγές της ΕΕ.
Μιλώντας στο Politico την Δευτέρα, ο Μπερντ Λάνγκε, ο ευρωβουλευτής που ηγείται της διαπραγματευτικής ομάδας του Κοινοβουλίου, εμφανίστηκε αισιόδοξος.
«Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ημερών, έγινε πολλή συζήτηση και προβληματισμός και είμαι αρκετά αισιόδοξος ότι θα βρούμε έναν στέρεο συμβιβασμό για μια καλή νομοθεσία, η οποία θα είναι θωρακισμένη έναντι του Τραμπ και θα αντικατοπτρίζει το ευρωπαϊκό συμφέρον», είπε χαρακτηριστικά.
Μια συμμαχία κεντροαριστερών και φιλελεύθερων ευρωβουλευτών έχει καθυστερήσει επανειλημμένα την έγκριση της συμφωνίας.
Αυτό συνέβη αρχικά μετά τις απειλές του Τραμπ τον Ιανουάριο να προσαρτήσει τη Γροιλανδία και στη συνέχεια, τον Φεβρουάριο, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ατζέντας του για τους δασμούς.
Ο Λάνγκε, Γερμανός σοσιαλδημοκράτης που προεδρεύει της επιτροπής εμπορίου του Κοινοβουλίου, έχει ηγηθεί των εκκλήσεων για την προσθήκη όσο το δυνατόν περισσότερων ασφαλιστικών δικλίδων στο σύμφωνο.
Ωστόσο, οι ευρωβουλευτές βρίσκονται σε αντιπαράθεση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες —με επικεφαλής το Βερολίνο— οι οποίες επιθυμούν να εγκρίνουν τη συμφωνία γρήγορα και με ελάχιστες προϋποθέσεις, φοβούμενες πιθανά αντίποινα από την Ουάσινγκτον.
Το Politico φιλοξενεί τη δήλωση ενός Ευρωπαίου διπλωμάτη που γνωρίζει τις συνομιλίες, ο οποίος αποτύπωσε γλαφυρά τον τρόπο με τον οποίο η πλειοψηφία των ευρωπαϊκών πρωτευουσών βλέπει τη συμφωνία του Τέρνμπερι.
«Είναι σαν ένας δυστυχισμένος γάμος. Μερικές φορές πρέπει απλώς να τον κάνεις να λειτουργήσει».
Η υπομονή των ΗΠΑ εξαντλείται
Οι διαφωνίες και οι καθυστερήσεις στο εσωτερικό της ΕΕ έχουν δοκιμάσει τόσο την υπομονή της Ουάσινγκτον όσο και την ανθεκτικότητα της διατλαντικής εμπορικής σχέσης ύψους 1,7 τρισεκατομμυρίων ευρώ, η οποία αντιπροσωπεύει το 30% του παγκόσμιου διασυνοριακού εμπορίου.
Ο Τραμπ απείλησε αυτόν τον μήνα να επιβάλει δασμό 25% στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα εάν η ΕΕ αποτύχει να καταλήξει σε συμβιβασμό για τη νομοθεσία έως τις 4 Ιουλίου.
Ανεβάζοντας τους τόνους παραμονή των κρίσιμων συνομιλιών, ο έμπιστος απεσταλμένος του Τραμπ στην ΕΕ, Άντριου Πάζντερ, προειδοποίησε μέσω άρθρου γνώμης στο Politico ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος «έχει δει αρκετά».
«Ο Τραμπ έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι προτιμά μια συμφωνία από μια διαμάχη — και έχουμε συμφωνία. Η ΕΕ έχει ακόμη χρόνο να επιλέξει τη συνεργασία αντί της αντιπαράθεσης. Η ειλικρινής μας ελπίδα είναι ότι θα το πράξει», έγραψε.
Ένα στενό μονοπάτι για τις Βρυξέλλες
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία διαπραγματεύεται τις εμπορικές συμφωνίες εξ ονόματος των 27 χωρών-μελών, επιδιώκει έναν συμβιβασμό μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ που θα διατηρήσει την εύθραυστη ύφεση με την κυβέρνηση Τραμπ, αναφέρει το Politico.
