Κορυφαία πρόκληση των Τούρκων η απαίτηση να ελέγχουν όλους τους διαδρόμους στη νοτιοανατολική Μεσόγειο. Η επόμενη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα γίνει στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Την προανήγγειλε με τηλεοπτική του συνέντευξη ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, που την προσδιόρισε χρονικά στο διάστημα ανάμεσα στις 22 και στις 26 Σεπτεμβρίου.

Των Π. ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ, ΧΡ. ΜΑΖΑΝΙΤΗ – ΠΗΓΗ: Realnews

Ο Γ. Γεραπετρίτης δήλωσε ότι η συνάντηση δεν θα είναι απλώς εθιμοτυπική, κάτι που σημαίνει πως σε αντίθεση με ό,τι έγινε τον Ιούλιο στη Σύνοδο Κορυφής στη Χάγη, η συγκεκριμένη συνάντηση θα έχει και ατζέντα και διάρκεια. Δεν θα είναι μια εύκολη υπόθεση, γιατί τα θέματα που θα μπουν στο τραπέζι και από τις δύο πλευρές αναμένεται να προκαλέσουν τριβές και εντάσεις. Άλλωστε, στο διάστημα που έχει μεσολαβήσει από την τελευταία ουσιαστική συνάντηση των δύο ηγετών (στη Νέα Υόρκη, πριν από έναν χρόνο) στις διμερείς σχέσεις έχουν παρουσιαστεί πολλά εμπόδια και το κλίμα στα ελληνοτουρκικά έχει επιδεινωθεί. Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν πως δεν θα πρέπει να περιμένει κανείς απαραίτητα βελτίωση των διμερών σχέσεων, ούτε καν μια συμφωνία για τη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, που παραμένει σε εκκρεμότητα εδώ και έναν χρόνο.

Απαιτεί ρόλο και λόγο

Ασφαλώς το μεγαλύτερο «αγκάθι» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι η απαίτηση της Τουρκίας να έχει λόγο και ρόλο σε οτιδήποτε συμβαίνει στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, επικαλούμενη τα όρια της «Γαλάζιας Πατρίδας» και του τουρκολιβυκού μνημονίου, αλλά και δικαιωμάτων από ένα Διεθνές Δίκαιο που μόνο στη φαντασία των Τούρκων υπάρχει. Η Ελλάδα έχει ήδη αντιμετωπίσει αυτές τις τουρκικές διαθέσεις στο έργο του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου, δύο φορές (την πρώτη στην Κάσο και τη δεύτερη σχεδόν στα χωρικά ύδατα της Κρήτης). Η Αγκυρα προσπάθησε να κάνει το ίδιο πριν από έναν μήνα, παρενοχλώντας το ερευνητικό πλοίο «Fugro Gauss» κατά τις έρευνες πόντισης του καλωδίου οπτικής ίνας που διενεργούσε για το έργο μεταφοράς δεδομένων Ε.Ε. – Σαουδικής Αραβίας.

Το ότι η Τουρκία έστειλε πολεμικά πλοία για να το εμποδίσουν δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ, ωστόσο η γειτονική χώρα εξακολουθεί να συμπεριφέρεται σαν να είναι ο ναυτικός ηγεμόνας της περιοχής στη βούληση του οποίου θα πρέπει να πειθαρχούν όλες οι χώρες της ανατολικής Μεσογείου. Αποτελεί πλέον διακηρυγμένη τουρκική θέση (με δηλώσεις από σημαντικά υπουργεία, όπως το Αμυνας) ότι η Αγκυρα δεν πρόκειται να επιτρέψει κανένα έργο στην ανατολική Μεσόγειο που δεν θα έχει την έγκρισή της ή που επιχειρεί να παρακάμψει την Τουρκία. Αυτό ισχύει πρώτα και κύρια για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (GSI), που πράγματι παρακάμπτει την Τουρκία, χωρίς όμως να αποκλείεται να στοχοποιηθούν και άλλα, μικρότερης εμβέλειας και γεωπολιτικής σημασίας έργα.

