Ενώ ο γενικός πληθυσμός του Ιράν εισέρχεται στην 51η ημέρα ενός σχεδόν καθολικού ψηφιακού σκότους, η κυβέρνηση της Τεχεράνης ανακοίνωσε την Κυριακή την αποκατάσταση της πρόσβασης στο διεθνές διαδίκτυο αποκλειστικά για τους καθηγητές πανεπιστημίου.
Το «blackout», το οποίο επιβλήθηκε για λόγους «εθνικής ασφάλειας» κατά τη διάρκεια του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, έχει αποκόψει περισσότερους από 90 εκατομμύρια πολίτες από τον υπόλοιπο κόσμο.
Σύμφωνα με την ομάδα παρακολούθησης NetBlocks, οι Ιρανοί αδυνατούν να επικοινωνήσουν με συγγενείς στο εξωτερικό ή να λειτουργήσουν επιχειρήσεις που εξαρτώνται από το διαδίκτυο, μένοντας εκτεθειμένοι μόνο στην κρατική ενημέρωση.
⏱️ The internet blackout in #Iran has now surpassed the 1200 hour mark, continuing in its eighth week as of day 51.
As peace negotiations appear to flounder, one of the most important factors for Iranians, the restoration of international connectivity, is still overlooked. pic.twitter.com/PxfTospnGH
— NetBlocks (@netblocks) April 19, 2026
Προνόμιο για λίγους η πρόσβαση στον κόσμο
Οι περισσότεροι πολίτες είναι περιορισμένοι σε ένα παράλληλο εγχώριο δίκτυο, πλήρως ελεγχόμενο και αποκομμένο από διεθνείς ιστότοπους.
Ωστόσο, την Κυριακή, ο αναπληρωτής υπουργός Επιστημών και Έρευνας, Μεχντί Αμπταχί, δήλωσε στα τοπικά μέσα: «Βάσει μιας λίστας που είχαμε, έχουν γίνει βήματα για να παρασχεθεί στους καθηγητές πρόσβαση στο διεθνές διαδίκτυο, και σταδιακά αυτό θα επεκταθεί σε όλους τους καθηγητές».
Παράλληλα, τις τελευταίες ημέρες έχει αποκατασταθεί η πρόσβαση στην αναζήτηση της Google και στους χάρτες Google Maps, όμως ειδικοί σημειώνουν πως οι χρήστες εξακολουθούν να μην μπορούν να ανοίξουν τους συνδέσμους που εμφανίζονται στα αποτελέσματα.
Παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για τη σταθερότητα των εγχώριων δικτύων, η πραγματική οικονομία καταρρέει, με τους πολίτες να βρίσκονται εγκλωβισμένοι ανάμεσα στους βομβαρδισμούς και την ψηφιακή απομόνωση.
Σε απόγνωση οι Ιρανοί
Το καθολικό κλείσιμο του διαδικτύου έχει οδηγήσει τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους επιχειρηματίες της χώρας στα όρια της οικονομικής εξαθλίωσης.
Παρόλο που το εγχώριο ενδοδίκτυο (intranet) παραμένει λειτουργικό επιτρέποντας την πρόσβαση σε τοπικές ιστοσελίδες, αυτό αποδεικνύεται εντελώς ανεπαρκές για τη λειτουργία μιας σύγχρονης επιχείρησης σε μια χώρα που ήδη πλήττεται από τις διεθνείς κυρώσεις.
Η Μάχλα, μια 55χρονη διακοσμήτρια εσωτερικών χώρων στην Τεχεράνη, περιγράφει τη δραματική κατάσταση που βιώνει, έχοντας μείνει πλέον με έναν μόνο υπάλληλο.
«Έχω αναγκαστεί να πουλήσω πολύτιμα αντικείμενα και χρυσό για να πληρώσω τους υπαλλήλους μου, καθώς το κλείσιμο του διαδικτύου καταστρέφει την επιχείρησή μου», δήλωσε.
Οι περιορισμοί αυτοί στερούν από τους επαγγελματίες ζωτικά εργαλεία δουλειάς. Η Μάχλα επισημαίνει πως έχει στερηθεί την «κανονική πρόσβαση σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, στο Google ή ακόμη και στα email».
Ακόμη και πριν από το τωρινό «blackout», το διαδίκτυο στο Ιράν ήταν αυστηρά φιλτραρισμένο, καθιστώντας τη χρήση λογισμικού VPN απαραίτητη για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Είμαι εξοργισμένη με εκείνους που εκμεταλλεύονται την κατάσταση για να πουλήσουν ψεύτικα VPN και να εξαπατήσουν τον κόσμο», τόνισε η Μάχλα.
Ο Αχμάντ, ιδιοκτήτης ενός μικρού διαδικτυακού βιβλιοπωλείου στην Τεχεράνη, περιγράφει την «τρομερή» κατάσταση που τον ανάγκασε να απολύσει τρεις υπαλλήλους του. Ενώ προπολεμικά πουλούσε κατά μέσο όρο δέκα βιβλία την ημέρα μέσω WhatsApp και Telegram, οι πωλήσεις του έχουν πλέον εκμηδενιστεί.
«Κάνουμε τα πάντα μόνοι μας, από την αρχή μέχρι το τέλος», αναφέρει ο Αχμάντ. «Και αυτό, αν καταφέρουμε να πουλήσουμε τρία βιβλία την εβδομάδα».
