Την ανάγκη για συνεχή, συντονισμένη και μακροπρόθεσμη πολιτική απέναντι στη δημογραφική κρίση ανέδειξε η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου, μιλώντας στο συνέδριο «Δημογραφικό 2026».
Της Αργυρώς Μαυρούλη
«Δυστυχώς το δημογραφικό είναι ένας μαραθώνιος που πρέπει να τρέξουμε με ρυθμό σπριντ», ανέφερε χαρακτηριστικά, σε συνέντευξη που παραχώρησε στον εκδότη της Realnews και Πρόεδρο της ΕΙΗΕΑ, Νίκο Χατζηνικολάου, επισημαίνοντας ότι το πρόβλημα απαιτεί πολιτικές με βάθος χρόνου, αλλά και ταχύτητα στην εφαρμογή των μέτρων.
Η υπουργός υποστήριξε ότι μέχρι τα τελευταία χρόνια δεν υπήρχε οργανωμένη και συστηματική ενασχόληση με το δημογραφικό, καθώς – όπως είπε – υπήρχε «χρονική ασυμμετρία» ανάμεσα στο πολιτικό κόστος και στα αποτελέσματα των πολιτικών παρεμβάσεων.
Όπως σημείωσε, πλέον υπάρχει αυτόνομο υπουργείο και συγκεκριμένο εθνικό σχέδιο δράσης για τη δημογραφική πολιτική, με στόχο να υπάρξει πιο συντονισμένη αντιμετώπιση του προβλήματος.
«Δεν είναι μόνο ελληνικό πρόβλημα»
Η κα Μιχαηλίδου υπογράμμισε ότι η υπογεννητικότητα αποτελεί κοινό πρόβλημα σχεδόν όλων των ανεπτυγμένων χωρών του ΟΟΣΑ, παραθέτοντας συγκριτικά στοιχεία γεννητικότητας. Αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στη Νότια Κορέα, όπου ο δείκτης γονιμότητας έχει υποχωρήσει στο 0,6, ενώ σημείωσε ότι η Ελλάδα βρίσκεται περίπου στο 1,34 παιδί ανά γυναίκα,
Όπως ανέφερε, ακόμη και χώρες με ισχυρά κοινωνικά κράτη, όπως η Νορβηγία και η Σουηδία, καταγράφουν δείκτες κοντά στο 1,4 και 1,5 αντίστοιχα, ενώ μόνο το Ισραήλ εμφανίζει σημαντικά υψηλότερες επιδόσεις.
Η υπουργός σημείωσε επίσης ότι οι οικογένειες που αυξάνουν το εισόδημά τους συχνά επιλέγουν να επενδύσουν περισσότερους πόρους στα ήδη υπάρχοντα παιδιά αντί να αποκτήσουν περισσότερα, γεγονός που – όπως είπε – δείχνει ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και βαθιά κοινωνικό και πολιτισμικό.
Επιδόματα, φορολογία και υπηρεσίες
Η κ. Μιχαηλίδου τόνισε ότι η κυβερνητική πολιτική βασίζεται σε τρεις άξονες: άμεσες οικονομικές ενισχύσεις, φορολογικά κίνητρα και ενίσχυση κοινωνικών υπηρεσιών. Όπως ανέφερε, πέρα από τα επιδόματα, η κυβέρνηση προχωρά σε παρεμβάσεις μέσω της φορολογίας και της εργασιακής πολιτικής, προκειμένου να μειωθούν τα εμπόδια για τη δημιουργία οικογένειας.
Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στις φορολογικές απαλλαγές που συνδέονται με τον αριθμό των παιδιών, αλλά και στις πολιτικές ενίσχυσης της εργασίας για γονείς και πολύτεκνες οικογένειες. «Δεν είναι πλέον ταυτόσημη η μεγάλη οικογένεια με τη φτώχεια», σημείωσε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι στόχος είναι να αλλάξει η κοινωνική αντίληψη γύρω από την οικογένεια και τη γονεϊκότητα.
Εργασία και μητρότητα
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η υπουργός στο χάσμα ανάμεσα στην εργασία και τη μητρότητα, το οποίο – όπως είπε – δεν έχει εξαλειφθεί, αλλά έχει αρχίσει να αμβλύνεται.
Σύμφωνα με την κ. Μιχαηλίδου, η οικονομική κρίση και το κύμα φυγής νέων ανθρώπων στο εξωτερικό επιβάρυναν σημαντικά το δημογραφικό πρόβλημα, γι’ αυτό και κρίθηκε απαραίτητο να θεσπιστούν νέα μέτρα στήριξης εργαζόμενων γονέων.
Μεταξύ άλλων αναφέρθηκε στο επίδομα μητρότητας για ελεύθερες επαγγελματίες και αγρότισσες, στην άδεια πατρότητας, αλλά και σε ειδικές παρεμβάσεις στήριξης εργαζομένων σε απομακρυσμένες περιοχές.
Έφερε ως παράδειγμα τις πρωτοβουλίες που εφαρμόζονται στον Έβρο για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και εργαζόμενους, ακόμη και μέσα από συνεργασίες με επιχειρήσεις όπως η Eurobank, με στόχο να ενισχυθεί η παραμονή νέων οικογενειών στην περιφέρεια.
«Αλλάζει η κοινωνική αντίληψη για την οικογένεια»
Η υπουργός υποστήριξε ότι έχει μεταβληθεί σημαντικά και η κοινωνική αντίληψη γύρω από τη δημιουργία οικογένειας. Όπως ανέφερε, παλαιότερα η οικογενειακή και επαγγελματική ζωή θεωρούνταν σχεδόν αυτονόητο ότι μπορούν να συνυπάρξουν, ενώ σήμερα οι νέοι άνθρωποι αντιμετωπίζουν πολύ μεγαλύτερη αβεβαιότητα.
«Στο υποσυνείδητο των προηγούμενων γενιών η δημιουργία οικογένειας και επαγγελματικής ζωής ήταν πιο συμβατές έννοιες. Πλέον δεν είναι έτσι», σημείωσε.
«Η Ευρώπη δεν έχει δώσει ακόμα την απαιτούμενη έμφαση»
Κλείνοντας την τοποθέτησή της, η Δόμνα Μιχαηλίδου υπογράμμισε ότι, παρά τη σοβαρότητα του προβλήματος, η Ευρώπη δεν έχει ακόμη αντιμετωπίσει το δημογραφικό με την απαιτούμενη ένταση και πίεση.
Όπως είπε, πρόκειται για ένα «περίεργο χαρτοφυλάκιο», καθώς ενώ υπάρχει σχετική ευρωπαϊκή συζήτηση, το μεγαλύτερο βάρος των πολιτικών παραμένει σε εθνικό επίπεδο.
Αναφέρθηκε επίσης στον ρόλο της τεχνολογίας και των εξελίξεων στην ιατρική, σημειώνοντας ότι οι νέες δυνατότητες μπορούν να βοηθήσουν τις γυναίκες να αποκτήσουν παιδιά σε μεγαλύτερες ηλικίες, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι το πρόβλημα μπορεί να λυθεί αποκλειστικά μέσα από την τεχνολογία.
«Δεν μπορούμε να θεωρούμε δεδομένο ότι η τεχνολογία θα λύσει από μόνη της το δημογραφικό», υπογράμμισε, επισημαίνοντας ότι απαιτείται συνολική αλλαγή πολιτικών, υποδομών και κοινωνικών αντιλήψεων.