Στην Αθήνα έμπειροι διπλωμάτες αντιμετωπίζουν πλέον ως «σταθερά» την προσπάθεια της Τουρκίας να επιβάλει την άποψη πως στην ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να γίνεται το οτιδήποτε χωρίς την άδειά της ή την έγκρισή της. Και ανεξάρτητα από το τι θα συμβεί τελικά με το καλώδιο GSI, αυτή η στάση των Τούρκων μπορεί να επεκταθεί και σε άλλα έργα μηδενικού ενδιαφέροντος για την ίδια, μόνο και μόνο για λόγους προβολής ισχύος. Όλα αυτά την ώρα που η Αθήνα έχει αναγάγει τη διασυνδεσιμότητα σε κορυφαία προτεραιότητα και ετοιμάζει ποντίσεις καλωδίων από την ηπειρωτική Ελλάδα προς τα Δωδεκάνησα και το βόρειο Αιγαίο.

Το θέμα του καλωδίου GSI και η τουρκική στάση αναμένεται να είναι από τα ζητήματα που θα θέσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Αλλωστε αυτό το ζήτημα επιβάρυνε περισσότερο από κάθε άλλο τις διμερείς σχέσεις τον τελευταίο χρόνο, κάνοντας την Τουρκία να αντιδράσει και σε άλλες πρωτοβουλίες, απολύτως νόμιμες και απολύτως συμβατές με το Διεθνές Δίκαιο, όπως ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός και τα Θαλάσσια Περιβαλλοντικά Πάρκα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο πρωθυπουργός δεν θα παραμείνει σιωπηλός στο θέμα των τουρκικών θαλάσσιων πάρκων τα οποία οριοθετούνται από τη γειτονική χώρα σε περιοχές που παραβιάζεται ξεκάθαρα δυνητική ελληνική ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, ούτε για τον τουρκικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, που διεκδικεί ούτε λίγο ούτε πολύ το μισό Αιγαίο.

Και επειδή το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τα δικαιώματα τα οποία επικαλείται συνεχώς βάσει αυτού η απέναντι πλευρά συνιστούν μια μόνιμη απειλή για το κλίμα ανάμεσα στις δύο χώρες, θα υπάρξει και προειδοποίηση να μη διανοηθεί η Άγκυρα να ξεκινήσει έρευνες σε δυνητικά ελληνικές θαλάσσιες ζώνες. Η Ελλάδα σκοπεύει, πάντως, να περάσει και στην επίθεση, καθώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει προαναγγείλει ότι θα θέσει στον Τούρκο Πρόεδρο και το θέμα του casus belli, και μάλιστα την άρση του ως όρο για την άρση του ελληνικού βέτο στο θέμα της χρηματοδότησης της Τουρκίας από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό Safe. Η σύνδεση των δύο αυτών θεμάτων έχει ενοχλήσει πολύ την Άγκυρα, όπως έχει διαφανεί από τις δηλώσεις του Ερντογάν, αλλά και του υπουργού Αμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, που ζήτησε να μην εμπλέκονται διμερή ζητήματα σε πολυμερείς διαπραγματεύσεις. Διπλωματικές πηγές θεωρούν δεδομένο πως το συγκεκριμένο θέμα θα προκαλέσει μεγάλη ένταση στη συνάντηση. Ενα επιπλέον «αγκάθι» είναι ότι το άλλοτε καλό κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις έχει επιδεινωθεί.

