Συγκλονιστικά είναι τα στοιχεία που φέρνει στο φως η επιχείρηση «Θερισμός» του ελληνικού FBI για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς όπως προκύπτει ένα εκτεταμένο δίκτυο που φέρεται να εκμεταλλευόταν επί χρόνια τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τα κενά του είχε καταφέρει να αποσπάσει εκατομμύρια ευρώ μέσω ψευδών δηλώσεων, πλαστών στοιχείων και παράνομων επιδοτήσεων.

Οι έως τώρα έρευνες για το κύκλωμα που δρούσε εις βάρος του ΟΠΕΚΕΠΕ έχουν οδηγήσει σε 1.151 κατηγορούμενους, δεκάδες συλλήψεις και αποκαλύψεις που φανερώνουν ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένες περιπτώσεις αλλά για οργανώσεις που είχαν απλώσει τα πλοκάμια τους σε όλη την Ελλάδα.

Η δημοσιογραφική ανάλυση στοιχείων της Ελληνικής Αστυνομίας, η οποία τους τελευταίους έξι μήνες έχει καταφέρει να εξαρθρώσει πέντε εγκληματικές ομάδες, που δραστηριοποιούνταν από την Κρήτη έως τη βόρεια Ελλάδα, αποκαλύπτει την έντονη και σε βάθος χρόνου εμπλοκή της οργανωμένης μαφίας, που καμιά σχέση δεν έχει με τον αγροτικό κόσμο, στην παράνομη απομύζηση ενισχύσεων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Οι φάκελοι της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος καταδεικνύουν αφενός ότι η δράση του οργανωμένου εγκλήματος χρονολογείται τουλάχιστον από το 2018, σε μία ακόμα ένδειξη της διαχρονικότητας των προβλημάτων στον χώρο των αγροτικών επιδοτήσεων, και αφετέρου καταρρίπτουν την εικόνα που είχε κυριαρχήσει, ότι οι απάτες διαπράττονταν πρωτίστως από γεωργούς και κτηνοτρόφους με πολιτικές διασυνδέσεις.

«Θερισμός» με περισσότερους από 1.000 κατηγορούμενους

Οι επιχειρήσεις της ΔΑΟΕ έχουν λάβει την κωδική ονομασία «Θερισμός», είχαν ξεκινήσει με εντολή της σημερινής πολιτικής ηγεσίας πολύ πριν έρθει στη δημοσιότητα η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ, και οι αριθμοί εντυπωσιάζουν.

Οι κατηγορούμενοι για εμπλοκή στις πέντε υποθέσεις που διαλεύκανε το «ελληνικό FBI» ανέρχονται σε 1.151. Έως σήμερα έχουν συλληφθεί περισσότεροι από 90, εκ των οποίων τουλάχιστον 17 έχουν κριθεί προφυλακιστέοι και περίπου 40 κρατήθηκαν προσωρινά και έκτοτε αφέθηκαν ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους. Η ζημία από τη δράση των πέντε εγκληματικών ομάδων δεν έχει προσδιοριστεί ακόμα με απόλυτη ακρίβεια, καθώς οι έρευνες συνεχίζονται, όμως εκτιμάται πως υπερβαίνει τα 17 εκατομμύρια ευρώ.

«Εδώ δεν μιλάμε για μεμονωμένες “μικρές” υποθέσεις. Και αυτές υπάρχουν, προφανώς, και δεκάδες καταχραστές έχουν ήδη καταδικαστεί από τη Δικαιοσύνη, ή είναι υπόδικοι», ανέφερε κυβερνητική πηγή που έχει γνώση της όλης προσπάθειας εξυγίανσης του μηχανισμού χορήγησης αγροτικών ενισχύσεων, αναφερόμενος στα δεκάδες εκατομμύρια ευρώ που έχουν δεσμευτεί στο πλαίσιο διάφορων ερευνών ανά την Ελλάδα.

«Σε αυτές τις πέντε περιπτώσεις όμως», συνέχισε η ίδια πηγή, «βλέπουμε οργανωμένες ομάδες, με διακριτούς ρόλους, διαβάθμιση, πολυετή δράση. Είναι μία πολύ διαφορετική και σημαντική πτυχή της υπόθεσης ΟΠΕΚΕΠΕ, που γενικά δεν είναι γνωστή στο ευρύ κοινό».

Οι modi operandi

Από την εξέταση των πέντε μεγάλων υποθέσεων προκύπτουν κοινοί τρόποι δράσης. Οι εγκληματικές ομάδες εντόπιζαν αγροτεμάχια που είχαν μεν δικαιώματα επί των επιδοτήσεων για καλλιέργειες και βοσκοπότια όμως δεν είχαν δηλωθεί από άλλους αιτούντες στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Σε πολλές περιπτώσεις επρόκειτο για εκτάσεις που ανήκαν σε ανυποψίαστους πολίτες, σε θανόντες, ακόμα και στο Δημόσιο.

