Αν δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε ή νιώθετε συχνά φούσκωμα και δυσφορία στο στομάχι, ίσως θεωρείτε ότι φταίει αποκλειστικά η διατροφή ή το άγχος της ημέρας. Μια νέα επιστημονική μελέτη, δείχνει ότι ο τρόπος που επεξεργαζόμαστε τις σκέψεις από το παρελθόν μπορεί να επηρεάσει άμεσα τόσο τον ύπνο όσο και την πέψη.

Μήπως κολλάτε στο παρελθόν; Πώς οι σκέψεις επηρεάζουν τον ύπνο και το πεπτικό σας σύστημα, σύμφωνα με μελέτη

Η ενδοδεκτικότητα (interoception) –δηλαδή η ικανότητα του εγκεφάλου να διαβάζει τα εσωτερικά σήματα του σώματος, όπως η πείνα, οι χτύποι της καρδιάς και η μυϊκή τάση– έχει συνδεθεί εδώ και καιρό με τη συναισθηματική ρύθμιση και την ψυχική υγεία. Ωστόσο, οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν αν συνδέεται επίσης άμεσα με σωματικά προβλήματα, όπως οι διαταραχές ύπνου και οι δυσλειτουργίες του πεπτικού συστήματος καθώς και αν η σχέση μας με τον χρόνο παίζει κάποιο ρόλο σε αυτό.

Σε μια μελέτη 152 ενήλικες συμπλήρωσαν αναγνωρισμένα ερωτηματολόγια που αξιολογούσαν την ενδοδεκτική τους επίγνωση και τη χρονική τους προοπτική (αν δηλαδή τείνουν να εστιάζουν στο παρελθόν, το παρόν ή το μέλλον). Οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν επίσης οι ίδιοι την ποιότητα του ύπνου και της πέψης τους.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η μελέτη ήταν παρατηρητική και συγχρονική (cross-sectional), πράγμα που σημαίνει ότι κατέγραψε μια δεδομένη χρονική στιγμή και δεν παρακολούθησε τις αλλαγές σε βάθος χρόνου (επομένως, δεν μπορεί να αποδείξει άμεση σχέση αιτίας-αποτελέσματος).

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η συνεχής ανάλυση του παρελθόντος δημιουργεί ένα ασυνείδητο στρες. Αυτό το ψυχικό φορτίο μπλοκάρει τα σήματα του σώματος, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται συμπτώματα όπως η αϋπνία, το φούσκωμα ή η κακή πέψη. Η βελτίωση της σχέσης μας με το παρόν και η κατανόηση των σημάτων του σώματος ίσως είναι το πρώτο βήμα για πραγματική ευεξία.

Πώς η αντίληψη του χρόνου και η σωματική επίγνωση επηρεάζουν τον ύπνο και την πέψη σας

Οι άνθρωποι με υψηλή ενδοδεκτική επίγνωση (δηλαδή όσοι μπορούν να αντιληφθούν και να ερμηνεύσουν πιο εύκολα τα εσωτερικά σήματα του σώματός τους) αναφέρουν καλύτερη ποιότητα ύπνου και λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Ωστόσο, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι μια ισορροπημένη αντίληψη του χρόνου παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη σχέση.

Συγκεκριμένα, τα άτομα με υψηλό σκορ στην «αρνητική-παρελθοντική» αντίληψη του χρόνου (η τάση να ανακυκλώνουν τύψεις, αποτυχίες ή επώδυνες αναμνήσεις) εμφάνισαν χειρότερη σωματική λειτουργία. Αντίθετα, όσοι είχαν έναν πιο ισορροπημένο προσανατολισμό –με λιγότερη εμμονή στο αρνητικό παρελθόν και μεγαλύτερη σύνδεση με το παρόν και το μέλλον– είχαν πολύ καλύτερη υγεία.

Αυτό είναι απόλυτα λογικό αν αναλογιστούμε τη λειτουργία του νευρικού συστήματος. Ο χρόνιος μηρυκασμός των σκέψεων (rumination) κρατά ενεργοποιημένη την απόκριση του στρες. Αυτό διαταράσσει την πέψη –καθώς ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου είναι εξαιρετικά ευαίσθητος στο άγχος– και εμποδίζει τις διαδικασίες ανάπλασης που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του ύπνου. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η ενδοδεκτικότητα επηρεάζει την αυτορύθμιση όχι μόνο μέσω αυτόνομων διαδικασιών, αλλά και μέσω του τρόπου με τον οποίο σχετιζόμαστε νοητικά με τον χρόνο.

6 τρόποι για να ενισχύσετε τη σωματική επίγνωση και να σταματήσετε τις αρνητικές σκέψεις

Αν θέλετε να καλλιεργήσετε μια πιο ισορροπημένη αντίληψη του χρόνου, οι παρακάτω επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές μπορούν να βοηθήσουν:

• Σάρωση σώματος (Body scans) και διαλογισμός: Αυτές οι τεχνικές σάς εκπαιδεύουν να παρατηρείτε τις εσωτερικές αισθήσεις χωρίς κριτική διάθεση, αναπτύσσοντας ακριβώς τη δεξιότητα που εξέτασε η μελέτη.
• Ενσυνείδητη διατροφή (Mindful eating): Το να τρώτε πιο αργά για να αντιληφθείτε τα σήματα πείνας, κορεσμού και το πώς νιώθει το σώμα σας με την τροφή, ενισχύει την εσωτερική επικοινωνία του οργανισμού.
• Αργή, διαφραγματική αναπνοή: Αυτός ο τύπος αναπνοής διεγείρει το πνευμονογαστρικό νεύρο και ενισχύει το παρασυμπαθητικό σύστημα, βοηθώντας το νευρικό σας σύστημα να βγει από την κατάσταση «συναγερμού» (στρες).
• Καταγραφή σκέψεων (Journaling) ή ψυχοθεραπεία: Αν έχετε την τάση να ανακυκλώνετε αρνητικές σκέψεις, η επεξεργασία των εμπειριών του παρελθόντος με έναν θεραπευτή ή μέσω της αναστοχαστικής γραφής μπορεί να σας αποδεσμεύσει από το παρελθόν.
• Σωματική άσκηση και κίνηση: Η γιόγκα, το περπάτημα και άλλες μορφές ενσυνείδητης κίνησης σάς συνδέουν άμεσα με το σώμα σας στο παρόν.
• Αναγνώριση των πρώτων σημαδιών στρες: Όσο πιο γρήγορα παρατηρείτε το σφίξιμο, την ρηχή αναπνοή ή τη δυσφορία στο στομάχι, τόσο πιο άμεσα μπορείτε να παρέμβετε πριν το άγχος κορυφωθεί.

Ο ύπνος και η πέψη δεν είναι αποκλειστικά σωματικές λειτουργίες. Διαμορφώνονται άμεσα από το πόσο συντονισμένοι είστε με το σώμα σας και από τον τρόπο που διαχειρίζεστε τον χρόνο στο μυαλό σας. Η ενίσχυση της σωματικής επίγνωσης και η απελευθέρωση από τις εμμονές του παρελθόντος μπορούν να βελτιώσουν θεαματικά και τα δύο.