Ταυτόχρονα, η συμφωνία πρέπει να εξασφαλίσει επαρκή υποστήριξη από τους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες (S&D), τους φιλελεύθερους του Renew και τους Πράσινους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Αυτές οι ομάδες ζητούν μια ρήτρα (sunrise clause) που θα καθυστερούσε την εφαρμογή της συμφωνίας έως ότου η Ουάσινγκτον μειώσει τους δασμούς στα ευρωπαϊκά προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου στο 15%, από τα τρέχοντα επίπεδα που φτάνουν έως και το 50%.
Έχουν επίσης ζητήσει μια άλλη ρήτρα (sunset clause), βάσει της οποίας η συμφωνία θα έληγε τον Μάρτιο του 2028 — 10 μήνες πριν από την προγραμματισμένη αποχώρηση του Τραμπ από τον Λευκό Οίκο.
Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ) και άλλες συντηρητικές ομάδες στο νομοθετικό σώμα συμφώνησαν απρόθυμα στη ρήτρα «ανατολής» (sunrise).
Αυτό, όμως, ήταν ένα υπερβολικό βήμα για τα κράτη-μέλη της ΕΕ, τα οποία θέλουν να εφαρμόσουν τη συμφωνία χωρίς καθυστέρηση και προειδοποιούν ότι η περαιτέρω αβεβαιότητα θα έθετε σε κίνδυνο τους Ευρωπαίους εξαγωγείς.
Σε μια προσπάθεια να συσπειρώσει και τις δύο πλευρές, οι Βρυξέλλες κατέθεσαν πρόταση στις αρχές Μαΐου που επιδιώκει να αμβλύνει τη ρήτρα «ανατολής». Ο γύρος των συζητήσεων της Τρίτης αναμένεται να επικεντρωθεί σε αυτό το κείμενο.
Σύμφωνα με το προσχέδιο συμβιβασμού, το οποίο αποκάλυψε πρώτο το Politico, η Επιτροπή θα εξουσιοδοτείται να αναστέλλει τις δασμολογικές παραχωρήσεις της ίδιας της ΕΕ σε περίπτωση που η Ουάσινγκτον δεν μειώσει τους δασμούς της στα ευρωπαϊκά προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου έως το τέλος του 2026, όπως δήλωσαν πέντε αξιωματούχοι και διπλωμάτες που ενημερώθηκαν για την πρόταση.
Ορατός ο κίνδυνος καταψήφισης
Εάν η πρόταση γείρει υπερβολικά προς τις θέσεις των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, το κείμενο κινδυνεύει με απόρριψη σε ψηφοφορία στην ολομέλεια, η οποία αναμένεται τώρα να διεξαχθεί μεταξύ 15 και 18 Ιουνίου.
«Πρόκειται για μια συνολική συμφωνία πακέτο. Πάντα λέγαμε ότι χρειαζόμασταν διασφαλίσεις», δήλωσε ένα στέλεχος του S&D στο Politico, αποφεύγοντας να διευκρινίσει εάν η ομάδα του θα υπερψηφίσει την πρόταση της Κομισιόν.
«Αυτό θα εξαρτηθεί εξ ολοκλήρου από το πώς θα δεθούν όλα μαζί. Αυτό που μετράει είναι η ουσία έναντι του χρόνου».
Οι διαπραγματευτές είναι ενωμένοι στην επιθυμία τους να αποφύγουν μια ταπεινωτική απόρριψη στην ολομέλεια, γνωρίζοντας ότι το παράθυρο για την επίτευξη συμβιβασμού θα κλείσει σύντομα.
«Στο τέλος, όλοι μοιραζόμαστε τον ίδιο στόχο: να προσπαθήσουμε να καταλήξουμε σε συμφωνία», δήλωσε ο προαναφερθείς διπλωμάτης, στον οποίο παραχωρήθηκε ανωνυμία προκειμένου να συζητήσει τις κεκλεισμένων των θυρών συνομιλίες.
Ακόμη και αν οι εξουσίες του Τραμπ για την επιβολή δασμών έχουν υποστεί σοβαρά πολιτικά και νομικά πλήγματα, οι αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες εξακολουθούν να φοβούνται ότι η κυβέρνησή του θα μπορούσε να κλιμακώσει την κατάσταση μετά τον Ιούλιο.
Τότε είναι που εκπνέει ο ενδιάμεσος παγκόσμιος δασμός 10% που επέβαλε ο ίδιος μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου τον Φεβρουάριο.