Οι ελληνοτουρκικές συναντήσεις ατόνησαν έντονα το τελευταίο εξάμηνο και οι υπουργοί Εξωτερικών, που κάποτε μιλούσαν κάθε δύο εβδομάδες, πλέον αντιπαρατίθενται δημόσια και σε υψηλούς τόνους. Πρόσφατα ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν κατηγόρησε την Ελλάδα για έλλειψη αυτοπεποίθησης και προκλητικά προειδοποίησε την Ελλάδα να μην ανοίγει πόρτα σε κρίσεις που πιθανόν να έχουν κόστος, ενώ κατηγόρησε τους Έλληνες πολιτικούς ότι ασκούν φτηνή πολιτική και καλλιεργούν αντιτουρκικό μένος. Από την πλευρά του, ο Γ. Γεραπετρίτης απάντησε σε υψηλούς τόνους: «Η Ελλάδα ούτε φοβικά σύνδρομα έχει ούτε προσδιορίζεται σε αναφορά με την Τουρκία. Δεν δεχόμαστε υποδείξεις από κανέναν». Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι πλέον και η ηρεμία στο πεδίο, που ήταν το σήμα κατατεθέν της ελληνοτουρκικής προσέγγισης, σιγά-σιγά αρχίζει να περνά στο παρελθόν. Οι παραβάσεις και οι παραβιάσεις (ακόμα και οπλισμένων αεροσκαφών, για πρώτη φορά ύστερα από 30 μήνες) επανέρχονται στο προσκήνιο.

Η μειονότητα

Το τελευταίο, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό «αγκάθι» είναι το ζήτημα της μουσουλμανικής μειονότητας στην Ελλάδα, την οποία η Άγκυρα επιμένει να αποκαλεί τουρκική, κατά παράβαση της Συνθήκης της Λωζάννης, ενώ προσπαθεί να καλλιεργήσει κλίμα ότι η μειονότητα καταπιέζεται και ότι η Ελλάδα συρρικνώνει τα δικαιώματά της. Το τελευταίο διάστημα και σε μηνιαία βάση πλέον, κάποιος υψηλόβαθμος Τούρκος αξιωματούχος θα κάνει δηλώσεις για την καταπίεση της «τουρκικής» μειονότητας από την Ελλάδα. Την αρχή έκανε ο Φιντάν στη συνεδρίαση του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας τον Ιούνιο στην Κωνσταντινούπολη, όπου όχι μόνο επανέφερε τη ρητορική περί «τουρκικής μειονότητας», αλλά τόνισε και ότι «η τουρκική μειονότητα στη δυτική Θράκη και ο τουρκικός πληθυσμός των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν σοβαρές παραβιάσεις που τους εμποδίζουν να απολαύσουν ακόμη και τα πιο βασικά δικαιώματα και ελευθερίες». Εναν μήνα αργότερα, στις 24 Ιουλίου, σε δηλώσεις του με αφορμή τα 30 χρόνια από τον θάνατο του Αχμέτ Σαδίκ, ο ίδιος ο Ερντογάν έγραψε ότι «με όλες μας τις δυνάμεις θα συνεχίσουμε να στεκόμαστε στο πλευρό της τουρκικής μειονότητας της δυτικής Θράκης».

Η επιστολή

Σε συνέχεια των τουρκικών προκλήσεων, τη σκυτάλη πήρε ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, Αχμέντ Γιλντίζ, ο οποίος τον Αύγουστο έστειλε επιστολή στον πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ όπου κάνει λόγο για καταπίεση της «τουρκικής» μειονότητας στη Θράκη και στα Δωδεκάνησα, αναφέροντας μάλιστα ρητά τα θέματα της εκλογής μουφτήδων, της ίδρυσης δίγλωσσων νηπιαγωγείων και της αναγνώρισης της «τουρκικής ταυτότητας» με την ίδρυση συλλόγων που φέρουν τον όρο «τουρκικός» στον τίτλο τους. «Η Ελλάδα συνεχίζει να αρνείται τα απαράγραπτα δικαιώματα της τουρκικής μειονότητας στη δυτική Θράκη και στα Δωδεκάνησα. Λόγω συστηματικών πολιτικών διακρίσεων, η τουρκική μειονότητα στερείται του δικαιώματος εκλογής των δικών της θρησκευτικών ηγετών. Τα αιτήματά τους για την ίδρυση ιδιωτικών δίγλωσσων (ελληνοτουρκικών) νηπιαγωγείων απορρίπτονται. Η τουρκική μειονότητα που διαμένει στα νησιά Ρόδο και Κω στερείται βασικών αναγκών, όπως η εκπαίδευση στην τουρκική γλώσσα και η ύπαρξη χώρων λατρείας», ανέφερε μεταξύ άλλων ο Τούρκος διπλωμάτης. Όλα αυτά δεν δημιουργούν τις πλέον ιδανικές συνθήκες για τη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν, ούτε και τις προσδοκίες ότι αυτή θα δώσει κάποια σημαντική ώθηση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Εμπειρος διπλωμάτης, μάλιστα, εκτιμά πως ακόμα και μια συμφωνία για τη σύγκληση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί.