Για τους εργαζόμενους που αναζητούν μια διέξοδο, τα πράγματα είναι εξίσου ζοφερά.
Ο Μαχντί, ένας 49χρονος λογιστής στην Τεχεράνη, εξηγεί πως η ήδη δύσκολη αγορά εργασίας έχει «παγώσει» εντελώς. «Για να βρεις δουλειά, χρειάζεσαι πρόσβαση στο διαδίκτυο, αλλά αυτό δεν λειτουργεί. Και οι αγγελίες θέσεων εργασίας στις ιστοσελίδες δεν ενημερώνονται», αναφέρει.
«Προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας»
Η ανακοίνωση προκάλεσε την οργή δημοσιογράφων και ακτιβιστών, οι οποίοι βλέπουν την κυβέρνηση να προσπαθεί να παρουσιάσει τα αυτονόητα δικαιώματα ως «χάρη».
Η δημοσιογράφος Ελαχέ Μοχαμαντί έγραψε στην πλατφόρμα Χ: «Πώς φτάσαμε στο σημείο όπου οι άνθρωποι πρέπει να ενθουσιάζονται για μια μερική σύνδεση στη Google; Για το άνοιγμα μερικών απλών συνδέσμων — για το πιο βασικό δικαίωμα πρόσβασης; Θέλουν να μειώσουν τις προσδοκίες των ανθρώπων τόσο πολύ, ώστε ακόμα και τα πιο μικρά πράγματα να μοιάζουν με χάρη. Αυτό είναι η απόλυτη περιφρόνηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας».
دیروز بعد از پنجاه و نمیدانم چند روز، گوگل آن هم نصفهجان و به زور وصل شد. خبرش سریع بین همه پیچید؛ عدهای خوشحال بودند که شاید این نشانه باز شدن بقیه محدودیتها باشد.
اما چند لحظه بعد آدم به خودش میآید که: چطور کار به جایی رسیده که مردم باید برای وصل شدن ناقصِ گوگل ذوق کنند؟…
— elahemohammadi (@elahe_mohamadii) April 16, 2026
Το δόγμα του «Διαβαθμισμένου Διαδικτύου»
Ακτιβιστές και ειδικοί κυβερνοασφάλειας προειδοποιούν ότι η Τεχεράνη οικοδομεί ένα «διαβαθμισμένο διαδίκτυο» (tiered internet), όπου η πρόσβαση στην πληροφορία καθορίζεται από την πολιτική ή οικονομική θέση του καθενός.
Ο Αμίρ Ρασιντί, ειδικός σε θέματα κυβερνοασφάλειας στην ομάδα ψηφιακών δικαιωμάτων Miaan, εξηγεί: «Στο Ιράν, το διαδίκτυο δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως δημόσιο δικαίωμα. Αναπλαισιώνεται ως μια “στρατηγική υποδομή” της οποίας το επίπεδο πρόσβασης μπορεί να προσαρμόζεται βάσει ανησυχιών ασφαλείας και κρατικών προτεραιοτήτων υψηλού επιπέδου».
«Μόλις η πρόσβαση στο διαδίκτυο μετακινηθεί από ένα πλαίσιο βασισμένο στα δικαιώματα σε ένα πλαίσιο ασφάλειας-διακυβέρνησης, παύει να ανήκει ισότιμα σε όλους».
Το προβληματικό «Εθνικό Δίκτυο» και οι ανησυχίες για την ιδιωτικότητα
Οι Ιρανοί έχουν στραφεί αναγκαστικά στο Εθνικό Δίκτυο Πληροφοριών (NIN), μια κλειστή, παράλληλη έκδοση του διαδικτύου που ελέγχεται από την κυβέρνηση.
Ωστόσο, οι εγχώριες πλατφόρμες επικοινωνίας, όπως το Bale και το Eitaa, αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στον όγκο των χρηστών.
«Οι εγχώριες εφαρμογές μηνυμάτων είναι γεμάτες σφάλματα. Δεν μπορείς να ανεβάσεις φωτογραφίες εύκολα και η εργασία σε αυτές αποτελεί πρόκληση», εξηγεί ο Αχμάντ.
Ο Νίμα Ναμντάρι, αναλυτής ψηφιακής οικονομίας με έδρα την Τεχεράνη, επισημαίνει ότι πολλοί χρήστες αρνούνται να χρησιμοποιήσουν αυτές τις υπηρεσίες λόγω ανησυχιών για την «εμπιστευτικότητα», ενώ τονίζει πως το εγχώριο δίκτυο δεν παρέχει στις επιχειρήσεις τα απαραίτητα εργαλεία.
Ακόμη και η εκπαίδευση πλήττεται σοβαρά. Η κυβερνητική πλατφόρμα Shad υπολειτουργεί λόγω υπερφόρτωσης των διακομιστών, ενώ τα ιδιαίτερα μαθήματα έχουν σταματήσει.
Η Μαχσίντ, καθηγήτρια Αγγλικών, είδε το εισόδημά της να μηδενίζεται. «Οι μισοί μαθητές μου σταμάτησαν τα μαθήματα επειδή ήταν επικίνδυνο να μετακινηθούν υπό τους βομβαρδισμούς, ενώ οι άλλοι μισοί βγήκαν εκτός σύνδεσης (offline)», δήλωσε.
Με πληροφορίες από: New York Times, BBC, AFP, Financial Times