Στη συνέχεια, ηγετικά μέλη της εκάστοτε εγκληματικής οργάνωσης ή μέλη με λογιστικές γνώσεις καταχώριζαν τα γήπεδα στη δήλωση ακίνητης περιουσίας συνεργατών ή συγγενών τους, οι οποίοι εμφανίζονταν τάχα ως ιδιοκτήτες ή εκμισθωτές. Με αυτό το πλαστό αποδεικτικό κυριότητας υποβάλλονταν δηλώσεις για ενισχύσεις. Οι εγγραφές των γηπέδων στο Ε9 των δήθεν ιδιοκτητών διαγράφονταν λίγο αργότερα, σε μία προσπάθεια να σβηστούν τα ίχνη της απάτης.

Οι αστυνομικοί διαπίστωσαν, μάλιστα, ότι δράστες που εμφανίστηκαν ως ιδιοκτήτες βοσκοτόπων φρόντιζαν να «φουσκώνουν» και το μέγεθος των κοπαδιών τους, επιζητώντας ακόμα μεγαλύτερα οφέλη.

Σε δύο περιπτώσεις οι εγκληματικές ομάδες υποστηρίζονταν από στελέχη Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων, τα οποία λειτουργούν ως ενδιάμεσοι μεταξύ παραγωγών και του ΟΠΕΚΕΠΕ. Με αυτόν τον τρόπο οι δράστες είτε είχαν πρόσβαση σε χαρτογραφικές αποτυπώσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και μπορούσαν να εντοπίσουν ευκολότερα αδήλωτα αγροτεμάχια, είτε είχαν ευνοϊκή μεταχείριση στην καταχώριση των αιτήσεών τους.

Μία από τις εγκληματικές ομάδες δρούσε διαφορετικά: ίδρυσε δύο εταιρείες που διακινούσαν εικονικά παραστατικά πώλησης και πλαστές ετικέτες πιστοποίησης σπόρων. Τα παράνομα κέρδη έρχονταν όταν συνεργάτες των δύο επιχειρήσεων υπέβαλαν αιτήσεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ, επισυνάπτοντας τα παράτυπα τιμολόγια ως «αποδεικτικά» της «δραστηριότητάς» τους.

Εντύπωση προκαλεί και η ευρεία γεωγραφική διασπορά των κατηγορούμενων, η οποία αντανακλά και το μεγάλο μέγεθος της διείσδυσης του οργανωμένου εγκλήματος στον χώρο των επιχορηγήσεων για τον πρωτογενή τομέα.

Η πρώτη οργάνωση που εξαρθρώθηκε, οδηγώντας στην απαγγελία κατηγοριών εναντίον περισσότερων από 40 προσώπων, δραστηριοποιούνταν στην Κρήτη και τη Σάμο. Η δεύτερη, που διαλύθηκε στις αρχές Απριλίου και στην οποία εμπλέκονται 290 άτομα, ήταν ενεργή στο Κιλκίς και σε άλλες περιοχές της βόρειας Ελλάδας.

Έπειτα, μόνο τον Μάιο, η ΔΑΟΕ διαλεύκανε τη δράση μίας ομάδας που κινούνταν σε πολλές περιοχής της Κρήτης και ακόμα δύο ομάδων που είχαν ως «έδρα» τη Μακεδονία, αλλά τα «πλοκάμια» τους έφταναν έως την Κρήτη, την Αθήνα, τη Σαντορίνη και την Ήπειρο. Σε μία εξ αυτών, η οποία εκτιμάται ότι ήταν ενεργή τουλάχιστον από το 2018, εμπλέκονται 404 κατηγορούμενοι.

Συστηματική αντιμετώπιση

Ξεχωριστές πληροφορίες δείχνουν, επίσης, πόσο μεγάλη έμφαση δίνουν εδώ και χρόνια η ελληνική Δικαιοσύνη και η Αστυνομία στην καταπολέμηση της παράνομης άντλησης αγροτικών ενισχύσεων.

Ενδεικτικό είναι ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, συνολικά έχουν παραγγελθεί 70 έλεγχοι για πιθανές παρατυπίες στις ενισχύσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, που αφορούν φυσικά αλλά και νομικά πρόσωπα, με τις πρώτες ενέργειες να χρονολογούνται από το 2010.

«Κάθε έρευνα απαιτεί πολύ χρόνο, συγκέντρωση στοιχείων, ενδελεχή αξιολόγηση και αντιπαραβολή τους. Έχουμε πολλή δουλειά ακόμα, όμως είναι πάντα σημαντικό να βλέπεις μία προσπάθεια να αποφέρει καρπούς», σημείωσε ανώτερο στέλεχος της ΔΑΟΕ, που επέμεινε στην ανωνυμία του. «Αυτό που μετράει είναι ότι πλέον έχουμε μετρήσιμα αποτελέσματα και με κάθε υπόθεση καταλαβαίνουμε κι εμείς καλύτερα πώς συγκροτούνταν και πώς λειτουργούσαν όλες αυτές οι ομάδες», συνέχισε.

Πέραν της ευρείας έρευνας που έχει διατάξει ο εισαγγελέας που εποπτεύει το «ελληνικό FBI», υπάρχουν περαιωμένες και εν εξελίξει έρευνες που έχουν παραγγείλει τόσο εισαγγελείς πρωτοδικών όσο και οι εντεταλμένοι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.