Yπουλο παιχνίδι από την Άγκυρα

Από την Κάρπαθο και την Κάσο έως το Καστελλόριζο εστιάζουν οι παραβιάσεις των τουρκικών αεροσκαφών. Πώς σχεδιάζει να απαντήσει η Αθήνα

H Τουρκία επιχειρεί να εδραιώσει επί του πεδίου το ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο αλλά και το αλυτρωτικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», προχωρώντας σε μπαράζ προκλήσεων. Στόχος της είναι το νοτιοανατολικό Αιγαίο και πιο συγκεκριμένα η περιοχή νότια της Καρπάθου και της Κάσου μέχρι τη θαλάσσια περιοχή νότια του Καστελλόριζου και του νησιωτικού συμπλέγματος της Μεγίστης. Για την Τουρκία η συγκεκριμένη περιοχή έχει μεγάλη σημασία για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί στοχεύει να επιβάλει και να κάνει μέρος της διεθνούς συζήτησης το ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο και δεύτερον για να ανακόψει την υλοποίηση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, που θα φέρει την Άγκυρα σε δεύτερο πλάνο στους ενεργειακούς διαύλους της περιοχής.

Όπως εξηγούσαν στρατιωτικοί κύκλοι στη Realnews, η υλοποίηση του καλωδίου Great Sea Interconnector (GSI) για την Ελλάδα είναι στρατηγικής σημασίας, διότι θα αποτελέσει το απτό παράδειγμα και την εγγύηση ότι η χώρα μας θα είναι ο πυλώνας σταθερότητας στην ανατολική Μεσόγειο, με την οποία θα μπορούν να συνεργαστούν όλες οι χώρες, μέσα από ισχυρές αμυντικές συμμαχίες, αναβαθμίζοντας παράλληλα τον στρατηγικό της ρόλο. Δεν είναι μάλιστα λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι η ηλεκτρική διασύνδεση θα στείλει μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση για την υλοποίηση και του IMEC, δηλαδή του εμπορικού και ενεργειακού, τηλεπικοινωνιακού κόμβου σύνδεσης της Ινδίας με την Ευρώπη, μέσω ΗΑΕ, Σαουδικής Αραβίας, Ιορδανίας, Ισραήλ και Ελλάδας. Η Τουρκία θέλει να τορπιλίσει αυτές τις συμφωνίες, για να καταστεί ως η μοναδική χώρα της περιοχής με την οποία τα υπόλοιπα κράτη θα μπορούν να κάνουν «μπίζνες».

Οπλισμένα F-16

Υπό αυτό το πρίσμα, την 1η Σεπτεμβρίου, για πρώτη φορά ύστερα από 30 μήνες, ένα ζεύγος τουρκικών οπλισμένων F-16 προχώρησε σε παράβαση των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας του FIR Αθηνών, στην περιοχή μεταξύ Καρπάθου και Ρόδου. Είχαν προηγηθεί δύο παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών και από ένα κατασκοπευτικό αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας ATR-72 του τουρκικού πολεμικού ναυτικού. Πηγές του τουρκικού υπουργείου Άμυνας απάντησαν ότι «στον διεθνή εναέριο χώρο του Αιγαίου και της ανατολικής Μεσογείου για χρόνια πραγματοποιούνται πτήσεις ναυτικής περιπολίας από αεροσκάφη της διοίκησης ναυτικών δυνάμεων (P-72) της Τουρκίας, στο πλαίσιο της καταπολέμησης της παράτυπης μετανάστευσης και της δημιουργίας ενός καθορισμένου θαλάσσιου τοπίου.

