Για να είναι κανείς αθλητής skeleton Ολυμπιακού επιπέδου απαιτούνται εξαιρετικό θάρρος και απόλυτη ψυχραιμία, καθώς οι στροφές εμφανίζονται μπροστά σου και έπειτα χάνονται με τρομακτική ταχύτητα. Άρα, πίστεψε πραγματικά κανείς ότι ο Ουκρανός Βλαντισλάβ Χερασκέβιτς θα τα έχανε τη στιγμή που τα βλέμματα όλου του κόσμου ήταν στραμμένα πάνω του και μάλιστα στο κράνος του με τα ονόματα των νεκρών συναθλητών του;
Πάντως όχι η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ), η οποία τις τελευταίες δύο εβδομάδες ταλαντεύτηκε ανάμεσα σε απειλές αποκλεισμού και κατευναστικά λόγια, χωρίς ποτέ να καταφέρει να αλλάξει τη γνώμη του και τέλος του απαγόρευσε να αγωνιστεί. Ο Χερασκέβιτς ήταν απολύτως έτοιμος να θυσιάσει το όνειρό του για ένα μετάλλιο Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων για έναν ανώτερο σκοπό, σχολιάζει ο Guardian.
Δημόσια και ιδιωτικά το μήνυμά του ήταν το ίδιο: δεν θα υποχωρούσε. Και αν η ΔΟΕ τον απέκλειε από τη συμμετοχή με το «κράνος της μνήμης» —που τιμά μερικούς από τους 600 Ουκρανούς αθλητές και προπονητές που σκοτώθηκαν από ρωσικούς βομβαρδισμούς και πυρά από το 2022— θα αποδεχόταν τη μοίρα του.
Και όταν έφτασε η στιγμή, λίγο πριν από τις 8.30 το πρωί της Πέμπτης, την αντιμετώπισε με ένα ισχυρό αλλά αποφασιστικό μήνυμα: «Αυτό είναι το τίμημα της αξιοπρέπειάς μας», συνοδευόμενο από φωτογραφία του κράνους του.
Το φιάσκο
Για τη ΔΟΕ θα πρέπει να ήταν σαν να παρακολουθεί ένα επικοινωνιακό δυστύχημα από τη θέση του συνοδηγού. Ένα δυστύχημα που όλοι ήξεραν ότι θα συμβεί — και δεν μπορούσε να γίνει τίποτα για να αποτραπεί.
Εν μέρει αυτό οφειλόταν στο πόσο έξυπνα και με ακρίβεια διατύπωσε το μήνυμά του ο Χερασκέβιτς. Δεν επικεντρώθηκε σε δηλώσεις για τη ρωσική επιθετικότητα. Αντίθετα, μίλησε με δύναμη για την επιθυμία του να τιμήσει τους πεσόντες φίλους του. Αυτό του επέτρεψε να υποστηρίξει ότι το μήνυμά του δεν παραβίαζε τους κανονισμούς της ΔΟΕ που απαγορεύουν την πολιτική έκφραση στον αγωνιστικό χώρο. Το πίστεψαν όλοι; Όχι. Ήταν όμως ένας επιδέξιος ελιγμός.
Ο Χερασκέβιτς επισήμανε επίσης την ασυνέπεια της ΔΟΕ στην εφαρμογή των κανόνων της σχετικά με την έκφραση των αθλητών. Στην τελετή έναρξης, για παράδειγμα, ο συναθλητής του στο skeleton, ο Ισραηλινός Τζάρεντ Φάιρστοουν, φορούσε ένα αναμνηστικό κιπά για να τιμήσει τα 11 θύματα της σφαγής του Μονάχου το 1972, με το μήνυμα: «Θυμόμαστε. Αντέχουμε. Σηκωνόμαστε».
Αυτή την εβδομάδα, ο Αμερικανός πατινέρ Μαξίμ Ναούμοφ, που έχασε τους γονείς του σε αεροπορική σύγκρουση στον Ποτόμακ πέρυσι, τους τίμησε κρατώντας μια φωτογραφία τους μετά τον αγώνα του. Γιατί, όπως επισήμανε ο Χερασκέβιτς, η δική του περίπτωση ήταν διαφορετική; Τέλος, όπως ανέφερε στην προσφυγή του στο Διαιτητικό Δικαστήριο Αθλητισμού (CAS) το βράδυ της Πέμπτης, ήταν πράγματι αναλογική η απόφαση της ΔΟΕ;
Η ύστατη προσπάθεια
Παρόλα αυτά, η ΔΟΕ προσπάθησε να αποτρέψει μία από τις πιο αμφιλεγόμενες στιγμές των πρόσφατων Ολυμπιακών Αγώνων. Η πρόεδρός της, Κίρστι Κόβεντρι, πήγε στην Κορτίνα σε μια ύστατη προσπάθεια να σπάσει το αδιέξοδο. Το γεγονός ότι το έκανε και ότι συγκινήθηκε μέχρι δακρύων έλεγε πολλά για τη συμπόνια και το στυλ ηγεσίας της.
Ωστόσο, το να επιτραπεί στον Χερασκέβιτς να χρησιμοποιήσει το κράνος του στις προπονήσεις και να φορέσει μαύρο περιβραχιόνιο στον αγώνα δεν ήταν ποτέ αρκετό για να αλλάξει γνώμη.
