Αυτοί οι αρχαίοι άνθρωποι, που ζούσαν στο υψίπεδο της Μπογκοτά (Bogotá Altiplano), φαίνεται πως εξαφανίστηκαν από το γενετικό αρχείο, αφήνοντας τους επιστήμονες να αναρωτιούνται ποιοι ήταν και τι απέγιναν.
Τα λείψανα είναι αξιοσημείωτα όχι μόνο λόγω της ηλικίας τους, αλλά και επειδή αμφισβητούν όσα πιστεύαμε ότι γνωρίζαμε για τον πρώιμο εποικισμό της Νότιας Αμερικής. Παρότι ζούσαν σε μια περιοχή που αργότερα φιλοξένησε πολυάριθμες αυτόχθονες ομάδες, αυτοί οι άνθρωποι φαίνεται να μην έχουν άμεσους γενετικούς απογόνους. Αν και το DNA τους παρουσιάζει κάποιες συνδέσεις με σύγχρονους ομιλητές των γλωσσών Chibchan στην Κεντρική Αμερική, η ακριβής ταυτότητά τους παραμένει άλυτο μυστήριο.
Πριν από περίπου 6.000 χρόνια, μια ομάδα κυνηγών-τροφοσυλλεκτών μετακινήθηκε νότια προς τη σημερινή Κολομβία. Εγκαταστάθηκαν στο υψίπεδο της Μπογκοτά και μέσα στις επόμενες χιλιάδες χρόνια πέρασαν σταδιακά στη γεωργία, όμως στη συνέχεια εξαφανίστηκαν. Αυτό που κάνει την ανακάλυψη τόσο παράξενη είναι ότι το DNA των λειψάνων τους δεν ταιριάζει με κανέναν σύγχρονο ή αρχαίο πληθυσμό της Νότιας Αμερικής, πράγμα που σημαίνει ότι δεν άφησαν κανένα σαφές γενετικό ίχνος στον σημερινό κόσμο.
Η γενετική ανάλυση των λειψάνων δεν έδειξε καμία σύνδεση με τους αυτόχθονες πληθυσμούς της Κολομβίας, οι οποίοι ζούσαν στην ίδια περιοχή πολύ μετά από αυτούς τους πρώτους εποίκους. Αντίθετα, το DNA παρουσιάζει μεγαλύτερη συγγένεια με πληθυσμούς από τον Παναμά, ιδιαίτερα με εκείνους που μιλούν γλώσσες της οικογένειας Chibchan.
Τι κρύβεται πίσω από αυτές τις γλωσσικές συνδέσεις;
Η οικογένεια γλωσσών Chibchan ομιλείται σήμερα από αυτόχθονες λαούς σε περιοχές του Ισθμού του Παναμά. Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι γενετικές ομοιότητες ανάμεσα σε αυτούς τους αρχαίους Κολομβιανούς και στους σύγχρονους ομιλητές Chibchan υποδηλώνουν κάποια σύνδεση. Αν και είναι πιθανό αυτοί οι αρχαίοι άνθρωποι να μιλούσαν μια γλώσσα συγγενική με τις Chibchan, δεν υπάρχει ακόμη οριστική απόδειξη.
Οι ερευνητές υποθέτουν ότι με την πάροδο του χρόνου αυτοί οι αρχαίοι άνθρωποι ίσως αναμείχθηκαν με άλλους πληθυσμούς, με αποτέλεσμα να εξασθενήσει το ξεχωριστό γενετικό τους αποτύπωμα. Ωστόσο, η επιρροή τους εξακολουθεί να ανιχνεύεται στο γενετικό τοπίο της περιοχής, ακόμη κι αν οι άμεσοι απόγονοί τους δεν μπορούν πλέον να εντοπιστούν.
Αυτή η παράξενη ανακάλυψη, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Science Advances, αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας κατανόησης του τρόπου με τον οποίο κατοικήθηκαν περιοχές της αμερικανικής ηπείρου πριν από χιλιάδες χρόνια. Ο Ισθμός του Παναμά, μια στενή λωρίδα γης που συνδέει τη Βόρεια και τη Νότια Αμερική, θεωρείται εδώ και καιρό καθοριστικός για την κατανόηση αυτών των πρώιμων μεταναστεύσεων. Ωστόσο, παρά τα χρόνια έρευνας, πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Το πότε και το πώς οι άνθρωποι κινήθηκαν προς τον νότο, καθώς και από πού προέρχονταν, εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενα μελέτης.
«Η περιοχή του Ισθμού-Κολομβίας, που εκτείνεται από τις ακτές της Ονδούρας έως τις βόρειες Άνδεις της Κολομβίας, είναι κρίσιμη για την κατανόηση του εποικισμού της Αμερικής», έγραψαν οι συγγραφείς. «Εκτός από το ότι αποτελεί τη χερσαία γέφυρα ανάμεσα στη Βόρεια και τη Νότια Αμερική, βρίσκεται στο κέντρο των τριών μεγάλων πολιτισμικών περιοχών: της Μεσοαμερικής, του Αμαζονίου και των Άνδεων».
Η περιοχή αυτή παραμένει κεντρικής σημασίας για την έρευνα της ανθρώπινης μετανάστευσης, καθώς κρύβει στοιχεία για τη γενετική και πολιτισμική ποικιλομορφία των αρχαίων πληθυσμών.
«Αρχαία γονιδιωματικά δεδομένα από γειτονικές περιοχές κατά μήκος των βόρειων Άνδεων, που δεν έχουν ακόμη αναλυθεί μέσω αρχαίας γονιδιωματικής», πρόσθεσαν οι ερευνητές, «όπως η δυτική Κολομβία, η δυτική Βενεζουέλα και ο Ισημερινός, θα είναι καθοριστικά για τον ακριβέστερο προσδιορισμό του χρόνου και των πηγών καταγωγής των ανθρώπινων μεταναστεύσεων προς τη Νότια Αμερική».
Μελετώντας τα λείψανα 21 αρχαίων ατόμων από την περιοχή, οι ερευνητές κατάφεραν να ανασυνθέσουν τμήματα της γενετικής ιστορίας της περιοχής. Ωστόσο, αυτή η τελευταία ανακάλυψη, με τις μυστηριώδεις συνδέσεις του DNA, δείχνει πόσο περίπλοκη ήταν στην πραγματικότητα η πρώιμη ανθρώπινη μετανάστευση. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι μετακινήσεις πληθυσμών που διαμόρφωσαν την Αμερική δεν ήταν τόσο απλές όσο πιστευόταν παλαιότερα.