Αυτές οι πτήσεις εκτελούνται τόσο σε εθνικό πλαίσιο όσο και στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ». Οι ίδιες πηγές του τουρκικού υπουργείου Άμυνας κατήγγειλαν, μάλιστα, ότι «παραβιάστηκε η ασφάλεια πτήσης του άοπλου ναυτικού περιπολικού μας, θέτοντας το αεροσκάφος σε επικίνδυνη κατάσταση και υποβάλλοντάς το σε παρενόχληση. Αντιμετωπίζοντας αυτή την κατάσταση, τα αεροσκάφη ταχείας αντίδρασης της διοίκησης πολεμικής αεροπορίας τήρησαν ψύχραιμη στάση, προκειμένου να αποφευχθούν απρόβλεπτα περιστατικά και εξασφαλίστηκε η απαραίτητη απόσταση μεταξύ των αεροσκαφών». Πηγές του υπουργείου Εθνικής Αμυνας, με τις οποίες επικοινώνησε η «R», ανέφεραν ότι η Πολεμική Αεροπορία απογείωσε εκείνη την ημέρα δύο οπλισμένα F-16 από την Κρήτη, τα οποία προσέγγισαν το τουρκικό ATR-72 προκειμένου να αναγνωριστεί, ενώ έγιναν διά ασυρμάτου όλες οι προβλεπόμενες συστάσεις.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, «κάθε κρατικό αεροσκάφος (σ.σ.: είτε πρόκειται για πολεμικό είτε για οτιδήποτε άλλο) οφείλει να υποβάλει σχέδιο πτήσης βάσει του ICAO (International Civil Aviation Organization). Εφόσον η Τουρκία δεν το κάνει, η Πολεμική Αεροπορία υποχρεούται να προβεί σε όλες τις προβλεπόμενες ενέργειες για τη διασφάλιση της ασφάλειας των πτήσεων εντός του FIR Αθηνών». Ολα αυτά, όμως, είναι η κορυφή του παγόβουνου όσον αφορά τις προκλήσεις στις οποίες από την αρχή της χρονιάς επιδίδονται οι Τούρκοι στο Αιγαίο. Τους πρώτους οκτώ μήνες, η Τουρκία έχει προχωρήσει σε 472 παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας του FIR Αθηνών και σε 152 παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου. Το εντυπωσιακό είναι ότι όλο το 2024 είχαν καταγραφεί 301 παραβάσεις και μηδέν παραβιάσεις. Η αύξηση στις παραβάσεις, αν συνεχίσει με αυτόν τον ρυθμό, θα φτάσει και ίσως θα ξεπεράσει το 100% στο τέλος της χρονιάς. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι τους πρώτους οκτώ μήνες του 2024 οι παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας ήταν μόλις 88, καταγράφεται συγκριτική αύξηση 700%.

Σχέδιο αντιμετώπισης

Με το υπουργείο Εξωτερικών να διατείνεται ότι το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο θα προχωρήσει κανονικά και σύντομα θα επανεκκινήσουν οι έρευνες, στο ελληνικό Πεντάγωνο έχουν ήδη έτοιμα σχέδια αντιμετώπισης κάθε πιθανής πρόκλησης από τους Τούρκους. Με συνταγή «Oruc Reis» από το 2020 και προμετωπίδα το Πολεμικό Ναυτικό, αυτή τη φορά η Ελλάδα δεν θα ενεργοποιήσει μόνο το σύνολο της πολεμικής της μηχανής, αλλά θα απαιτήσει και την άμεση συνδρομή της Ε.Ε., δεδομένου ότι το έργο είναι χρηματοδοτούμενο και από την Ευρώπη. Η Γαλλία, με την οποία η χώρα μας έχει υπογράψει και ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, είναι μία από τις χώρες που προβάλλονται ως διαθέσιμες να συνδράμουν στην προάσπιση των ελληνικών – κυπριακών, συνεπώς και ευρωπαϊκών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Επίσης, θα πρέπει να επισημανθεί πως ένας επιπλέον λόγος είναι και το ότι η εταιρεία που κατασκευάζει το καλώδιο είναι γαλλική.

Διαβάστε το δημοσίευμα εδώ, εδώ και εδώ