Ίσως έχουμε υποτιμήσει την πιθανότητα έκρηξης του Yellowstone στο μέλλον. Κινέζοι επιστήμονες έκαναν μια ανησυχητική ανακάλυψη σχετικά με τον μηχανισμό πίσω από την έκρηξη της καλδέρας, προκαλώντας ανησυχίες ότι θα μπορούσε να εκτοξεύσει λάβα νωρίτερα απ’ όσο ελπίζαμε, σύμφωνα με μια μελέτη στο περιοδικό Science.
Σε αντίθεση με προηγούμενες μελέτες, που υποστήριζαν ότι το μάγμα προέρχεται από μεγάλους βαθιούς θαλάμους, η νέα μελέτη υποδηλώνει ότι μπορεί να βρίσκεται ακριβώς κάτω από την επιφάνεια της Γης.
Η ομάδα, από το Institute of Geology and Geophysics of the Chinese Academy of Sciences, είχε θέσει ως στόχο να μελετήσει τον «κινητήρα» πίσω από τα υπερηφαίστεια — ηφαιστειακές εκρήξεις που εκτοξεύουν πάνω από 230 κυβικά μίλια μάγματος, πετρωμάτων και τέφρας. Κατατασσόμενες ανάμεσα στα πιο κατακλυσμικά γεωλογικά γεγονότα στη Γη, αυτές οι εκρήξεις μπορούν να έχουν καταστροφικές συνέπειες τόσο για το περιβάλλον όσο και για τον ανθρώπινο πολιτισμό.
Το υπερηφαίστειο του Yellowstone, που βρίσκεται κάτω από έναν κρατήρα διαστάσεων 30 επί 45 μίλια, την Καλδέρα του Yellowstone, έχει προκαλέσει τρεις τέτοιες υπερεκρήξεις τα τελευταία 2,1 εκατομμύρια χρόνια, σύμφωνα με το US Geological Survey.
Αν συνέβαινε μία σήμερα, θα μπορούσε να έχει παγκόσμιες επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων τεράστιων πυροκλαστικών ροών, μέτρων τοξικής τέφρας που θα πλημμύριζαν τη Μεσοδυτική Αμερική, και καταστροφή της γεωργίας με εκτιμώμενες ζημιές 3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων και εκατομμύρια ζωές σε κίνδυνο.
Για να ρίξει φως στον μηχανισμό πίσω από τη δημιουργία μάγματος στα υπερηφαίστεια, η ομάδα ανέπτυξε ένα ολοκληρωμένο τρισδιάστατο μοντέλο της δυτικής Βόρειας Αμερικής. Αυτή η προσομοίωση αναπαριστούσε τη σημερινή δυναμική τόσο της λιθόσφαιρας — του ψυχρού, εξώτερου στρώματος της Γης — όσο και της ασθενόσφαιρας, του θερμού και αργά ρέοντος, εύπλαστου μανδύα από κάτω που τροφοδοτεί τις ηφαιστειακές εκρήξεις.
Προηγούμενες μελέτες υποστήριζαν ότι τα υπερηφαίστεια διέθεταν μεγάλους θαλάμους μάγματος που συσσώρευαν λιωμένο πέτρωμα μέχρι η πίεση να γίνει υπερβολικά ισχυρή και να προκαλέσει έκρηξη. Ωστόσο, τέτοιες δεξαμενές απουσίαζαν εμφανώς από τα μεγάλα υπερηφαίστεια. Χρησιμοποιώντας όμως αυτό το νέο μοντέλο, η ομάδα διαπίστωσε ότι η έκρηξη προέρχεται από μια πολύ πιο ρηχή πηγή — μεγάλες, εκτεταμένες ζώνες μερικώς λιωμένου πετρώματος που ονομάζονται συστήματα «magma mush» και διαπερνούν μεγάλο μέρος της λιθόσφαιρας της Γης.
Το μάγμα προέρχεται από την ανώτερη ασθενόσφαιρα και ανέρχεται στο εξωτερικό στρώμα, όπου αναμειγνύεται με τα γύρω στερεά πετρώματα για να σχηματίσει μια παχύρρευστη μάζα «magma mush». Ωστόσο, ο μηχανισμός με τον οποίο αρχικά λιώνει παραμένει ασαφής.
Την ίδια στιγμή, ένα θερμό πέτρωμα ρέει σταθερά προς τα ανατολικά κάτω από την καλδέρα, διαρρηγνύοντας τα σκληρά πετρώματα της λιθόσφαιρας και δημιουργώντας ένα κανάλι μέσω του οποίου το λιωμένο πέτρωμα μπορεί να ανυψωθεί και να γεμίσει τη δεξαμενή «mush» του ηφαιστείου.
Αυτό σημαίνει ότι ένα υπερηφαίστειο μπορεί να ανανεώνει την παροχή μάγματος μόνο μέσω τεκτονικής δραστηριότητας, χωρίς να χρειάζεται κάποιος βαθύς θάλαμος λάβας.
Ευτυχώς, το Yellowstone δεν αναμένεται να εκραγεί σύντομα. Με βάση τις τρεις προηγούμενες εκρήξεις, υπάρχει ένας μέσος όρος περίπου 725.000 ετών μεταξύ των συμβάντων, πράγμα που σημαίνει ότι τεχνικά (εκτός απροόπτου) απομένουν περίπου 100.000 χρόνια μέχρι την επόμενη έκρηξη.
Επιπλέον, ακόμη κι αν η καλδέρα εκραγεί ξανά, μπορεί η έκρηξη να μην είναι καν τόσο μεγάλη όσο η πιο πρόσφατη ηφαιστειακή έκρηξη στο Yellowstone, «μια ροή λάβας που συνέβη πριν από 70.000 χρόνια».
«Το Yellowstone δεν έχει καθυστερήσει να εκραγεί», δήλωσαν. «Τα ηφαίστεια δεν λειτουργούν με προβλέψιμους τρόπους και οι εκρήξεις τους δεν ακολουθούν προβλέψιμα χρονοδιαγράμματα».