Δεν πρόκειται για τη ΔΟΕ του προκατόχου της, Τόμας Μπαχ, που έμοιαζε να χαμογελά δημόσια μόνο όταν χρειάζονταν ψήφοι σε εκλογές. Και σίγουρα δεν είναι η ΔΟΕ μιας ή δύο γενεών πριν. Όταν οι Τόμι Σμιθ και Τζον Κάρλος αποβλήθηκαν για τον χαιρετισμό «Black Power» στους Ολυμπιακούς του 1968, αυτό έγινε κατόπιν παρότρυνσης του τότε προέδρου της ΔΟΕ, Έιβερι Μπράντεϊτζ — ενός ανθρώπου που υπερασπιζόταν επανειλημμένα τη ναζιστική Γερμανία πριν και μετά τους Αγώνες του 1936, όταν ήταν πρόεδρος της Ολυμπιακής Επιτροπής των ΗΠΑ.
Ο Μπράντεϊτζ επανέλαβε τη στάση του το 1972 στο Μόναχο, όταν οι Αμερικανοί δρομείς των 400 μέτρων Βίνσεντ Μάθιους και Γουέιν Κόλετ τιμωρήθηκαν με ισόβιο αποκλεισμό από τους Ολυμπιακούς επειδή γύρισαν την πλάτη τους στη σημαία των ΗΠΑ στο βάθρο. «Ένα αηδιαστικό θέαμα», το χαρακτήρισε.
Οι εποχές έχουν αλλάξει
Έτσι, οι εποχές έχουν αλλάξει. Όμως το πρόβλημα της ΔΟΕ είναι ότι εξακολουθεί να προσκολλάται στο παλιό ψέμα ότι ο αθλητισμός και η πολιτική μπορούν να διαχωριστούν. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, η ΔΟΕ —μαζί με τη FIFA— άφηνε να εννοηθεί ότι η Ρωσία θα μπορούσε να επιστρέψει στη διεθνή αθλητική κοινότητα.
Πρόκειται για την ίδια Ρωσία που επιχείρησε να χακάρει την ιστοσελίδα Milano Cortina πριν από αυτούς τους Αγώνες. Που εξαπέλυσε μια σύνθετη κυβερνοεπίθεση στην τελετή έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών της Πιονγκτσάνγκ. Και που, το πιο γνωστό, αλλοίωσε τους Αγώνες του Σότσι το 2014 μέσω ντόπινγκ των αθλητών της — με ένα σχέδιο που περιλάμβανε την ανταλλαγή δειγμάτων ούρων γεμάτων στεροειδή με «καθαρά» μέσω μιας τρύπας στον τοίχο.
Σύμφωνα με την Ουκρανία, η Ρωσία έχει επίσης καταστρέψει περισσότερες από 800 αθλητικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων άνω των 20 Ολυμπιακών, Παραολυμπιακών και Deaflympic προπονητικών κέντρων.
Μπορεί η ΔΟΕ να μην έκανε ρωσική προπαγάνδα, όπως υποστήριξαν ο Χερασκέβιτς και η οργάνωση Global Athlete. Ωστόσο, η εικόνα του να απαγορεύεται σε έναν αθλητή να τιμήσει τους φίλους του ενώ η χώρα του δέχεται βαλλιστικούς πυραύλους — και ενώ πρόσφατα είχαν ακουστεί «φιλοφρονήσεις» προς τη Ρωσία — ήταν εξαιρετικά αρνητική.
Το ερώτημα είναι αν η ΔΟΕ θα μπορούσε να είχε ενεργήσει διαφορετικά. Ίσως. Όμως η άκαμπτη επιμονή της ότι ο αγωνιστικός χώρος είναι ιερός και πρέπει να μένει ελεύθερος από κάθε πολιτική ή κοινωνική διαμαρτυρία — ακόμη και από πράξεις πένθους — έκανε τον συμβιβασμό σχεδόν αδύνατο.
Ο αντίλογος
Άνθρωπος εκ των έσω ανέφερε ότι αν το «κράνος της μνήμης» είχε εγκριθεί, η ΔΟΕ θα μπορούσε να είχε ανοίξει το «κουτί της Πανδώρας» και να δημιουργήσει προηγούμενο. Φανταστείτε την κατακραυγή αν, για παράδειγμα, η ιρανική κυβέρνηση ανάγκαζε τους αθλητές της να πενθήσουν δημόσια έναν ηγέτη των Φρουρών της Επανάστασης μετά τη δολοφονία του.
Ίσως όμως υπήρχε τρόπος. Αφού η ΔΟΕ μπόρεσε να συστήσει ανεξάρτητη επιτροπή για να αποφασίζει αν οι Ρώσοι θα συμμετέχουν ως Εξουσιοδοτημένοι Ουδέτεροι Αθλητές, γιατί να μην κάνει το ίδιο για τον Χερασκέβιτς και παρόμοιες περιπτώσεις; Ίσως μάλιστα να μπορούσε απλώς να κάνει τα «στραβά μάτια» και να τον αφήσει να αγωνιστεί. Θα προκαλούσε αντιδράσεις, σίγουρα. Αλλά μια μέρα μετά θα είχαμε ήδη περάσει στο επόμενο σκάνδαλο ή κουτσομπολιό των Αγώνων. Τόσο γρήγορα κινείται ο κύκλος ειδήσεων των Ολυμπιακών.
Ένα πράγμα, όμως, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα: ο Χερασκέβιτς κατάφερε να επαναφέρει τη φρίκη του πολέμου στην Ουκρανία στην παγκόσμια ατζέντα — που ήταν εξαρχής ο στόχος του. Τήρησε μια στάση που θα μείνει για πολύ στη μνήμη και σίγουρα κέρδισε τον πόλεμο των εντυπώσεων, καταλήγει ο Guardian.
